In the beginning, there is Light.
Let us first learn the language of Light—
Then, there is no longer a need to learn anything else.
For the one who understands the language of Light
has truly become literate.
Title: He is the First: Returning to the Primordial Light — A Hermeneutic Reflection on the Word ‘Awwal’ in the Language of Revelation
Introduction: The Beginning with Light, the Beginning with Return
Every word in the language of Revelation is a gateway to a world of meaning. Yet, some words are not only carriers of meaning; they point back to the source of meaning itself. The word Awwal is of this kind. Derived from the root ‘Āla-Ya’ūlu, it holds within it the notion of return, regression, and coming back to the origin. Thus, Awwal is not merely the first in a chronological sense but a signpost toward the path of return, both the starting point and the end destination.
In Islamic texts, particularly in Shi‘a hadith traditions, the beginning of creation is often described as being initiated with Light: “The first thing God created was the Light,” “…the Intellect,” “…the Pen,” “…the Water.” Although seemingly distinct, these beginnings are all reflections of one reality: the Light from which creation emerged and through which meaning arose. To understand this, Light is to understand the Beginning. Thus, knowing Awwal is knowing the language of life.
But this understanding has a path. The comprehension of ta’wīl — the esoteric interpretation of hadiths and verses — is a return to that primordial Light. As the Qur’an states: “None knows its interpretation except Allah and those firmly rooted in knowledge” (3:7). This article is a journey: from word to meaning, from beginning to interpretation, and from speech to Light.
1. Lexical Roots of “Awwal”: Origin in Return
In Arabic, the verb Āla–Ya’ūlu means to return or to come back to an origin. From this root derive terms like Maāl (destiny or outcome) and Awwal (the first, but also the one who returns first or the one everything returns).
Unlike bad’ (a mere temporal beginning), awwaliyya in Qur’anic discourse frequently signals something deeper: a reference to the essential origin and point of return. Thus, understanding Awwal is not merely an act of translation but of spiritual interpretation — ta’wīl.
2. Creation Begins with Light: The Inception from Illumination
Hadith literature presents a layered narrative of creation:
The first thing God created was the Light.
The first thing God created was the Intellect.
The first thing God created was the Pen.
The first thing God created was the Water.
These four beginnings are not contradictions but expressions of a single truth. Light, intellect, pen, and water — each symbolizes life, knowledge, inscription, and flow. They are the four pillars of existence. Underneath them all lies the primordial Light, known in narrations as the Light of the Prophet or the Light of Wilayah (Divine Authority).
This Light is the true Awwal — the point from which all was created. If creation began with Light, then understanding the world must also begin with that Light. Thus, the language of Light precedes all other languages.
3. “He is the First”: God as the Absolute Origin
A verse in Surah al-Hadid lays the foundation for a monotheistic understanding of awwaliyya:
“He is the First and the Last, the Manifest and the Hidden; and He is, of all things, Knowing.” (57:3)
Here, being the “First” is not simply chronological but ontological. It implies sourcehood, origin, and root. If He is the First, then all things return to Him: “Indeed, we belong to God, and indeed to Him we return” (2:156). This return is the very essence of ta’wīl — the journey of meaning back to its Divine source.
4. “Āl” and the Inheritors of Light: The Link between Priority and Wilayah
Imam Husayn (peace be upon him) is reported to have said:
“We are the ‘Āl (Family) of Allah and the inheritors of His Messenger.”
This profound statement ties the notion of Āl (Family, return-point) to Awwal. The Āl are those who are the locus of return — the repository of Light and meaning. The Ahl al-Bayt (People of the House) are not merely descendants; they are the inheritors of the primordial Light.
To be from the Āl is to be Awwal in proximity to Truth. Hence, the interpretation (ta’wīl) belongs to those who are nearest to the Source: “None knows its interpretation except Allah and those firmly rooted in knowledge.”
5. Every Interpretation Begins by Returning to the First Light
Ta’wīl means esoteric understanding and the inward return of meaning to its origin. Just as the verb Āla implies, all meaning must return to its essence. That essence is a Light that shines in the heart of the divinely guided.
Imam al-Ridā (peace be upon him) once said:
“I love that the believer be muhaddath (spoken to).” He was asked, “What is a muhaddath?” He said, “One who is given understanding.”
To be a muhaddath is to receive inspiration from within, to be touched by the Light of the Awwal. Such a heart becomes capable of ta’wīl. It hears not merely words but the voice of Light.
6. Conclusion: Light Comes First
If Light was the first thing created, then Light must be the first thing returned to. If Awwal means return, then every interpretation is a return to the first Light.
In a world filled with words, only the Light that gave rise to them can unlock their truth. When the heart is connected to a luminous teacher, it learns the language of interpretation. And this is the beginning of wisdom.
“Light comes first. First things first. The raw material of any true life is the Light that shines from the heart of the teacher. And the heart that returns to it finds release from envy and greed… back to the First House, the Blessed House of Light.”
The beginning of creation is the beginning of light.
But not a light without a source, nor a cold, directionless light.
It is a living, guiding, speaking light: the light of the Teacher.
This is the very first creation spoken of in narrations—not merely a created thing, but a luminous presence bearing divine knowledge and heavenly wisdom.
This light is none other than the Teacher whose mission is to teach, to purify, and to heal hearts from their hidden defects.
With every radiant word, He exposes the envy rooted deep within the soul and, through the illumination of His divine knowledge, He shows the path to freedom from miserliness and spiritual disease.
Each utterance of His is a key of light unlocking the heart.
Yes, the beginning of creation is not merely the appearance of abstract light—it is the emergence of a teaching light, one that enlightens, cultivates, and liberates.
When the heart sits in the presence of this light and learns from the luminous Teacher, freedom from the ugliness of the self becomes both possible and real.
This is the true beginning: not a beginning in time, but a beginning in meaning and the path of inner transformation.
Qur’anic Verse:
“And for everyone is a direction (a qibla) to which he turns. So compete with one another in good deeds. Wherever you may be, God will bring you all together. Truly, God has power over all things.” (Surah Al-Baqarah 2:148)
This verse unveils a deeper reality behind the notion of the First—al-Awwal—and the luminous beginning of all things. Every community is given a qibla, a point of orientation. But this qibla is not merely geographical. It is spiritual. It is the Teacher, the divine guide appointed to illuminate the path for that people. He is the face they turn toward—their beginning, their anchor, their source of return.
Those who turn toward this Teacher and allow His light to inform their deeds become part of the race toward goodness:
“So compete with one another in good deeds.”
And though scattered across time and space, these radiant souls—illuminated by the primordial light—will one day be gathered:
“Wherever you may be, God will bring you all together.”
This is not just a promise of reunion, but the fulfillment of divine order: that all scattered sparks of light will be gathered around the axis of a single Qibla, the Mahdi of the progeny of Muhammad (peace be upon them).
Indeed, the return to al-Awwal is the return to the Teacher, to the first light that gave direction to hearts. And when the Qibla of the heart is none other than the Teacher, then his light becomes the source of both knowledge and righteous action. In this alignment lies the true meaning of:
“Indeed, God has power over all things.”
For He alone gathers what is dispersed, revives what is dormant, and brings the scattered lights back to their origin—because He is the First and the Last.
And likewise, the Teacher is the true meaning of the beautiful expression “the Face of God” in this part of the verse:
“Every group has a direction to which they turn.”
(Qur’an 2:148)
This means that every community has a qibla — a spiritual direction — toward which they are drawn, and that qibla is their unique manifestation of the Face of God.
That face, that direction, is none other than the Teacher — the one sent with light, who interprets the Divine signs and guides hearts toward the Truth.
The Teacher is not merely one who faces the qibla; he is the qibla. He is the Face of God — because only he understands the truths, comprehends the taʾwīl of the hadiths, and illuminates the path of good for others.
Thus, when God says:
“So compete in goodness”,
it means: hasten toward your luminous Teacher, race in receiving the light, and let your hearts be the first to respond —
because:
“Wherever you may be, God will bring you all together.”
This is the Divine promise: the scattered particles of light will all be gathered around the axis of the Greatest Light.
And that gathering is none other than the unveiling of the innermost “First” —
The appearance of Imam Mahdi (peace be upon him),
who is, in essence, the manifest Face of God in time, and the Seal of the Firsts.
O God, make us among the people of Light, and among those firmly grounded in knowledge.
امام رضا علیه السلام:
أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللَّهُ تَعَالَى النُّور
اول ما خلق الله الماء
اول ما خلق الله القلم
اول ما خلق الله العقل
نور، اولین چیزی است که خداوند خلق نموده است و همه چیز با این نور، دارای حیات است
و این نور هزار اسم دارد که معنای همه این اسامی به نور بر میگردد.
وقتی زبان نور را یاد بگیریم، باسواد هستیم!
«زبان نور، فراتر از زبان مادری»
+ مقاله «استخراجِ نورِ رمزنگاری شده!»
هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَليمٌ!
نورِ اوّل!
«هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَليمٌ»
«يَا أَوَّلِيُّ يَا وَحْدَانِيُّ يَا فَرْدَانِيُ»
«اى نخستين! اى يگانه! اى فرد!»
امام هادی علیه السلام:
«إِلَهِي تَاهَتْ أَوْهَامُ اَلْمُتَوَهِّمِينَ وَ قَصُرَ طَرْفُ اَلطَّارِفِينَ وَ تَلاَشَتْ أَوْصَافُ اَلْوَاصِفِينَ وَ اِضْمَحَلَّتْ أَقَاوِيلُ اَلْمُبْطِلِينَ عَنِ اَلدَّرْكِ لِعَجِيبِ شَأْنِكَ أَوِ اَلْوُقُوعِ بِالْبُلُوغِ إِلَى عُلُوِّكَ فَأَنْتَ فِي اَلْمَكَانِ اَلَّذِي لاَ يَتَنَاهَى وَ لَمْ تَقَعْ عَلَيْكَ عُيُونٌ بِإِشَارَةٍ وَ لاَ عِبَارَةٍ هَيْهَاتَ ثُمَّ هَيْهَاتَ يَا أَوَّلِيُّ يَا وَحْدَانِيُّ يَا فَرْدَانِيُّ شَمَخْتَ فِي اَلْعُلُوِّ بِعِزِّ اَلْكِبْرِ وَ اِرْتَفَعْتَ مِنْ وَرَاءِ كُلِّ غَوْرَةٍ وَ نِهَايَةٍ بِجَبَرُوتِ اَلْفَخْرِ.»
«اى خداى من! خيالهاى خيالكنندگان سرگردان شده، نگرش نگرندگان كوتاه شده،
وصفهاى وصفكنندگان از هم پاشيده و گفتارهاى پوچ بيهودهگويان نابود شده از آنكه شأن عجيب تو را دريابند، يا به اوج بلنداى تو برسند و فرودآيند.
پس تو در جايى هستى كه پايان ندارى و ديدگان به اشاره و عبارت به آن نرسند هيهات اى آنكه منسوبى به نخستين، و اى آنكه منسوبى به يگانگى، در برترى هيهات به عزّت بزرگى و بزرگوارى والا شدهاى، و از پس هر نشيب و پايانى به جبروت و عظمت فخرى كه دارى، اوج گرفتهاى.»
دلنوشته این متن در ادامه مقاله آمده
«اول» یکی از هزار واژه مترادف «نور الولایة» است.
در فرهنگ لغات عربی مینویسند:
«آل الشيء يؤول أولا و مآلا: رجع»
اول، یعنی چیزی که رجوع به سمت اوست!
نور، مرجع همه چیز است! «نورِ مرجع»
+ «وءل – موئلا»
+ «جبی – مجتبی»
امام حسین علیه السلام:
«نَحنُ آلُ اللهِ وَ وَرَثَةُ رَسُولِه»
«ما آل خدا و وارثان پیامبر اوییم.»
اول و آغاز هر حادثهای نور است: «تاویل الاحادیث».
«اوّلشو کی میدونه؟!»
«وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ»
نور اول، خانه اول، بیت مبارک!
«إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبارَكاً»
«هو الاول»: یعنی همه چیز به اون بر میگرده.
«إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ»: یعنی قلب، فقط با رجوع به قبله نورانی، به آرامش می رسد.
نور در اولویّت است!
«first things first»: «اول کارهای مهم».
مواد اولیه: نور، ماده اولیه برای ایجاد آرامش است!
+ «آل و اهل»
«آل الله – آل محمد ع – اهل البیت ع»
«اللهم صلّ علی محمد و آل محمد ع»
آل، در معنای مذموم: «آلِ فِرْعَوْنَ»
یعنی نقطۀ مقابل آل الله، میشه آل فرعون!
اول پروژکتور، دوم صفحه نمایش روی دیوار!
+ «شبح»
+ «يَا أَوَّلِيُّ يَا وَحْدَانِيُّ يَا فَرْدَانِيُ»
«Native Language»
زبان مادری رو، مادر یاد میده!
زبان نور رو معلم یاد میده!
زبان نور، فراتر از زبان مادری است!
اول زبان مادری رو یاد گرفتیم، یا زبان نور رو؟!
بیایید زبان نور را یاد بگیریم!
خدای مهربان با چه زبانی با ما حرف میزنه؟!
«هر زبانی، بجز زبان نور، لغو است!»
امام علی علیه السلام:
مَغرِسُ الكلامِ القَلبُ، و مُستَودَعُهُ الفِكرُ، و مُقَوِّيهِ [و مُقوِّمُهُ] العَقلُ، و مُبدِيهِ اللِّسانُ،
و جِسمُهُ الحُروفُ،و رُوحُهُ المَعنى، و حِليَتُهُ الإعرابُ، و نِظامُهُ الصَّوابُ.
كشتگاه سخن، دل است و انبار آن، انديشه و تقويت كننده آن، خرد و آشكار كننده آن، زبان
و جسم آن، حروف (كلمات) و جانش، معنا و زيورش، درست بيان كردن و نظامش، درستى.
دلنوشته
دل، خانهی نور اول
دل جاییست که باید دوباره به نور اولش وصل بشه.
آن نوری که از آغاز بود… پیش از هر گفتوگویی.
وقتی وصل شد، میفهمه.
میفهمه که هر صلوات، نوریست که میرویَد در خاک دل.
امیر دلها گفت:
کلام، در دل کاشته میشود…
فکر، انبارش است…
عقل، نگهبانش…
و زبان، شکوفهی آشکارش.
پس اگر دل روشن شود، سخن هم بوی نور میدهد.
و اگر معنا درونت زنده شود، حرفهایت جان میگیرند.
هر «اللهم صل علی محمد و آل محمد»
میشود بذری از آسمان،
که آرام در خاک دلت فرو میرود.
و از آن، نوری میروید
که در رفتار و نگاهت پیداست.
آنوقت حضورت
اکسیری میشود از امنیت و آرامش و شادی.
برای خودت… و برای همهی دلهایی که از کنار تو میگذرند.
چون دل تو…
به نور اولش رسیده است.
[سورة يوسف (۱۲): الآيات ۴ الى ۶]
وَ كَذلِكَ يَجْتَبيكَ رَبُّكَ وَ يُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْويلِ الْأَحاديثِ وَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَ عَلى آلِ يَعْقُوبَ كَما أَتَمَّها عَلى أَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ إِبْراهيمَ وَ إِسْحاقَ إِنَّ رَبَّكَ عَليمٌ حَكيمٌ (6)
[سورة يوسف (۱۲): الآيات ۲۱ الى ۲۲]
وَ قالَ الَّذِي اشْتَراهُ مِنْ مِصْرَ لاِمْرَأَتِهِ أَكْرِمي مَثْواهُ عَسى أَنْ يَنْفَعَنا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَداً وَ كَذلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ وَ لِنُعَلِّمَهُ مِنْ تَأْويلِ الْأَحاديثِ وَ اللَّهُ غالِبٌ عَلى أَمْرِهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ (21)
[سورة يوسف (۱۲): الآيات ۹۹ الى ۱۰۲]
وَ رَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّداً وَ قالَ يا أَبَتِ هذا تَأْويلُ رُءْيايَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَها رَبِّي حَقًّا وَ قَدْ أَحْسَنَ بي إِذْ أَخْرَجَني مِنَ السِّجْنِ وَ جاءَ بِكُمْ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطانُ بَيْني وَ بَيْنَ إِخْوَتي إِنَّ رَبِّي لَطيفٌ لِما يَشاءُ إِنَّهُ هُوَ الْعَليمُ الْحَكيمُ (100)
رَبِّ قَدْ آتَيْتَني مِنَ الْمُلْكِ وَ عَلَّمْتَني مِنْ تَأْويلِ الْأَحاديثِ فاطِرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ تَوَفَّني مُسْلِماً وَ أَلْحِقْني بِالصَّالِحينَ (101)
[سورة الكهف (۱۸): الآيات ۷۶ الى ۸۲]
وَ أَمَّا الْجِدارُ فَكانَ لِغُلامَيْنِ يَتيمَيْنِ فِي الْمَدينَةِ وَ كانَ تَحْتَهُ كَنْزٌ لَهُما وَ كانَ أَبُوهُما صالِحاً فَأَرادَ رَبُّكَ أَنْ يَبْلُغا أَشُدَّهُما وَ يَسْتَخْرِجا كَنزَهُما رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ وَ ما فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْري ذلِكَ تَأْويلُ ما لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْراً (82)
[سورة آلعمران (۳): آية ۷]
هُوَ الَّذي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذينَ في قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْويلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْويلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُولُوا الْأَلْبابِ (7)
[سورة الأعراف (۷): الآيات ۵۲ الى ۵۳]
هَلْ يَنْظُرُونَ إِلاَّ تَأْويلَهُ يَوْمَ يَأْتي تَأْويلُهُ يَقُولُ الَّذينَ نَسُوهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جاءَتْ رُسُلُ رَبِّنا بِالْحَقِّ فَهَلْ لَنا مِنْ شُفَعاءَ فَيَشْفَعُوا لَنا أَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذي كُنَّا نَعْمَلُ قَدْ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ (53)
[سورة يونس (۱۰): الآيات ۳۷ الى ۴۰]
بَلْ كَذَّبُوا بِما لَمْ يُحيطُوا بِعِلْمِهِ وَ لَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْويلُهُ كَذلِكَ كَذَّبَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الظَّالِمينَ (39)
[سورة ق (۵۰): الآيات ۱۲ الى ۲۰]
أَ فَعَيينا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ بَلْ هُمْ في لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَديدٍ (15)
[سورة الأنعام (۶): الآيات ۱۴ الى ۱۵]
قُلْ أَ غَيْرَ اللَّهِ أَتَّخِذُ وَلِيًّا فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ هُوَ يُطْعِمُ وَ لا يُطْعَمُ قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ وَ لا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكينَ (14)
هو الأوّل! بازگشت به نور آغازین!
هو الأوّل! بازگشت به نور آغازین!
«از اوّلِ نور تا تأویلِ قلب»
«سفر از مبدأ: نور، رجوع، و تأویل احادیث»
«اولِ کار، نور است: بازخوانی معمای معنای “أوّل” در زبان، وحی و نور ولایت»
«هو الأوّل…»
هر واژهای ریشهای دارد، و ریشهدارترینِ واژگان در زبان وحی، واژهی «أوّل» است؛
واژهای که از «آلَ یَؤولُ» گرفته شده
و در بطن خود، معنای بازگشت، رجوع، و بازخوانی سرآغاز را دارد.
آنگاه که سخن از تأویل احادیث به میان میآید، باید نخست به این «اوّل» اندیشید.
آنجا که گفتهاند:
«وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ»
تأویل یعنی بازگشت به آغاز؛ آغاز معنا، آغاز نور، آغاز خلقت.
روایات ما نیز گواهی میدهند:
«اول ما خلق الله النور»
«اول ما خلق الله العقل»
«اول ما خلق الله القلم»
اما میان اینها، نوری هست که جامع همهی آنهاست؛
نوری که چون فهمیده شود، زبان حیات را آموختهایم؛
و آن، نور معلم اول است،
نوری که آغاز هر آفرینش و مقصد هر بازگشت است.
اگر «هو الأوّل» را بفهمی، خواهی فهمید که همه چیز، در نهایت به او بازمیگردد:
«إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ»
«اول» فقط یک رتبه نیست، جهت رجوع است.
«اول» فقط آغاز یک سلسله نیست، جهت نهایی معناست.
در این مقاله، واژهی «أوّل» را واکاوی خواهیم کرد،
و خواهیم دید که چگونه شناخت «أوّل»، ما را به «تاویل» نزدیک میکند؛
به شرطی که، با نوری از جنس اوّل، راه بیفتیم.
«اول» فقط یک رتبه نیست، جهت رجوع است.
«اول» فقط آغاز یک سلسله نیست، جهت نهایی معناست.
«هو الأوّل: بازگشت به نور آغازین؛ نگاهی تاویلی به واژه “أوّل” در زبان وحی»
آغاز با نور، آغاز با رجوع
واژه «أوّل» یکی از کلیدهای فهم معانی عمیق قرآن و احادیث است.
شناخت «أوّل» برای فهم «تأویل» ضروری است.
و اهمیت روایات آغاز خلقت (نور، عقل، قلم، آب).
واژه «أوّل» با مفهوم رجوع (آلَ – یؤولُ) بسیار مهم است.
آفرینش با نور! به این میگن اوّل!
“هو الأوّل”: توحید در آغاز، رجوع در انجام!
«هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ…»
رابطه «أوّل» با «رجوع»:
«إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ»
«آل» و «وارثان نور»: نسبت میان اولویت و نور ولایت
و کلام زیبای امام حسین علیهالسلام:
«نَحنُ آلُ اللهِ وَ وَرَثَةُ رَسُولِه»
انگار «آل» بهمثابه بازگشتگاه نور نبوت است.
امام، مظهر «أوّلیتِ» هدایت و تأویل.
ارتباط واژۀ «آل» با فهم حدیث و تبیین نور.
آغازِ هر تأویل، بازگشت به نور اوّل!
تأویل احادیث بهمثابه رجوع معنا به اصل.
آیه شریفه:
«وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ»
چرا فهم تأویل نیازمند رجوع به «اوّل» است؟
نقش قلب در اتصال به نور «أوّل» و درک تاویل.
اوّلویتِ نور و اولویتِ رجوع!
فهم واژه «أوّل» بهمثابه کلید ورود به عالم تأویل است.
قلب مؤمن اگر با نورِ اوّل (معلم) منور شود، توان فهم تأویل مییابد.
رجوع به معلمِ نورانی، آغاز باسواد شدن به زبان نور است:
اهل بصیرت، با زبان نور با یکدیگر صحبت میکنند.
هو الأوّل: بازگشت به نور آغازین؛ نگاهی تاویلی به واژه “أوّل” در زبان وحی
آغاز با نور، آغاز با رجوع
هر واژه در زبان وحی، دریچهایست به عالمی از معنا؛
اما واژگانی هستند که نهتنها حامل معنا، بلکه راهنما به سرچشمه معنا هستند.
«أوّل» از این جنس است.
واژهای که از ریشه «آلَ – یؤولُ» میآید و معنای «بازگشت» و «انجام» را در دل خود نهفته دارد.
پس «أوّل» نه فقط آغازگر، بلکه نشانه مسیر بازگشت نیز هست؛
سرآغاز سیر و مقصد رجوع.
در همۀ کتب آسمانی، همواره سخن از آغاز خلقت با نور است:
«أوّل ما خلق الله النور»، «أوّل ما خلق الله العقل»، «أوّل ما خلق الله القلم»، «أوّل ما خلق الله الماء».
این آغازها، برخلاف ظاهر، هرکدام مظهری از یک حقیقتاند؛
نوری که آفرینش از آن برخاست و معنا از آن پدید آمد.
و چون فهم این نور، فهم آغاز است، شناخت «أوّل» یعنی شناخت زبان حیات.
اما این شناخت، مسیر دارد.
فهم «تأویل» احادیث و آیات نیز، بازگشت به همین سرچشمه نور است؛
آنگاه که خداوند فرمود:
«وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ».
مطالب این مقاله واژۀ «اول» نیز سفریست از واژه به معنا، از آغاز به تأویل، و از زبان به نور.
واژهشناسی “أوّل”: ریشه در رجوع
در زبان عربی، فعل «آلَ – یؤولُ» به معنای بازگشت، برگشتن و به اصل رسیدن است.
از این فعل، مصدرهایی چون «مآل» و صیغههای وصفی چون «أوّل» پدید آمدهاند.
«مآل» یعنی سرانجام، و «أوّل» یعنی آغازگرِ بازگشت؛
آن نقطهای که هم ابتداست و هم غایت.
+ «بدأ – بدايت»
«أوّليّت» در زبان قرآن، غالباً اشاره به اصل، ریشه و نقطه رجوع دارد.
بنابراین، فهم واژه «أوّل» نه فقط برای ترجمه، بلکه برای تأویل ضروری است.
خلقت با نور: آغاز از روشنی
«أوّل ما خلق الله النور»
«أوّل ما خلق الله العقل»
«أوّل ما خلق الله القلم»
«أوّل ما خلق الله الماء»
این چهار مخلوق، هرکدام مظهری از یک حقیقت نورانیاند.
نور، عقل، قلم و آب، هر چهار عنصر، حامل حیات، دانایی، نوشتن و روانیاند؛
و در عمق این چهار رکن بنیادین هستی، نوری نهفته است.
+ «نور پیامبر»، «نور ولایت»
این نور، همان نقطه «أوّل» است که دیگر مخلوقات از آن پرتو گرفتهاند.
نکته دقیق اینجاست:
اگر آغاز خلقت با نور بوده، پس فهم هستی نیز باید با نور آغاز شود.
اینجاست که زبان نور، بر زبان واژهها مقدم میشود.
…
“هو الأوّل”: خداوند در مقام آغازگری مطلق
آیه شریفهای که در سوره حدید آمده، بنیاد فهم توحیدیِ «أوّليّت» را روشن میسازد:
«هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ»
در این آیه، «أوّل» بودن خداوند نه فقط بهمعنای تقدم زمانی است، بلکه بهمعنای سرچشمه بودن، مبدأ بودن، و اصل بودن است.
اگر او اوّل است، پس همه چیز باید به او بازگردد:
«إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ».
این «رجوع» دقیقاً همان «تأویل» است؛ بازگشت معنا به اصل خویش.
…
«آل» و «وارثان نور»: نسبت میان اولویت و نور ولایت
در حدیث امام حسین علیهالسلام آمده:
«نحن آلُ الله و ورثةُ رسوله»
این تعبیر، رابطه «آل» با «أوّل» را نشان میدهد.
آل به معنای بازگشتگاه، خاندان، و اهل است.
اهل بیت علیهم السلام، بازگشتگاه نور نبوتاند؛ و وارثانِ آن حقیقت نخستین.
همان نوری که آغاز خلقت با آن بود، در سیر ولایت، در قلب اهل بیت ع تجلی میکند.
«آل» بودن، یعنی «اوّل» بودن در معنا؛ چون به اصل و سرچشمه نزدیکاند.
پس تأویل نیز فقط در دست آنان است که به این مبدأ نزدیکترند:
«وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ».
…
آغاز هر تأویل، بازگشت به نور اوّل
تأویل، یعنی فهم باطنی و رجوع معنا به ریشه اصلیاش.
چنانکه فعل «آلَ» میرساند، هر معنا باید به اصل خود بازگردد.
این اصل، نوری است که در قلب سلیم اهل نور، که نور و ظلمت خود را میفهمند، میتابد.
این نور همان چیزیست که امام رضا علیهالسلام فرمودند:
«إنی أحب أن یکون المؤمن محدّثاً. قیل: وما المحدّث؟ قال: المفهَّم»
مفهوم «محدَّث» بودن، یعنی دریافت الهام از نور باطنی؛ همان نوری که از «اوّل» ساطع شده و در دل اولیای الهی حاضر است. پس تأویل، نیازمند قلبی نورانی و گوش شنواست؛
نه فقط به واژه، بلکه به نغمه نور.
…
نور، اوّل کار است!
اگر «نور» اوّل چیزی است که خدا آفرید، پس اوّل چیزی است که باید به آن رجوع کرد.
اگر «أوّل» بهمعنای رجوع است، پس هر تأویلی، بازگشت به نور نخستین است.
در جهانی که پر از واژه است، تنها نوری که فهم واژهها را ممکن میسازد، همان نوری است که آغاز آفرینش بوده است.
«آغاز آفرینش، با آفریده شدن نورِ معلم رقم خورده است.»
در واقع «سرآغاز آفرینش، پرتوی بود از نور معلم.»
اگر دل به نور این معلمِ نورانی وصل شود، زبان تأویل را خواهد آموخت؛ و این آغاز فهم است.
…
«نور در اولویت است.»
«First things first»
مواد اولیه لازم برای هر زندگیِ سالم، نوری است که از قلب معلم میتابد؛
و قلبی که به او باز میگردد، از بخل و حسد رها میشود.
بیایید به این خانه اول، به این بیت مبارکِ نور بازگردیم!
اللهم اجعلنا من أهل النور و من الراسخین في العلم.
آغاز آفرینش، آغازی است با نور.
اما نه نوری بیصاحب، نه نوری سرد و بیجهت؛ بلکه نوری هدایتگر، زنده، و متکلم.
این نور، نور معلم است.
نوری که حامل علوم غیبی و معارف ربانی است.
همان نوری که در احادیث از آن به عنوان اولین مخلوق یاد شده، در حقیقت ظهور نخستین حقیقت است در قالب معلمی که مأمور است تعلیم دهد، تزکیه کند، و علم لازم برای پاک کردن عیوب قلب مخاطبینش را آشکار نماید نماید.
اوست که با بیان نورانی خود، حسد نهفته در جانها را افشا میکند، و با تابش نور علمش، راه نجات از بخل و مرضهای پنهان را نشان میدهد.
هر سخن او نوری است که قفل قلب را میگشاید.
آری، آغاز آفرینش نه فقط آفرینش نوری بیشکل، بلکه آفرینش نوری معلمانه است؛
نوری که میفهماند، میپروراند، و میرهاند.
اگر دل در حضور این نور بنشیند، و اگر از معلم نورانی بیاموزد، رهایی از زشتیهای نفس، ممکن و واقعی است. این همان آغاز حقیقی است؛ نه آغازی در زمان، بلکه آغازی در معنا و مسیر تربیت.
+ [سورة البقرة (۲): آية ۱۴۸]
«وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها، فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ، أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَميعاً،
إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَديرٌ»
و براى هر فرقهاى جهتى است كه به آن روى مىكند؛ پس به سوى كارهاى خير سبقت جوييد. هرجا كه باشيد، خدا [روز قيامت] همه شما را مىآورد. همانا خدا بر هر چيزى تواناست.
بهراستی این آیۀ شریفه، ترجمان زیبایی است از مفهوم «اوّل» و نور آغازین معلم.
درک این آیه، ما را با حقیقتی آشنا میکند:
هر امتی، هر طایفهای، قبلهای دارد؛ اما این قبله، تنها جهتی جغرافیایی نیست.
این قبله، در حقیقت همان “معلم” آن طایفه است.
معلمی که با نور نخستین هدایت میکند، تعلیم میدهد، و قبله دلها را مشخص میسازد.
او وجهۀ اصلی است؛ همان “اول”ی است که رجوع به او معنا مییابد.
و کسانی که به سمت این معلم روی میآورند و با نور علم او، عمل صالح تولید میکنند، در واقع دارند در مسابقه خیرات شرکت میکنند:
«فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ».
و پروردگارِ قادر، این ذرّات نورانیِ جداافتاده از هم را، هر جا که باشند، در زمان مقدر، در محوری واحد و قبلهای جامع گرد هم میآورد:
«أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَميعاً».
این همان وعده الهی است به بازگشت همگانی، در حول محور نور معلم، و در کانون حضور مهدی آل محمد علیهمالسلام.
آری، بازگشت به «اوّل»، بازگشت به معلم است؛ به قبلهای که از پیش برای هر دل پاک و مشتاقی تعیین شده است. و تنها آنگاه که قبله دل، معلم باشد، و نور معلم منبع فهم و عمل شود، اینجاست که «إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَديرٌ» تحقق مییابد؛ یعنی خداوند توان جمعکردنِ پراکندگی دلها و گردآوردن نورهای متفرق را دارد، چرا که آغاز و انجام نزد اوست، و اوست «الأوّل» و «الآخِر».
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَآمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ وَيَجْعَلْ لَكُمْ نُورًا تَمْشُونَ بِهِ»
«أَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ»
از امام صادق علیهالسلام نقل شده است:
«كان عمنا العباس نافذ البصيرة، صلب الإيمان»
این روایت به مقام ولائی خاصۀ حضرت عباس علیهالسلام که همان مقام نورانی معلم است، اشاره دارد.
در واقع یادگیری و درک “زبان نور” که همان معرفة الله و همان هدایت ربانی است، انسان را به بصیرت میرساند.
و همچنین، معلم معنای عبارت زیبای «وَجهُ الله» در این قسمت از آیه است:
«وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها»؛
یعنی هر طایفهای، قبلهای دارد که بدان روی میآورد، و آن قبله، وجه اللهِ خاص آن طایفه است؛ نوری که به سمت آن مأمور به حرکتاند و حقیقت آن نور، معلم است.
معلمی که نه فقط روبهسوی قبله است، بلکه خود قبله است، خود وجه الله است؛ چون اوست که نور حقایق را میفهمد، تاویل احادیث را درک میکند، و مسیر خیر را به دیگران نشان میدهد.
از اینرو، وقتی خداوند میفرماید:
«فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ»،
یعنی در حرکت به سوی معلمِ نورانی خود شتاب بگیرید و از یکدیگر در اخذ نور علم سبقت بگیرید، چرا که:
«أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَميعاً»
در هر جا که باشید، خداوند همه شما را بهسوی آن نور، آن معلمِ جامع، خواهد آورد؛
و این وعدهی جمع شدن ذرات پراکنده نور حول محور نور اعظم، همان ظهور باطنالاول است؛
یعنی حضرت مهدی علیهالسلام که به حقیقت، وجه الله ظاهر در زمان و ختمالاولیّن است.
+ «زبان نور ولایت، فراتر از زبان مادری»
در فرمول زندگی گفتیم: [1+1]
یعنی اول نور از قلب معلم به قلب ما – که میشیم دومی – میتابه و این نورافکن، قلب ما رو روشن میکنه، اونوقت قلب ما روشن به نور ولایت میشه! پس حالا با این مثال از واژه شبح و مثال پروژکتور، معنای زیبای واژه اول رو می فهمیم.
+ «اول ما خلق الله»
اصلا خدا اول نور ولایت رو خلق کرد، بعدا همه چیزو وصل به این مخلوق نورانی مقدس خلق نمود و همه چیز منبع نور خودشو از این ماخذ علمی یعنی ولایت محمد و آل محمد ع میگیره لذا «اول» یکی از هزار واژه مترادف نور ولایت است که میخواد به ما این فرایند رو اینجوری بفهمونه! همه چیز به نور ولایت برمیگرده! اصل نور ولایته! چیزیکه در واژه صلی توضیح داده شد که مصلی به اسب دوم میگن که پشت سر اسب اول یعنی سابق داره مسیر مسابقه اسب دوانی رو میدوه! پس سبق و اول مترادفهای نور ولایت اند.
+ «آل و اهل»
اوّلشو کی میدونه ؟ کسی که اوّل از همه اومده میدونه اولش چی شده که حالا اینجوری شده!
«تاویل احادیث»
+ «ارجاع – ریفر»:
«التَّأْوِيل إرجاع الكلام»
انگاری برای شناخت و فهم تاویل احادیث حوادث پیش امومده، اونها رو ارجاع میدیم که معلم (در ملک و در ملکوت) برامون بگه تاویلش چیه، نه اینکه خودمون نظر بدیم و مقایسه کنیم و بدعتگذار باشیم و فتوی بدیم و … نه! ارجاعش میدیم به نور معلم و حالا هر چی اون گفت همونه!
+ «وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ»
التَّأْوِيل إرجاع الكلام و صرفه عن معناه الظاهري إلى معنى أخفى منه، مأخوذ من آلَ يَئُولُ : إذا رجع و صار إليه.
+ «بیت اوّل»: «إِنَ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبارَكاً»
اگه میخوای خانه اول آرامش قلب نصیبت بشه، همه چیزو بسپار به معلم، چون خدا این خونه رو بیت اول مبارک قرار داده و خلقش کرده! خدا اینجوری برای او خواسته! چرا؟ اصول و اسرار! ما نمیدونیم! وظیفه ما ارجاع به اوست! رجوع به اوست! والسلام …
«هو الاول»:
+ «يَا أَوَّلِيُّ»
همه چیز به اون بر می گرده (هو الاول)
+ «انا لله و انا الیه راجعون»
«آل: رجع»
یعنی فقط با یاد نور معلم قلب به آرامش می رسه!
عدد یک رو میگن اول، و دو را که باز با اولی مقایسه میکنن که دو تا مثل اونه میگن دوم همینطور 100 باید با 1 مقایسه بشه تا معلوم بشه چند تاست! و این ویژگی عدد یک است که منحصر به فرد است و میزان و ملاک و ماخذ رجوع برای تمام اعداد بحساب می آید! پس اول از «آل الشيء يؤول أولا و مآلا: رجع» گرفته شده که در آن مفهوم رجوع و مقایسه شدن با این میزان قراردادی مد نظر است.
+ «مقایسه ممدوح»
پس «یک» نام زیبای معلم است و همه باید دومی و مصلی این اولی یعنی نامبر وان باشیم و مدعیان ربوبیت (لیدرهای سوء) به دروغ ادعای مقام یک او را مینمایند.
اولوا الامر، یعنی همان نامبر وان یعنی نور معلم.
شنیدی میگن اولویت این کار در اینه که …
اولویت هم از ریشه اول است.
علم آل محمد ع، اول به قلب اولو الامر واریز می شود و برای ما نامبر وان معلم است و ما باید دومی خوبی برایش باشیم (مصلی).
اَولَی از اول گرفته شده یعنی نفر اول همان اَولَی است.
آلة از ریشه اول است یعنی معلم، آلت و ابزار ارتباط با نور علم آل محمد ع است.
«اول» برای ما نام زیبای معلم است که در همه امور، قلب نا آرام ما، با مراجعه به او – «یاد معلم» – می تواند به آرامش مورد نظر برسد.
مفهوم «مراجعه به او» در واژه «اول» بسیار زیبا و حائز اهمیت است.
«الإيالة: السياسة، لأنّ مرجع الرعيّة الى راعيها.
آل الرجل رعيّته يؤولها: إذا أحسن سياستها.»
یعنی کسی که باید مرجع ما برای رجوع به او در امورات زندگیمان باشد و در سیاستگذاری امورات زندگیمان به او مراجعه نماییم، او معلم منا اهل البیت ع است.
کتاب لغت مفردات توضیح زیبایی دارد:
«و الأوّل هو الّذي يترتّب عليه غيره، و يستعمل في المتقدّم بالزمان أو بالرئاسة أو بالوضع و النسبة أو بالنظام الصناعى، و هو الأوّل أى لم يسبقه في الوجود شيء. و أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ، و أَوَّلَ كافِرٍ: أى من يقتدى به.»
در واقع در این واژه مفهوم مقدم و پیشقراول و «اولی» وجود دارد بطوریکه بقیه باید به او اقتدا نمایند. انگاری همه اعداد به عدد یک اقتدا می نمایند و این عدد یک را «اول» نامیده اند به همین دلیل. در مقالۀ ادعای ربوبیت، مطلب قشنگی گفته شد به این مضمون که: مدعی ربوبیت (لیدر سوء) باید دومی خوبی برای اولی، یعنی برای معلم باشد که «أَوَّلُ الْمُؤْمِنِينَ» است، یعنی کسی در علم از او سبقت نگرفته است، اما لیدر سوء متاسفانه حماقت میکند و مدعی «اولی» بودن به سرش می زند! و با این کار و با این اشتباه مرگبار، «اوّل کافرٍ» میشود.
پس خلاصه زیبای مفهوم و معنی واژه «اول» طبق کتاب لغت التحقیق، میشود «التقدّم».
لِكُلِّ شَيْءٍ آلَةٌ وَ عُدَّةٌ
إِنَّ الْعِلْمَ آلَةُ الْعَمَلِ
آيَةُ [آلَةُ] الْبَلَاغَةِ قَلْبٌ عَقُولٌ وَ لِسَانٌ قَائِل
…
إِنَّ هَاهُنَا [وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى صَدْرِهِ] لَعِلْماً جَمّاً
لَوْ أَصَبْتُ لَهُ حَمَلَةً ؛
بَلَى :
(1) أُصِيبَ لَقِناً غَيْرَ مَأْمُونٍ عَلَيْهِ مُسْتَعْمِلًا آلَةَ الدِّينِ لِلدُّنْيَا
(2) أَوْ مُسْتَظْهِراً بِنِعَمِ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ وَ بِحُجَجِهِ عَلَى أَوْلِيَائِهِ
(3) أَوْ مُنْقَاداً لِحَمَلَةِ الْحَقِّ لَا بَصِيرَةَ لَهُ فِي أَحْنَائِهِ يَنْقَدِحُ الشَّكُّ فِي قَلْبِهِ لِأَوَّلِ عَارِضٍ مِنْ شُبْهَة
+ « أُولِي » :
[أُولُوا الْقُرْبى – ذَوِي الْقُرْبى]:
فرق این دو عبارت چیست؟!
«أُولُوا الْقُرْبى- وَ آتَى الْمالَ عَلى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى …، وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ ذِي الْقُرْبى …، فَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ …، قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى »
[أُولُوا الْقُرْبى] : أى الّذين هم في المرتبة الكاملة الثابّتة من القرابة، و لا تعمّ مطلق الأقارب.
[ذَوِي الْقُرْبى] : فتدلّ على عموم مصاديق الأقربين.
با توجه به اینکه لیدر همیشه یه نفره و دوستان اطرافش زیادند و با او رابطه اخوت دارند میشه بگیم اولوا القربی فقط یه نفر اونم معلم است و ذوی القربی به همه دوستان اطراف اون عمومیت داره اما همه این ذوی القربی ها نهایتا به یک نقطه ختم میشه و او اولو القربی است یعنی او در قرب به آل محمد ع ، در این مجموعه در مرتبه کمال است و در این منصب ثابت است و بدون تغییر!
یعنی معلم تغییر نمی کنه (کعبه ثابت است)، اما ذوی القربی نسبت به او سنجیده میشن (به دور کعبه میچرخند) و اینجوری به اون ثباتی که باید برسند، میرسند!
انگاری معلم همان سقف و صمد است برای مجموعه تحت پوشش علمی خود!
+ «اخو»:
+ عکس زیبای این واژه:
در واقع تمام فلشها نهایتا به یه نفر ختم میشه و او مرجع بقیه است و او اولی برای بقیه و همه جمع است و او معلم است، این میشه اولی القربی این میشه اولی الامر این میشه اولین نفر:
« إنّ هذه الكلمة مشتقّة من الاول بمعنى الرجوع »
این میشه نامبر وان این میشه لیدر و بقیه همه فالوئر او هستند.
ما همه رو دوست داریم اما اطاعت از یه نفر بر ما واجب است:
«الطاعة لواحد منا و المودة للجمیع»
پس عبارات «انا اوّل» مثلا انا اول المسلمین یا اول المومنین و … اشاره به اون نامبر وان جمع داره.
پس فهم تفاوت دو واژه اولی و ذوی خیلی مهمه که هر کسی جایگاه خودشو نسب به معلم خودش و بقیه جمع بدونه.
+ «ارجاع – ریفر»
«اول» – «آل»
وَ آمِنُوا بِما أَنْزَلْتُ مُصَدِّقاً لِما مَعَكُمْ وَ لا تَكُونُوا أَوَّلَ كافِرٍ بِهِ وَ لا تَشْتَرُوا بِآياتي ثَمَناً قَليلاً وَ إِيَّايَ فَاتَّقُونِ (41)
وَ إِذْ نَجَّيْناكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ يُذَبِّحُونَ أَبْناءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ وَ في ذلِكُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظيمٌ (49)
وَ إِذْ فَرَقْنا بِكُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْناكُمْ وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ (50)
وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ (179)
الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى وَ اتَّقُونِ يا أُولِي الْأَلْبابِ (197)
وَ قالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فيهِ سَكينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ بَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسى وَ آلُ هارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلائِكَةُ إِنَّ في ذلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ (248)
يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثيراً وَ ما يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُولُوا الْأَلْبابِ (269)
هُوَ الَّذي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذينَ في قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْويلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْويلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُولُوا الْأَلْبابِ (7)
كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَ اللَّهُ شَديدُ الْعِقابِ (11)
شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزيزُ الْحَكيمُ (18)
إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمينَ (33)
إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذي بِبَكَّةَ مُبارَكاً وَ هُدىً لِلْعالَمينَ (96)
وَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُوا الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ وَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلاً مَعْرُوفاً (8)
أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهيمَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ آتَيْناهُمْ مُلْكاً عَظيماً (54)
يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَطيعُوا اللَّهَ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ في شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْويلاً (59)
وَ إِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذاعُوا بِهِ وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لاَتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ إِلاَّ قَليلاً (83)
لا يَسْتَوِي الْقاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَ الْمُجاهِدُونَ في سَبيلِ اللَّهِ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدينَ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقاعِدينَ دَرَجَةً وَ كُلاًّ وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى وَ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدينَ عَلَى الْقاعِدينَ أَجْراً عَظيماً (95)
قُلْ لا يَسْتَوِي الْخَبيثُ وَ الطَّيِّبُ وَ لَوْ أَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبيثِ فَاتَّقُوا اللَّهَ يا أُولِي الْأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (100)
فَإِنْ عُثِرَ عَلى أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْماً فَآخَرانِ يَقُومانِ مَقامَهُما مِنَ الَّذينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيانِ فَيُقْسِمانِ بِاللَّهِ لَشَهادَتُنا أَحَقُّ مِنْ شَهادَتِهِما وَ مَا اعْتَدَيْنا إِنَّا إِذاً لَمِنَ الظَّالِمينَ (107)
قالَ عيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنا أَنْزِلْ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ تَكُونُ لَنا عيداً لِأَوَّلِنا وَ آخِرِنا وَ آيَةً مِنْكَ وَ ارْزُقْنا وَ أَنْتَ خَيْرُ الرَّازِقينَ (114)
قُلْ أَ غَيْرَ اللَّهِ أَتَّخِذُ وَلِيًّا فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ هُوَ يُطْعِمُ وَ لا يُطْعَمُ قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ وَ لا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكينَ (14)
وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ وَ جَعَلْنا عَلى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَ في آذانِهِمْ وَقْراً وَ إِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لا يُؤْمِنُوا بِها حَتَّى إِذا جاؤُكَ يُجادِلُونَكَ يَقُولُ الَّذينَ كَفَرُوا إِنْ هذا إِلاَّ أَساطيرُ الْأَوَّلينَ (25)
وَ لَقَدْ جِئْتُمُونا فُرادى كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ تَرَكْتُمْ ما خَوَّلْناكُمْ وَراءَ ظُهُورِكُمْ وَ ما نَرى مَعَكُمْ شُفَعاءَكُمُ الَّذينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فيكُمْ شُرَكاءُ لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَ ضَلَّ عَنْكُمْ ما كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ (94)
وَ نُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَ أَبْصارَهُمْ كَما لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ نَذَرُهُمْ في طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ (110)
لا شَريكَ لَهُ وَ بِذلِكَ أُمِرْتُ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمينَ (163)
هَلْ يَنْظُرُونَ إِلاَّ تَأْويلَهُ يَوْمَ يَأْتي تَأْويلُهُ يَقُولُ الَّذينَ نَسُوهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جاءَتْ رُسُلُ رَبِّنا بِالْحَقِّ فَهَلْ لَنا مِنْ شُفَعاءَ فَيَشْفَعُوا لَنا أَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذي كُنَّا نَعْمَلُ قَدْ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ (53)
وَ لَقَدْ أَخَذْنا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنينَ وَ نَقْصٍ مِنَ الثَّمَراتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ (130)
وَ إِذْ أَنْجَيْناكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ يُقَتِّلُونَ أَبْناءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ وَ في ذلِكُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظيمٌ (141)
وَ لَمَّا جاءَ مُوسى لِميقاتِنا وَ كَلَّمَهُ رَبُّهُ قالَ رَبِّ أَرِني أَنْظُرْ إِلَيْكَ قالَ لَنْ تَراني وَ لكِنِ انْظُرْ إِلَى الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَكانَهُ فَسَوْفَ تَراني فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَ خَرَّ مُوسى صَعِقاً فَلَمَّا أَفاقَ قالَ سُبْحانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنينَ (143)
وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا قالُوا قَدْ سَمِعْنا لَوْ نَشاءُ لَقُلْنا مِثْلَ هذا إِنْ هذا إِلاَّ أَساطيرُ الْأَوَّلينَ (31)
قُلْ لِلَّذينَ كَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ ما قَدْ سَلَفَ وَ إِنْ يَعُودُوا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْأَوَّلينَ (38)
كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ شَديدُ الْعِقابِ (52)
كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ فَأَهْلَكْناهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ كُلٌّ كانُوا ظالِمينَ (54)
وَ الَّذينَ آمَنُوا مِنْ بَعْدُ وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا مَعَكُمْ فَأُولئِكَ مِنْكُمْ وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ في كِتابِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَليمٌ (75)
أَ لا تُقاتِلُونَ قَوْماً نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ وَ هَمُّوا بِإِخْراجِ الرَّسُولِ وَ هُمْ بَدَؤُكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ أَ تَخْشَوْنَهُمْ فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَوْهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ (13)
فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّهُ إِلى طائِفَةٍ مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً وَ لَنْ تُقاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا إِنَّكُمْ رَضيتُمْ بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُوا مَعَ الْخالِفينَ (83)
وَ إِذا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُوا بِاللَّهِ وَ جاهِدُوا مَعَ رَسُولِهِ اسْتَأْذَنَكَ أُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَ قالُوا ذَرْنا نَكُنْ مَعَ الْقاعِدينَ (86)
وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرينَ وَ الْأَنْصارِ وَ الَّذينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْري تَحْتَهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها أَبَداً ذلِكَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ (100)
لا تَقُمْ فيهِ أَبَداً لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فيهِ فيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرينَ (108)
ما كانَ لِلنَّبِيِّ وَ الَّذينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكينَ وَ لَوْ كانُوا أُولي قُرْبى مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحابُ الْجَحيمِ (113)
بَلْ كَذَّبُوا بِما لَمْ يُحيطُوا بِعِلْمِهِ وَ لَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْويلُهُ كَذلِكَ كَذَّبَ الَّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الظَّالِمينَ (39)
فَلَوْ لا كانَ مِنَ الْقُرُونِ مِنْ قَبْلِكُمْ أُولُوا بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسادِ فِي الْأَرْضِ إِلاَّ قَليلاً مِمَّنْ أَنْجَيْنا مِنْهُمْ وَ اتَّبَعَ الَّذينَ ظَلَمُوا ما أُتْرِفُوا فيهِ وَ كانُوا مُجْرِمينَ (116)
وَ كَذلِكَ يَجْتَبيكَ رَبُّكَ وَ يُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْويلِ الْأَحاديثِ وَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَ عَلى آلِ يَعْقُوبَ كَما أَتَمَّها عَلى أَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ إِبْراهيمَ وَ إِسْحاقَ إِنَّ رَبَّكَ عَليمٌ حَكيمٌ (6)
وَ قالَ الَّذِي اشْتَراهُ مِنْ مِصْرَ لاِمْرَأَتِهِ أَكْرِمي مَثْواهُ عَسى أَنْ يَنْفَعَنا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَداً وَ كَذلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ وَ لِنُعَلِّمَهُ مِنْ تَأْويلِ الْأَحاديثِ وَ اللَّهُ غالِبٌ عَلى أَمْرِهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ (21)
وَ دَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيانِ قالَ أَحَدُهُما إِنِّي أَراني أَعْصِرُ خَمْراً وَ قالَ الْآخَرُ إِنِّي أَراني أَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسي خُبْزاً تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ نَبِّئْنا بِتَأْويلِهِ إِنَّا نَراكَ مِنَ الْمُحْسِنينَ (36)
قالَ لا يَأْتيكُما طَعامٌ تُرْزَقانِهِ إِلاَّ نَبَّأْتُكُما بِتَأْويلِهِ قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَكُما ذلِكُما مِمَّا عَلَّمَني رَبِّي إِنِّي تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ (37)
قالُوا أَضْغاثُ أَحْلامٍ وَ ما نَحْنُ بِتَأْويلِ الْأَحْلامِ بِعالِمينَ (44)
وَ قالَ الَّذي نَجا مِنْهُما وَ ادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ أَنَا أُنَبِّئُكُمْ بِتَأْويلِهِ فَأَرْسِلُونِ (45)
وَ رَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّداً وَ قالَ يا أَبَتِ هذا تَأْويلُ رُءْيايَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَها رَبِّي حَقًّا وَ قَدْ أَحْسَنَ بي إِذْ أَخْرَجَني مِنَ السِّجْنِ وَ جاءَ بِكُمْ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطانُ بَيْني وَ بَيْنَ إِخْوَتي إِنَّ رَبِّي لَطيفٌ لِما يَشاءُ إِنَّهُ هُوَ الْعَليمُ الْحَكيمُ (100)
رَبِّ قَدْ آتَيْتَني مِنَ الْمُلْكِ وَ عَلَّمْتَني مِنْ تَأْويلِ الْأَحاديثِ فاطِرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ تَوَفَّني مُسْلِماً وَ أَلْحِقْني بِالصَّالِحينَ (101)
أَ فَمَنْ يَعْلَمُ أَنَّما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ أَعْمى إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ (19)
وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ أَنْجاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ وَ يُذَبِّحُونَ أَبْناءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ وَ في ذلِكُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظيمٌ (6)
هذا بَلاغٌ لِلنَّاسِ وَ لِيُنْذَرُوا بِهِ وَ لِيَعْلَمُوا أَنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ وَ لِيَذَّكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ (52)
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ في شِيَعِ الْأَوَّلينَ (10)
لا يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ قَدْ خَلَتْ سُنَّةُ الْأَوَّلينَ (13)
إِلاَّ آلَ لُوطٍ إِنَّا لَمُنَجُّوهُمْ أَجْمَعينَ (59)
فَلَمَّا جاءَ آلَ لُوطٍ الْمُرْسَلُونَ (61)
وَ إِذا قيلَ لَهُمْ ما ذا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قالُوا أَساطيرُ الْأَوَّلينَ (24)
فَإِذا جاءَ وَعْدُ أُولاهُما بَعَثْنا عَلَيْكُمْ عِباداً لَنا أُولي بَأْسٍ شَديدٍ فَجاسُوا خِلالَ الدِّيارِ وَ كانَ وَعْداً مَفْعُولاً (5)
إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ وَ لِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَما دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ لِيُتَبِّرُوا ما عَلَوْا تَتْبيراً (7)
وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ إِذا كِلْتُمْ وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقيمِ ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْويلاً (35)
أَوْ خَلْقاً مِمَّا يَكْبُرُ في صُدُورِكُمْ فَسَيَقُولُونَ مَنْ يُعيدُنا قُلِ الَّذي فَطَرَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَسَيُنْغِضُونَ إِلَيْكَ رُؤُسَهُمْ وَ يَقُولُونَ مَتى هُوَ قُلْ عَسى أَنْ يَكُونَ قَريباً (51)
وَ ما مَنَعَنا أَنْ نُرْسِلَ بِالْآياتِ إِلاَّ أَنْ كَذَّبَ بِهَا الْأَوَّلُونَ وَ آتَيْنا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِها وَ ما نُرْسِلُ بِالْآياتِ إِلاَّ تَخْويفاً (59)
وَ عُرِضُوا عَلى رَبِّكَ صَفًّا لَقَدْ جِئْتُمُونا كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ بَلْ زَعَمْتُمْ أَلَّنْ نَجْعَلَ لَكُمْ مَوْعِداً (48)
وَ ما مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جاءَهُمُ الْهُدى وَ يَسْتَغْفِرُوا رَبَّهُمْ إِلاَّ أَنْ تَأْتِيَهُمْ سُنَّةُ الْأَوَّلينَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذابُ قُبُلاً (55)
قالَ هذا فِراقُ بَيْني وَ بَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْويلِ ما لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْراً (78)
وَ أَمَّا الْجِدارُ فَكانَ لِغُلامَيْنِ يَتيمَيْنِ فِي الْمَدينَةِ وَ كانَ تَحْتَهُ كَنْزٌ لَهُما وَ كانَ أَبُوهُما صالِحاً فَأَرادَ رَبُّكَ أَنْ يَبْلُغا أَشُدَّهُما وَ يَسْتَخْرِجا كَنزَهُما رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ وَ ما فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْري ذلِكَ تَأْويلُ ما لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْراً (82)
يَرِثُني وَ يَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ وَ اجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا (6)
قالَ خُذْها وَ لا تَخَفْ سَنُعيدُها سيرَتَهَا الْأُولى (21)
قالَ فَما بالُ الْقُرُونِ الْأُولى (51)
قالُوا يا مُوسى إِمَّا أَنْ تُلْقِيَ وَ إِمَّا أَنْ نَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَلْقى (65)
قالَ هُمْ أُولاءِ عَلى أَثَري وَ عَجِلْتُ إِلَيْكَ رَبِّ لِتَرْضى (84)
وَ قالُوا لَوْ لا يَأْتينا بِآيَةٍ مِنْ رَبِّهِ أَ وَ لَمْ تَأْتِهِمْ بَيِّنَةُ ما فِي الصُّحُفِ الْأُولى (133)
بَلْ قالُوا أَضْغاثُ أَحْلامٍ بَلِ افْتَراهُ بَلْ هُوَ شاعِرٌ فَلْيَأْتِنا بِآيَةٍ كَما أُرْسِلَ الْأَوَّلُونَ (5)
يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعيدُهُ وَعْداً عَلَيْنا إِنَّا كُنَّا فاعِلينَ (104)
فَقالَ الْمَلَأُ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ ما هذا إِلاَّ بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُريدُ أَنْ يَتَفَضَّلَ عَلَيْكُمْ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَأَنْزَلَ مَلائِكَةً ما سَمِعْنا بِهذا في آبائِنَا الْأَوَّلينَ (24)
أَ فَلَمْ يَدَّبَّرُوا الْقَوْلَ أَمْ جاءَهُمْ ما لَمْ يَأْتِ آباءَهُمُ الْأَوَّلينَ (68)
بَلْ قالُوا مِثْلَ ما قالَ الْأَوَّلُونَ (81)
لَقَدْ وُعِدْنا نَحْنُ وَ آباؤُنا هذا مِنْ قَبْلُ إِنْ هذا إِلاَّ أَساطيرُ الْأَوَّلينَ (83)
وَ لا يَأْتَلِ أُولُوا الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَ السَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبى وَ الْمَساكينَ وَ الْمُهاجِرينَ في سَبيلِ اللَّهِ وَ لْيَعْفُوا وَ لْيَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ (22)
وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا يُبْدينَ زينَتَهُنَّ إِلاَّ ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَّ وَ لا يُبْدينَ زينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبائِهِنَّ أَوْ آباءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنائِهِنَّ أَوْ أَبْناءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَني إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَني أَخَواتِهِنَّ أَوْ نِسائِهِنَّ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ أَوِ التَّابِعينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى عَوْراتِ النِّساءِ وَ لا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ ما يُخْفينَ مِنْ زينَتِهِنَّ وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَميعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (31)
وَ قالُوا أَساطيرُ الْأَوَّلينَ اكْتَتَبَها فَهِيَ تُمْلى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَ أَصيلاً (5)
قالَ رَبُّكُمْ وَ رَبُّ آبائِكُمُ الْأَوَّلينَ (26)
إِنَّا نَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لَنا رَبُّنا خَطايانا أَنْ كُنَّا أَوَّلَ الْمُؤْمِنينَ (51)
إِنْ هذا إِلاَّ خُلُقُ الْأَوَّلينَ (137)
وَ اتَّقُوا الَّذي خَلَقَكُمْ وَ الْجِبِلَّةَ الْأَوَّلينَ (184)
وَ إِنَّهُ لَفي زُبُرِ الْأَوَّلينَ (196)
قالُوا نَحْنُ أُولُوا قُوَّةٍ وَ أُولُوا بَأْسٍ شَديدٍ وَ الْأَمْرُ إِلَيْكِ فَانْظُري ما ذا تَأْمُرينَ (33)
فَما كانَ جَوابَ قَوْمِهِ إِلاَّ أَنْ قالُوا أَخْرِجُوا آلَ لُوطٍ مِنْ قَرْيَتِكُمْ إِنَّهُمْ أُناسٌ يَتَطَهَّرُونَ (56)
لَقَدْ وُعِدْنا هذا نَحْنُ وَ آباؤُنا مِنْ قَبْلُ إِنْ هذا إِلاَّ أَساطيرُ الْأَوَّلينَ (68)
فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَ حَزَناً إِنَّ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ جُنُودَهُما كانُوا خاطِئينَ (8)
فَلَمَّا جاءَهُمْ مُوسى بِآياتِنا بَيِّناتٍ قالُوا ما هذا إِلاَّ سِحْرٌ مُفْتَرىً وَ ما سَمِعْنا بِهذا في آبائِنَا الْأَوَّلينَ (36)
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ مِنْ بَعْدِ ما أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ الْأُولى بَصائِرَ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ (43)
وَ هُوَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ لَهُ الْحَمْدُ فِي الْأُولى وَ الْآخِرَةِ وَ لَهُ الْحُكْمُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ (70)
إِنَّ قارُونَ كانَ مِنْ قَوْمِ مُوسى فَبَغى عَلَيْهِمْ وَ آتَيْناهُ مِنَ الْكُنُوزِ ما إِنَّ مَفاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ أُولِي الْقُوَّةِ إِذْ قالَ لَهُ قَوْمُهُ لا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْفَرِحينَ (76)
النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ في كِتابِ اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنينَ وَ الْمُهاجِرينَ إِلاَّ أَنْ تَفْعَلُوا إِلى أَوْلِيائِكُمْ مَعْرُوفاً كانَ ذلِكَ فِي الْكِتابِ مَسْطُوراً (6)
وَ قَرْنَ في بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى وَ أَقِمْنَ الصَّلاةَ وَ آتينَ الزَّكاةَ وَ أَطِعْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنَّما يُريدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهيراً (33)
يَعْمَلُونَ لَهُ ما يَشاءُ مِنْ مَحاريبَ وَ تَماثيلَ وَ جِفانٍ كَالْجَوابِ وَ قُدُورٍ راسِياتٍ اعْمَلُوا آلَ داوُدَ شُكْراً وَ قَليلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ (13)
الْحَمْدُ لِلَّهِ فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ جاعِلِ الْمَلائِكَةِ رُسُلاً أُولي أَجْنِحَةٍ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ يَزيدُ فِي الْخَلْقِ ما يَشاءُ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَديرٌ (1)
اسْتِكْباراً فِي الْأَرْضِ وَ مَكْرَ السَّيِّئِ وَ لا يَحيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلاَّ بِأَهْلِهِ فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلاَّ سُنَّتَ الْأَوَّلينَ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْديلاً وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْويلاً (43)
قُلْ يُحْييهَا الَّذي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَليمٌ (79)
أَ وَ آباؤُنَا الْأَوَّلُونَ (17)
إِلاَّ مَوْتَتَنَا الْأُولى وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبينَ (59)
وَ لَقَدْ ضَلَّ قَبْلَهُمْ أَكْثَرُ الْأَوَّلينَ (71)
اللَّهَ رَبَّكُمْ وَ رَبَّ آبائِكُمُ الْأَوَّلينَ (126)
لَوْ أَنَّ عِنْدَنا ذِكْراً مِنَ الْأَوَّلينَ (168)
كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آياتِهِ وَ لِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ (29)
وَ اذْكُرْ عِبادَنا إِبْراهيمَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ أُولِي الْأَيْدي وَ الْأَبْصارِ (45)
أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ يَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ (9)
وَ أُمِرْتُ لِأَنْ أَكُونَ أَوَّلَ الْمُسْلِمينَ (12)
الَّذينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ (18)
وَ قالَ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ إيمانَهُ أَ تَقْتُلُونَ رَجُلاً أَنْ يَقُولَ رَبِّيَ اللَّهُ وَ قَدْ جاءَكُمْ بِالْبَيِّناتِ مِنْ رَبِّكُمْ وَ إِنْ يَكُ كاذِباً فَعَلَيْهِ كَذِبُهُ وَ إِنْ يَكُ صادِقاً يُصِبْكُمْ بَعْضُ الَّذي يَعِدُكُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ (28)
فَوَقاهُ اللَّهُ سَيِّئاتِ ما مَكَرُوا وَ حاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذابِ (45)
النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَ عَشِيًّا وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ (46)
وَ قالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنا قالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَ هُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ (21)
وَ كَمْ أَرْسَلْنا مِنْ نَبِيٍّ فِي الْأَوَّلينَ (6)
فَأَهْلَكْنا أَشَدَّ مِنْهُمْ بَطْشاً وَ مَضى مَثَلُ الْأَوَّلينَ (8)
قُلْ إِنْ كانَ لِلرَّحْمنِ وَلَدٌ فَأَنَا أَوَّلُ الْعابِدينَ (81)
لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ يُحْيي وَ يُميتُ رَبُّكُمْ وَ رَبُّ آبائِكُمُ الْأَوَّلينَ (8)
إِنْ هِيَ إِلاَّ مَوْتَتُنَا الْأُولى وَ ما نَحْنُ بِمُنْشَرينَ (35)
لا يَذُوقُونَ فيهَا الْمَوْتَ إِلاَّ الْمَوْتَةَ الْأُولى وَ وَقاهُمْ عَذابَ الْجَحيمِ (56)
وَ الَّذي قالَ لِوالِدَيْهِ أُفٍّ لَكُما أَ تَعِدانِني أَنْ أُخْرَجَ وَ قَدْ خَلَتِ الْقُرُونُ مِنْ قَبْلي وَ هُما يَسْتَغيثانِ اللَّهَ وَيْلَكَ آمِنْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَيَقُولُ ما هذا إِلاَّ أَساطيرُ الْأَوَّلينَ (17)
فَاصْبِرْ كَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَ لا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ ما يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوا إِلاَّ ساعَةً مِنْ نَهارٍ بَلاغٌ فَهَلْ يُهْلَكُ إِلاَّ الْقَوْمُ الْفاسِقُونَ (35)
قُلْ لِلْمُخَلَّفينَ مِنَ الْأَعْرابِ سَتُدْعَوْنَ إِلى قَوْمٍ أُولي بَأْسٍ شَديدٍ تُقاتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ فَإِنْ تُطيعُوا يُؤْتِكُمُ اللَّهُ أَجْراً حَسَناً وَ إِنْ تَتَوَلَّوْا كَما تَوَلَّيْتُمْ مِنْ قَبْلُ يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَليماً (16)
أَ فَعَيينا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ بَلْ هُمْ في لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَديدٍ (15)
فَلِلَّهِ الْآخِرَةُ وَ الْأُولى (25)
وَ أَنَّهُ أَهْلَكَ عاداً الْأُولى (50)
هذا نَذيرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولى (56)
إِنَّا أَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ حاصِباً إِلاَّ آلَ لُوطٍ نَجَّيْناهُمْ بِسَحَرٍ (34)
وَ لَقَدْ جاءَ آلَ فِرْعَوْنَ النُّذُرُ (41)
ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلينَ (13)
ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلينَ (39)
أَ وَ آباؤُنَا الْأَوَّلُونَ (48)
قُلْ إِنَّ الْأَوَّلينَ وَ الْآخِرينَ (49)
وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولى فَلَوْ لا تَذَكَّرُونَ (62)
هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَليمٌ (3)
هُوَ الَّذي أَخْرَجَ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ دِيارِهِمْ لِأَوَّلِ الْحَشْرِ ما ظَنَنْتُمْ أَنْ يَخْرُجُوا وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ مانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللَّهِ فَأَتاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا وَ قَذَفَ في قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْديهِمْ وَ أَيْدِي الْمُؤْمِنينَ فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ (2)
وَ اللاَّئي يَئِسْنَ مِنَ الْمَحيضِ مِنْ نِسائِكُمْ إِنِ ارْتَبْتُمْ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلاثَةُ أَشْهُرٍ وَ اللاَّئي لَمْ يَحِضْنَ وَ أُولاتُ الْأَحْمالِ أَجَلُهُنَّ أَنْ يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مِنْ أَمْرِهِ يُسْراً (4)
أَسْكِنُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ سَكَنْتُمْ مِنْ وُجْدِكُمْ وَ لا تُضآرُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا عَلَيْهِنَّ وَ إِنْ كُنَّ أُولاتِ حَمْلٍ فَأَنْفِقُوا عَلَيْهِنَّ حَتَّى يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَ أْتَمِرُوا بَيْنَكُمْ بِمَعْرُوفٍ وَ إِنْ تَعاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرى (6)
أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذاباً شَديداً فَاتَّقُوا اللَّهَ يا أُولِي الْأَلْبابِ الَّذينَ آمَنُوا قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْراً (10)
إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا قالَ أَساطيرُ الْأَوَّلينَ (15)
وَ ذَرْني وَ الْمُكَذِّبينَ أُولِي النَّعْمَةِ وَ مَهِّلْهُمْ قَليلاً (11)
أَ لَمْ نُهْلِكِ الْأَوَّلينَ (16)
هذا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْناكُمْ وَ الْأَوَّلينَ (38)
فَأَخَذَهُ اللَّهُ نَكالَ الْآخِرَةِ وَ الْأُولى (25)
إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا قالَ أَساطيرُ الْأَوَّلينَ (13)
إِنَّ هذا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولى (18)
وَ إِنَّ لَنا لَلْآخِرَةَ وَ الْأُولى (13)
وَ لَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولى (4)
اصحاب رسّ!
The inhabitants of Rass!
«رسس – رسّ» یکی از هزار واژه مترادف «نور» است.
در فرهنگ لغات عربی مینویسند:
«رَسُ الحمى: و هو أول مسها»
«الرَّسّ و الرَّسيس: أول ما يأخذُ من الحُمَّى»
«الرَّسِيسُ: الشيء الثابت»
«رَسَ الشَّىءُ: ثبَتَ»
«الرَّسيس: الثابت»
«سمِعتُ رَسًّا من خَبَر: و هو ابتداؤه؛ لأنّه يثبت فى الأسْماع»
مفهوم اول هر چیز که ثابت و استوار است و هیچوقت تغییر نمیکند!
آشنایی با صاحبان نور که اول خلقت هستند.
داستان تکراری اصحاب رسّ!
عدهای، برای مدتی، با نور همسفر شدند!
اما فرجام کارشان تکذیب نور بود!
[سورة الفرقان (۲۵): الآيات ۳۱ الى ۴۰]
وَ عاداً وَ ثَمُودَ وَ أَصْحابَ الرَّسِّ وَ قُرُوناً بَيْنَ ذلِكَ كَثِيراً (۳۸)
و [نيز] عاديان و ثموديان و اصحابِ رَسّ و نسلهاىِ بسيارى ميان اين [جماعتها] را [هلاك كرديم].
[سورة ق (۵۰): الآيات ۱۲ الى ۲۰]
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ أَصْحابُ الرَّسِّ وَ ثَمُودُ (۱۲)
پيش از ايشان قوم نوح و اصحاب رسّ و ثمود،
[سورة الحج (۲۲): الآيات ۴۱ الى ۴۵]
الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ (۴۱)
همان كسانى كه چون در زمين به آنان توانايى دهيم، نماز برپا مىدارند و زكات مىدهند و به كارهاى پسنديده وامىدارند، و از كارهاى ناپسند باز مىدارند، و فرجام همه كارها از آنِ خداست.
وَ إِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ عادٌ وَ ثَمُودُ (۴۲)
و اگر تو را تكذيب كنند، قطعاً پيش از آنان قوم نوح و عاد و ثمود [نيز] به تكذيب پرداختند.
وَ قَوْمُ إِبْراهِيمَ وَ قَوْمُ لُوطٍ (۴۳)
و [نيز] قوم ابراهيم و قوم لوط.
وَ أَصْحابُ مَدْيَنَ
وَ كُذِّبَ مُوسى
فَأَمْلَيْتُ لِلْكافِرِينَ ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كانَ نَكِيرِ (۴۴)
و [همچنين] اهل مَدْيَن.
و موسى تكذيب شد،
پس كافران را مهلت دادم، سپس [گريبان] آنها را گرفتم. [بنگر،] عذاب من چگونه بود؟
فَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها وَ هِيَ ظالِمَةٌ فَهِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِها وَ بِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَ قَصْرٍ مَشِيدٍ (۴۵)
و چه بسيار شهرها را -كه ستمكار بودند- هلاكشان كرديم
و [اينك] آن [شهرها] سقفهايش فرو ريخته است،
و [چه بسيار] چاههاى متروك و كوشكهاى افراشته را.
[فَضْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الْقُرْآنُ وَ الْعِلْمُ بِتَأْوِيلِهِ، الْعِلْمِ بِكِتَابِ اللَّهِ وَ مَعْرِفَةِ تَأْوِيلِهِ]
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص:
مَا أَنْعَمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى عَبْدٍ بَعْدَ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ أَفْضَلَ مِنَ الْعِلْمِ بِكِتَابِ اللَّهِ وَ مَعْرِفَةِ تَأْوِيلِهِ وَ مَنْ جَعَلَ اللَّهُ لَهُ مِنْ ذَلِكَ حَظّاً ثُمَّ ظَنَّ أَنَّ أَحَداً لَمْ يُفْعَلْ بِهِ مَا فُعِلَ بِهِ وَ قَدْ فُضِّلَ عَلَيْهِ فَقَدْ حَقَّرَ نِعَمَ اللَّهِ عَلَيْهِ.
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص:
فِي قَوْلِهِ تَعَالَى:
يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص
فَضْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الْقُرْآنُ وَ الْعِلْمُ بِتَأْوِيلِهِ وَ رَحْمَتُهُ وَ تَوْفِيقُهُ لِمُوَالاةِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ وَ مُعَادَاةُ أَعْدَائِهِمْ ثُمَّ قَالَ ص وَ كَيْفَ لَا يَكُونُ ذَلِكَ خَيْراً مِمَّا يَجْمَعُونَ وَ هُوَ ثَمَنُ الْجَنَّةِ وَ نَعِيمُهَا فَإِنَّهُ يُكْتَسَبُ بِهَا رِضْوَانُ اللَّهِ الَّذِي هُوَ أَفْضَلُ مِنَ الْجَنَّةِ وَ يُسْتَحَقُّ الْكَوْنُ بِحَضْرَةِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الَّذِي هُوَ أَفْضَلُ مِنَ الْجَنَّةِ إِنَّ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ الطَّيِّبِينَ أَشْرَفُ زِينَةِ الْجِنَانِ ثُمَّ قَالَ ص يَرْفَعُ اللَّهُ بِهَذَا الْقُرْآنِ وَ الْعِلْمِ بِتَأْوِيلِهِ وَ بِمُوَالاتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ وَ التَّبَرِّي مِنْ أَعْدَائِنَا أَقْوَاماً فَيَجْعَلُهُمْ فِي الْخَيْرِ قَادَةً [وَ] أَئِمَّةً فِي الْخَيْرِ تُقْتَصُّ آثَارُهُمْ وَ تُرْمَقُ أَعْمَالُهُمْ وَ يُقْتَدَى بِفِعَالِهِمْ وَ تَرْغَبُ الْمَلَائِكَةُ فِي خُلَّتِهِمْ وَ تَمْسَحُهُمْ بِأَجْنِحَتِهِمْ فِي صَلَاتِهِمْ وَ يَسْتَغْفِرُ لَهُمْ كُلُّ رَطْبٍ وَ يَابِسٍ حَتَّى حِيتَانُ الْبَحْرِ وَ هَوَامُّهُ وَ سِبَاعُ الْبَرِّ وَ أَنْعَامُهُ وَ السَّمَاءُ وَ نُجُومُهَا.
امام علی علیه السلام:
… فَقَالَ ع:
وَ أَمَّا قَوْلُهُ:
هَلْ تَعْلَمُ لَهُ سَمِيًّا
فَإِنَّ تَأْوِيلَهُ هَلْ تَعْلَمُ لَهُ أَحَداً اسْمُهُ اللَّهُ غَيْرُ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى
فَإِيَّاكَ أَنْ تُفَسِّرَ الْقُرْآنَ بِرَأْيِكَ حَتَّى تَفْقَهَهُ عَنِ الْعُلَمَاءِ
فَإِنَّهُ رُبَّ تَنْزِيلٍ يُشْبِهُ بِكَلَامِ الْبَشَرِ وَ هُوَ كَلَامُ اللَّهِ وَ تَأْوِيلُهُ لَا يُشْبِهُ كَلَامَ الْبَشَرِ كَمَا لَيْسَ شَيْءٌ مِنْ خَلْقِهِ يُشْبِهُهُ كَذَلِكَ لَا يُشْبِهُ فِعْلُهُ تَعَالَى شَيْئاً مِنْ أَفْعَالِ الْبَشَرِ وَ لَا يُشْبِهُ شَيْءٌ مِنْ كَلَامِهِ بِكَلَامِ الْبَشَرِ فَكَلَامُ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى صِفَتُهُ وَ كَلَامُ الْبَشَرِ أَفْعَالُهُمْ فَلَا تُشْبِهُ كَلَامُ اللَّهِ بِكَلَامِ الْبَشَرِ فَتَهْلِكَ وَ تَضِلَّ
قَالَ فَرَّجْتَ عَنِّي فَرَّجَ اللَّهُ عَنْكَ وَ حَلَلْتَ عَنِّي عُقْدَةً فَعَظَّمَ اللَّهُ أَجْرَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِين.
«معرفت به تأویل قرآن» و «شناخت معلم نورانی»
نورِ تأویل، راهِ معلم
فضل خدا در شناخت معلم قرآن
وقتی قرآن با نورِ معلم فهمیده میشود
راه تأویل، راه نور
معلمِ نورانی و رازِ تأویل قرآن
شادی به فضل خدا؛ نور قرآن و معلم آن
از قرآن تا تأویل؛ سفر به سوی نور ولایت
آنگاه که قرآن با نور اهلبیت خوانده میشود
————————————–
دلنوشته
نورِ تأویل، راهِ معلم
فضل خدا در شناخت معلم قرآن
وقتی قرآن با نورِ معلم فهمیده میشود
گاه آدمی در میان ازدحام واژهها،
ناگهان دلش از چیزی فراتر از حرفها سراغ میگیرد؛
از نوری که نه از جنس خورشید است و نه از جنس چراغ،
بلکه از سنخ «هدایت» است؛
همان نوری که خداوند در کتابش وعده داده
و پیامبرش آن را «بهترین نعمت پس از ایمان» نامیده است.
در آینهی این احادیث، معنای تأویل قرآن برایم شکل دیگری پیدا میکند؛
تأویل دیگر فقط یک فهم عمیق نیست…
تأویل یعنی راه رسیدن به سرچشمهی نور،
یعنی دست دراز کردن به سوی معلمی
که خدا او را چراغ شناخت در ملک و ملکوت قرار داده است.
پیامبر فرمود:
«ما أنعم الله على عبد بعد الإيمان أفضل من العلم بكتاب الله و معرفة تأويله»
و چه حقیقت بزرگی است… گویی خداوند میخواهد بگوید:
اگر من بر بندهام رحمتی ویژه بریزم،
آن رحمت،
«آشنایی با معلم نور» و فهمیدن قرآن از راه اوست؛
زیرا تأویل قرآن،
نوری است که تنها از قلبهای الهی برمیخیزد،
نه از اندیشههای خام بشر.
وقتی آیهی «قل بفضل الله و برحمته فبذلك فليفرحوا» را میخوانم،
تازه میفهمم چرا پیامبر ص فرمود:
فضل خدا قرآن است و علم به تأویلش،
و رحمت خدا، توفیق پیروی از محمد ص و آل او.
چقدر عجیب است که خداوند شادی حقیقی را در همین قرار داده…
نه در ثروت،
نه در جمع کردن دنیا،
بلکه در «یافتن راه معلمانی که نورشان آسمانها را روشن کرده است.»
آنگاه که پیامبر میگوید
خداوند با قرآن و با علم تأویل و با ولایت اهلبیت،
مردمانی را چنان بالا میبرد که ملائکه مشتاق همنشینی با آنان میشوند
و پرندگان دریا و جانوران بیابان برایشان استغفار میکنند…
میفهمم که این علم، فقط آگاهی نیست؛
این علم، «تغییر ماهیت انسان» است.
نور است که در رگها میدود
و آدمی را شبیهتر به آسمان میکند.
و سپس سخن امیرالمؤمنین، که عمقش دل را میلرزاند:
«إیّاك أن تفسّر القرآن برأيك… فإنّ كلامَ الله لا يُشبِه كلامَ البشر.»
این جمله، مثل دستی است که بر شانهام مینشیند و آرام میگوید:
قرآن را تنها از کسی بفهم که صاحب نور است؛
که دلش آینهی وحی است؛
که خدا او را معلم این کتاب قرار داده.
در آن لحظه که آن مرد به حضرت گفت «فرّجت عنّي»،
احساس میکنم این سخن از زبان دل من هم جاری میشود…
آری یا امیرالمؤمنین،
تو گرهها را باز میکنی،
راهها را روشن میکنی،
و انسان را از تفسیر به رأی نجات میدهی،
تا به جای افتادن در دام وهم،
دست در دست نور بگذارد.
و حالا میفهمم…
معرفت به تأویل قرآن،
یعنی یافتن «راه رسیدن به معلمی
که خدا او را در ملک و ملکوت برای هدایت بشر برگزیده است.»
هر کس این معلم را شناخت،
و از او علم گرفت،
در حقیقت مشمول «فضل خدا» شد؛
و هر کس بیاین نور بماند،
از رحمتِ فهم آیات محروم خواهد ماند، هرچند قرآن را از بر بخواند.
پس خدایا…
آن لطف بزرگت را که پیامبرت وعده داد،
بر قلب ما هم جاری کن.
ما را با نور معلمانی که از آسمان آمدهاند آشنا کن؛
تا قرآن را چنان بفهمیم که تو میخواهی،
نه چنان که خیال ناقص ما میپندارد.
و بگذار دل ما نیز از آن شادی بهرهمند شود که فرمودی:
«فبذلك فليفرحوا»
چرا که حقیقتاً،
هیچ نعمتی در این دنیا،
از نور قرآن و معلمِ قرآن
گواراتر نیست.
نورِ تأویل، راهِ معلم
گاهی دل، میان واژهها، ناگهان چیزی فراتر میخواهد…
نه حرف، نه معنا، بلکه **نور**.
نوری که از آسمان معرفت میتابد.
نوری که از دل معلمی میجوشد،
که خدا او را چراغ فهمِ قرآن قرار داده است.
—
پیامبر فرمود:
«هیچ نعمتی پس از ایمان، برتر از علم به قرآن و معرفت تأویل آن نیست.»
این یعنی خداوند، فضلش را در **فهم از راه نور** قرار داده،
در شناخت **معلم قرآن**،
کسی که فهمِ تأویل را از آسمان گرفته،
نه از رأی و خیالِ خاکیِ ما.
—
آیه فرمود:
«قُلْ بِفَضْلِ الله وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا»
و پیامبر گفت:
فضلِ خدا همان قرآن و علمِ تأویل آن است،
و رحمتش، **توفیقِ پیروی از محمد و آلِ محمد** است.
پس شادی، در این دنیاست…
نه در داراییها،
بلکه در شناختِ آن چراغهایی که دل را از تاریکی نجات میدهند.
—
آنگاه فرمود که خدا با قرآن و تأویل و با ولایت اهلبیت،
عدهای را چنان بالا میبرد که فرشتگان به دوستیشان رغبت میکنند،
پرندگان دریا و جانوران زمین برایشان استغفار میگویند،
و حتی آسمان، دعایشان میکند.
چه مقام عجیبی است…
علمی که با نور همراه شود، انسان را تا ملکوت میبرد.
—
و سپس کلامِ امیرالمؤمنین، آن هشدارِ روشن و نجاتبخش:
«ایاک أن تفسّر القرآن برأیک… فإن كلام الله لا يشبه كلام البشر.»
آری…
فهم قرآن بینور، تفسیر به رأی است؛
راه رفتن با چشمهای بسته در شبِ بیچراغ.
تنها باید از **اهلِ نور** فراگرفت،
تا قرآن را چنان بفهمیم که او نازل کرد،
نه چنان که ما میپنداریم.
—
نورِ اوّل
«هُوَ الأوّلُ وَ الآخِرُ وَ الظّاهِرُ وَ الباطِنُ وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ»
او اوّل است…
پیش از هر آغاز، آغاز بوده است.
پیش از هر فهم، حقیقت بوده است.
پیش از هر نور، خودِ نور بوده است.
—
دل میگوید:
اگر او اول است، پس هر نوری که از او برآمد،
باید راهِ شناختش را روشن کند.
پس قرآن نورِ اوست،
و معلمِ قرآن، آینهی آن نور.
—
آنگاه میرسیم به مناجاتِ امام هادی علیهالسلام:
«إلهي، تاهت أوهامُ المتوهّمين، وقصر طرفُ الطارفين…»
خدایا…
خیالِ خیالپردازان در تو سرگردان شد،
و عقلهای بینندگان کوتاه آمدند.
نه چشمها تو را دیدند،
نه عبارتها به تو رسیدند.
—
«هیهات، ثم هیهات… یا أولیّ، یا وحدانیّ، یا فردانیّ»
ای اول بیابتدا!
ای یگانهی بیهمتا!
ای فردِ بینیاز از هر توصیف!
در برابر تو،
همهی واژهها بیقدرتاند،
و همهی فهمها شکسته میشوند.
تنها **نور هدایت** راه مینماید.
—
پس فهم قرآن یعنی
قدم گذاشتن در مسیر همین نور نخستین،
یعنی شناخت آن معلمی که خدا او را از آن نور آفریده است؛
که حضورش، ترجمان تأویل است،
و دیدار او، دیدنِ قرآن با چشم دل.
—
ای خدای اوّل!
ما را با نورِ خودت آشنا کن،
با چراغهایی که از ملکوت آمدهاند،
تا کلامت را بفهمیم نه با عقل،
بلکه با دلِ روشن از هدایت.
—
و شاید در پایان،
دل فقط زمزمه کند…
«فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا» 🌿
به همین فضل، به همین رحمت،
به همین نور،
شادی کنیم.
– **اوّل؛ مرجعِ نور**
– **نورِ اوّل و رازِ تأویل**
– **رجوع به نورِ اوّل**
– **آلِ نور، آغازِ تأویل**
– **اوّل؛ قبلهٔ نور**
– **نورِ مرجع**
– **از اوّل تا تأویل**
– **رجوع به آلِ نور**
– **اوّل؛ خانهٔ نور**
– **نورِ اوّل، راهِ رجوع**
دلنوشته
رجوع به نورِ اوّل
اوّل؛ مرجعِ نور
گاهی انسان، وقتی واژه «أوّل» را میشنود،
احساس میکند با لفظی ساده روبهروست…
اما کافیست کمی نزدیکتر شود،
تا بفهمد «اوّل»، فقط یک اسم نیست؛
«یکی از هزاران نامِ نورِ ولایت است.»
—
در لغت گفتهاند:
«آلَ الشيءُ يؤولُ أَوْلًا و مآلًا: رَجَعَ»
پس «اوّل»، یعنی «آنکه همه چیز به او بازمیگردد.»
یعنی «مرجع».
یعنی «نورِ مرجع.»
هرچیزی، اگر بخواهد حقیقت پیدا کند،
باید به «نور» رجوع کند.
همان سرچشمهای که آغاز و پایان را در بر گرفته.
—
ریشهها کنار هم قرار میگیرند:
«وَءل»؛ بازگشت، رجوع…
«جَبى – مُجتَبی»؛ گرد آمدن، انتخاب شدن…
همهشان بوی نور میدهند،
بوی آن خاندان که خدا انتخابشان کرد.
—
امام حسین علیهالسلام چه زیبا فرمود:
«نَحنُ آلُ اللهِ وَ وَرَثَةُ رَسُولِه»
ما خاندان خداییم،
وارثان پیامبر اوییم.
پس اگر «نور»، مرجع است،
«آل» هم مرجعاند؛
و هر کس بخواهد حقیقت را باز یابد،
باید دلش را به این مرجعهای نورانی گره بزند.
—
همهچیز از نور آغاز میشود:
هر حادثه، هر فهم، هر تأویل.
این است معنای «تأویل الأحادیث»؛
یافتن «نقطه آغاز»،
رسیدن به «اولِ ماجرا».
و مگر نه این است که قرآن گفت:
«وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ»
اوّلِ هر چیز را فقط خدا میداند،
و آنان که خدا ریشههای علم را در وجودشان جا داده است.
—
نورِ اوّل، خانهٔ اوّل است…
آن «بیت مبارک» که قرآن در وصفش گفت:
«إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا»
خانهای که آغازِ عبادت بود،
آغازِ نور بود،
آغازِ رجوع انسان بود.
—
«هُوَ الأوّل»
یعنی همه چیز،
هر داستان،
هر روح،
هر حیات،
به او بازمیگردد.
و آیهٔ رجوع، این حقیقت را در قلب انسان میکارد:
«إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ»
دل فقط زمانی آرام میگیرد
که به «قبلهٔ نور» برگردد؛
به همان «اوّل»
همان آغاز
همان سرچشمه.
—
نور، همیشه در «اولویت» است.
first things first
اولِ هر کاری مهمترین بخش آن است،
و «مواد اولیه» همیشه اساس ساختناند.
نور هم «مادّهٔ اوّلیهٔ آرامش» است؛
آجر نخست هر بنای معرفت.
—
و باز مسیر کلمات، ما را به «آل» میبرد:
آن خانوادهٔ نورانی که
آغازِ هر هدایتاند.
«آل الله – آل محمد – أهل البیت»
و هر روز صدایشان میزنیم:
«اللهم صلّ علی محمد و آل محمد»
این «آل»،
خانهٔ نور است،
دروازهٔ تاویل است،
جایگاه رجوع است.
—
اما هر «آل»ی نور نیست.
قرآن هم گفت:
«آلِ فرعون»
یعنی نقطه مقابل نور،
نقطه مقابل ولایت،
نقطه مقابل آن خانوادهای که انسان را به خدا میرسانند.
و همین است که مسیر را روشن میکند:
یا «آلِ الله»
یا «آلِ فرعون».
راه سومی نیست.
فقط یکی نور است،
و دیگری سایهای سنگین بر دل آدمی.
نجوای حرف شین
شین؛ حرفی از نور
راز پنهان شین
شینِ آرامِ دل
وقتی حرفها نور میشوند
شین؛ پیامآور رضایت
حرفی که از آسمان آمد
شین؛ حرف مهربانی و آرامش
تاویل یک حرفِ نورانی
آرامشِ نوشته در شین
دلنوشته
نجوای حرف شین
وقتی حرفها نور میشوند
گاهی فکر میکنم حروف الفبا هم فقط صدا نیستند…
هر کدامشان نوری بودهاند
که روزی از آسمان معنا پایین آمدهاند.
در روایتی زیبا گفتهاند حروف هم تأویل دارند.
مثل حرف «شین»…
شین نجوا میکند:
«شَاءَ اللَّهُ مَا شَاءَ وَ أَرَادَ مَا أَرَادَ
وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّه.»
انگار این حرف هم روزی نور بوده
و حالا در قامت یک حرف
در کلمات ما زندگی میکند.
با همین شین
کلمهها ساخته میشوند…
کلمههایی که اگر از دل روشن برخیزند
نورِ ولایت را در جهان پخش میکنند.
نوری که بوی مهربانی میدهد،
ردّی از امنیت میگذارد،
و دلها را با آرامش و شادی آشنا میکند.
شین آرام در گوش دل میگوید:
با تقدیر خدا آشتی کن…
آنچه او میخواهد، تو هم بخواه.
حسادت نکن…
چون حسود
در حقیقت با تقدیر خدا کنار نیامده است.
شین انگار حرفی نورانی است
که هر بار نوشته میشود
نجوا میکند:
راضی باش…
مهربان باش…
شاد باش…
و دلت را با نور خواستِ خدا
آرام کن.
1. **پنجرهای به نورِ تأویل**
2. **آمَنّا بِهِ**
3. **دستگیرهٔ نجات**
4. **در سایهٔ راسخان در علم**
5. **وقتی دل میگوید: آمنا**
6. **راهِ دل به سوی تأویل**
7. **نورِ معلم، آرامشِ شاگرد**
8. **از ایمان تا فهمِ تأویل**
9. **پنجرهٔ نور در دل شاگرد**
10. **کلٌّ من عند ربّنا**
دلنوشته
پنجرهای به نورِ تأویل
نورِ معلم، آرامشِ شاگرد
آمَنّا بِهِ
گاهی دل میفهمد
که رسیدن به نورِ حقیقت
بدون دستِ یک معلمِ نورانی
ممکن نیست.
تاویلِ قرآن
را هر دلی نمیداند…
زیرا تاویل
راز پشتِ پردهٔ آیات است.
رازی که فقط در سینهٔ راسخان نشسته است.
در حدیث آمده بود:
تنزیل و تاویل،
هر دو را خدا به پیامبر آموخت…
و پس از او
به اوصیای نورانیاش سپرد.
پس شاگرد،
وقتی تاویل را نمیداند
باید به قلب معلم ایمان بیاورد.
به او تکیه کند.
بگوید:
«آمَنّا بِهِ…
کُلٌّ مِن عِندِ رَبِّنا…»
این «آمنا»
فقط یک کلمه نیست؛
پنجرهایست
که روی دیوار دل باز میشود.
نور از همانجا میتابد.
آرامش از همانجا میریزد.
صلح از همانجا مینشیند در جان.
اقرار قلبیِ شاگرد
به علمِ نورانیِ معلم،
میشود دستگیرهٔ نجات…
میشود راهِ عبور
از تاریکیِ ندانستن
به روشناییِ فهم.
معلم میگوید
و دلهای آگاه
نه با منطق،
که با ایمان
در پاسخ میگویند:
«آمَنّا…»
و همین ایمان
دل را نورگیر میکند.
همین باور
روح را خوشبو میکند.
و آدمی
زیر نورِ تاویل
آرامآرام
به فرح میرسد…
به صلح…
به آن آرامشی
که فقط از آسمان میآید.
[سورة آلعمران (۳): الآيات ۷ الى ۹]
هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ اُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُولُوا الْأَلْبابِ (۷)
اوست كسى كه اين كتاب [=قرآن] را بر تو فرو فرستاد. پارهاى از آن، آيات محكم [=صريح و روشن] است. آنها اساس كتابند؛ و [پارهاى] ديگر متشابهاتند [كه تأويلپذيرند]. اما كسانى كه در دلهايشان انحراف است براى فتنهجويى و طلب تأويل آن [به دلخواه خود،] از متشابه آن پيروى مىكنند، با آنكه تأويلش را جز خدا و ريشهداران در دانش كسى نمىداند. [آنان كه] مىگويند: «ما بدان ايمان آورديم، همه [چه محكم و چه متشابه] از جانب پروردگار ماست»، و جز خردمندان كسى متذكر نمىشود.
رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا وَ هَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ (۸)
[مىگويند:] پروردگارا، پس از آنكه ما را هدايت كردى، دلهايمان را دستخوش انحراف مگردان، و از جانب خود، رحمتى بر ما ارزانى دار كه تو خود بخشايشگرى.
رَبَّنا إِنَّكَ جامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لا رَيْبَ فِيهِ إِنَّ اللَّهَ لا يُخْلِفُ الْمِيعادَ (۹)
پروردگارا، به يقين، تو در روزى كه هيچ ترديدى در آن نيست، گردآورنده [جمله] مردمانى. قطعاً خداوند در وعده [خود] خلاف نمىكند.
1. **رو به نور**
2. **طنابِ محکمِ دل**
3. **محبتِ بیاستدلال**
4. **دلِ ایستاده در نور**
5. **نجات از متشابهات**
6. **وقتی دل میگوید: آمَنّا**
7. **راهی که از نور میگذرد**
8. **دل و خطرِ زیغ**
9. **اعتمادِ قلبی به معلم نورانی**
10. **دلهای اولواالألباب**
دلنوشته
محبتِ بیاستدلال به نور معلّم؛ نجات از متشابهات
قرآن هم دل میخواهد…
نه فقط چشم برای خواندن
و نه فقط عقل برای بحث کردن.
بعضی آیاتش محکماند؛
مثل ستونهای روشن یک خانه.
و بعضی آیاتش متشابهاند؛
مثل پنجرههایی که اگر نور نداشته باشی
راه را گم میکنی.
خدا گفت:
دلهایی که در آنها «زیغ» است
به سراغ متشابهات میروند…
دلهایی که کمی کج شدهاند،
کمی به سمت تمناهای خودشان خم شدهاند.
دل وقتی پشت به نور کند
و رو به خواهشها بایستد
دیگر راه را درست نمیبیند.
ریشهی این کجی
حسادت است…
حسادت
دل را از نور دور میکند.
انگار دلِ حسود
آرامآرام
از معلم نورانی خود فاصله میگیرد.
به نور او اعتماد نمیکند…
و همین بیاعتمادی
دستش را از طناب نجات کوتاه میکند.
بعد زمزمههای شیطان میآید…
و دلِ تنها
در متشابهات سرگردان میشود.
اما دلهایی هم هستند
که نورشان را باور کردهاند.
معلمشان را دوست دارند.
به او تکیه میکنند.
وقتی چیزی را نمیفهمند
دلشان آرام میگوید:
«آمَنّا بِهِ…
کُلٌّ مِن عِندِ رَبِّنا…»
همین اعتماد
میشود طناب محکم.
طنابی که نمیگذارد
دل در پیچوخم متشابهات بیفتد.
قرآن این دلها را
با نامی زیبا صدا میزند:
«أُولُوا الْأَلْبابِ»
صاحبان خرد…
دلهای بیدار.
و دعای این دلها همیشه همین است:
«رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا
بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا…»
خدایا…
دل ما را بعد از هدایت
به کجی نینداز.
و در دل ما
همیشه آن محبت عجیب را نگه دار…
همان
«حبّ بیاستدلال».
محبتی که دلیل نمیخواهد.
محبتی که حساب نمیکند.
فقط میگوید:
نمیدانم چرا…
اما معلمم را دوست دارم.
و این دوست داشتن
کار دل است.
چون دوست داشتن
از افعال قلب است.
و دلی که دوست دارد
کمتر گم میشود…
کمتر میافتد…
چون هنوز
رو به نور ایستاده است.
امام صادق علیه السلام:
الْحَمْدُ لِلَّهِ مُدِيرِ الْأَدْوَارِ وَ مُعِيدِ الْأَكْوَارِ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ وَ عَالَماً بَعْدَ عَالَمٍ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ أَساؤُا بِما عَمِلُوا وَ يَجْزِيَ الَّذِينَ أَحْسَنُوا بِالْحُسْنَى عَدْلًا مِنْهُ تَقَدَّسَتْ أَسْمَاؤُهُ وَ جَلَّتْ آلَاؤُهُ لا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً وَ لكِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ يَشْهَدُ بِذَلِكَ قَوْلُهُ جَلَّ قُدْسُهُ فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ فِي نَظَائِرَ لَهَا فِي كِتَابِهِ الَّذِي فِيهِ تِبْيَانُ كُلِّ شَيْءٍ وَ لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ وَ لِذَلِكَ قَالَ سَيِّدُنَا مُحَمَّدٌ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِنَّمَا هِيَ أَعْمَالُكُمْ تُرَدُّ إِلَيْكُمْ
ثُمَّ أَطْرَقَ هُنَيَّةً ثُمَّ قَالَ يَا مُفَضَّلُ
الْخَلْقُ حَيَارَى عَمِهُونَ سُكَارَى فِي طُغْيَانِهِمْ يَتَرَدَّدُونَ وَ بِشَيَاطِينِهِمْ وَ طَوَاغِيتِهِمْ يَقْتَدُونَ بُصَرَاءُ عُمْيٌ لَا يُبْصِرُونَ نُطَقَاءُ بُكْمٌ لَا يَعْقِلُونَ سُمَعَاءُ صُمٌّ لَا يَسْمَعُونَ رَضُوا بِالدُّونِ وَ حَسِبُوا أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ حَادُوا عَنْ مَدْرَجَةِ الْأَكْيَاسِ وَ رَتَعُوا فِي مَرْعَى الْأَرْجَاسِ الْأَنْجَاسِ كَأَنَّهُمْ مِنْ مُفَاجَأَةِ الْمَوْتِ آمِنُونَ وَ عَنِ الْمُجَازَاتِ مُزَحْزَحُونَ يَا وَيْلَهُمْ مَا أَشْقَاهُمْ وَ أَطْوَلَ عَنَاءَهُمْ وَ أَشَدَّ بَلَاءَهُمْ يَوْمَ لا يُغْنِي مَوْلًى عَنْ مَوْلًى شَيْئاً وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ إِلَّا مَنْ رَحِمَ اللَّه.
1. **نورِ واحد**
2. **آن یک دانه**
3. **میانِ نور و جمع**
4. **وقتی نور را کنار میگذارند**
5. **یوسف یا عُصبه**
6. **تسلیمِ نور واحد**
7. **رازِ رجلًا سَلَمًا لِرَجُل**
8. **حذفِ نور**
9. **از یوسف تا سقیفه**
10. **آن نوری که باید شناخته شود**
…
1. **سفرِ دل به سوی نورِ واحد**
2. **یکتا؛ نوری که گم نمیشود**
3. **در آستانِ آن یک دانه**
4. **رازِ نهانِ نورِ اول**
5. **جایی که دل، یگانگی را میفهمد**
6. **تولّدِ نور در قلبِ بینا**
7. **از وحدتِ او تا معرفتِ نورِ امام**
8. **دلِ سپرده به یک نور**
9. **یگانگی؛ چهرهی پنهانِ علم خدا**
10. **مَلجَأِ نورِ نخستین**
11. **وقتی دل، حضورِ نور را میشناسد**
12. **آنجا که یوسف، نشانهی خداست**
13. **یک قبله، یک نور، یک دل**
14. **حضورِ پنهانِ واحد**
15. **رازِ یکتاپرستانِ مستقر**
دلنوشته
سفرِ دل به سوی نورِ واحد
جایی که دل، یگانگی را میفهمد
تولّدِ نور در قلبِ بینا
در آغاز…
همهچیز از «یکی» شروع میشود.
از آن «واحد».
از آن «یک دانه»ای که هیچ شریکی ندارد.
وقتی دل، آن یگانگی را میچشد
او را با نامی صدا میزند:
«الله…»
الله، همان یکتایی است
که نورش
کلام پنهان او با بندگان است.
نوری که با آن
دلها را صدا میزند
بیآنکه صدایی شنیده شود.
و همین نور
چهرهی پنهانِ علم خداست؛
علمی که در دلهایی میتابد
که حضور و غیاب این نور را میشناسند.
دلهایی که
«معرفتِ امام به نورانیت» را چشیدهاند.
آنها میدانند
نور خدا
بینشانه در زمین رها نمیشود.
همیشه
در چهرهای
در دلی
در انسانی از جانب او
جریان دارد.
و آنان که این نور را میشناسند
دلشان آرام میشود
و میشوند همانها که قرآن گفت:
«رَجُلًا سَلَمًا لِرَجُلٍ»
دلی که تسلیم یک نور است.
یک صاحب.
یک قبله.
اما همیشه
در برابر این نور واحد
دلهایی هم بودهاند
که طاقت این یگانگی را نداشتهاند.
دلهایی که حسادت
چشمشان را گرفت.
مثل برادران یوسف…
وقتی نور یوسف را دیدند
به جای آنکه تسلیم آن نور شوند
گفتند:
«نَحْنُ عُصْبَةٌ»
ما جمعیم…
ما گروهیم…
گویی میخواستند
در برابر آن نورِ واحد
یک جمع بسازند.
حذف یوسف
برای آنها
فقط حذف یک برادر نبود.
حذف یک نور بود.
حذف آن گزینهی واحد
که خدا انتخاب کرده بود.
آنها
به جای تسلیم شدن به نور
به جمع خودشان تکیه کردند.
و تاریخ…
عجیب تکرار میشود.
روزی
در برابر نور علی علیهالسلام
همان ماجرا تکرار شد.
باز هم
نور واحدی بود
که خدا نشان داده بود.
اما به جای تسلیم به آن نور
میزگردی ساخته شد…
نامش شد «سقیفه».
جمع شدند
تا گزینهای از میان خودشان بسازند.
گویی دوباره صدایی بلند شد:
«نَحْنُ عُصْبَةٌ»
ما جمعیم…
ما تصمیم میگیریم…
و اینگونه
رأی جمع
بر انتخاب خدا ترجیح داده شد.
در حالی که
راه توحید
همیشه از «یک نور» میگذرد.
نور واحدی
که خدا آن را نشانهی خود میکند.
اما بیشتر مردم
در هیاهوی جمعها
آن نور را گم میکنند.
همانگونه که در کلام امام صادق ع آمد:
الحمد لله مدبّر دورانها…
او که جهانها را پیدرپی میگرداند
و عالمها را یکی پس از دیگری میآورد
تا هرکس
نتیجه عمل خود را ببیند.
نه ذرهای ظلم میکند
و نه چیزی از حساب او پنهان میماند.
و پیامبر ص فرمود:
«إنّما هی أعمالکم تُرَدّ إلیکم»
اینها فقط اعمال شماست
که به سوی خودتان بازمیگردد.
و آنگاه فرمود:
ای مفضل…
مردم سرگردانند…
در حیرت و مستی طغیانشان.
از شیاطین خود پیروی میکنند.
چشم دارند
اما نمیبینند.
زبان دارند
اما نمیفهمند.
گوش دارند
اما نمیشنوند.
به کم قانع شدهاند
و خیال میکنند هدایت یافتهاند.
از راه خردمندان دور افتادهاند
و در چراگاه پلیدیها میچرخند.
گویی از ناگهانی بودن مرگ
ایمناند…
و از حساب روز قیامت
دور شدهاند.
وای بر آنان…
چه سخت خواهد بود
روزى که
هیچ دوستی
دوست دیگر را نجات نمیدهد…
مگر آنکه
خدا به او رحم کرده باشد.
و شاید
رحمت خدا
همان باشد
که دل
نور واحد او را بشناسد…
و به جای تکیه بر جمعها
آرام بگوید:
من
تسلیم آن نورم.
عَنْ مُعَتِّبٍ مَوْلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ:
جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ ص فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ
هَلْ لِلْجَنَّةِ مِنْ ثَمَنٍ
قَالَ نَعَمْ
قَالَ مَا ثَمَنُهَا
قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَقُولُهَا الْعَبْدُ مُخْلِصاً بِهَا
قَالَ وَ مَا إِخْلَاصُهَا قَالَ الْعَمَلُ بِمَا بُعِثْتُ بِهِ فِي حَقِّهِ وَ حُبُّ أَهْلِ بَيْتِي قَالَ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي وَ إِنَّ حُبَّ أَهْلِ الْبَيْتِ لَمِنْ حَقِّهَا قَالَ إِنَّ حُبَّهُمْ لَأَعْظَمُ حَقِّهَا.
1. **قلبی که فقط یک نور را میشناسد**
2. **رازِ لا إله إلا الله**
3. **قیمتِ بهشت**
4. **دل در فرمانِ نور واحد**
5. **وقتی توحید در دل زندگی میکند**
6. **کلیدِ بهشت**
7. **زندگی با نور**
8. **محبت؛ بزرگترین حقِ توحید**
9. **حیات طیبه**
10. **قبلهی واحدِ دل**
دلنوشته
قلبی که فقط یک نور را میشناسد.
رازِ لا إله إلا الله
کمکم دل میفهمد
راز آن جملهی کوتاه را…
«لا إله إلا الله.»
یعنی دل
دیگر هیچ چیز را
قبلهی خود نمیبیند.
هیچ قدرتی…
هیچ رأیی…
هیچ جمعی…
جز آن «یک».
جز آن «واحد».
جز آن «نور»
که خدا در زمین نشانهی خود قرار داده است.
دل وقتی این یگانگی را باور کند
آرامآرام
همهی تکیهگاههای دیگر از قلبش میریزد.
دیگر دل
به هزار صدا گوش نمیدهد.
فقط یک صدا میشناسد.
صدای همان نور.
و آنوقت
«لا إله إلا الله»
دیگر فقط یک جمله نیست…
میشود
«حالتِ قلب».
قلبی که جز او
هیچ معبودی را قبول نمیکند.
و جز نور او
هیچ راهی را باور ندارد.
روزی مردی بیابانی آمد و پرسید:
ای رسول خدا…
آیا بهشت قیمتی دارد؟
فرمود:
آری.
گفت:
قیمت آن چیست؟
فرمود:
«لا إله إلا الله»
اگر بنده آن را با اخلاص بگوید.
پرسید:
اخلاص آن چیست؟
فرمود:
آنکه به آنچه من آوردهام عمل کند
و «اهلبیت مرا دوست بدارد.»
عرض کرد:
پدر و مادرم فدایت…
آیا محبت اهلبیت
از حق این کلمه است؟
فرمود:
بلکه
«بزرگترین حق آن است.»
و اینجاست
که دل میفهمد…
توحید
فقط گفتن یک جمله نیست.
توحید یعنی
قلب
در فرمان یک نور زندگی کند.
نور واحدی
که خدا او را معلم دلها قرار داده است.
وقتی دل
عاشق این نور شود
دیگر زندگی
شکل دیگری پیدا میکند.
انگار در آسمان دل
همیشه چهرهی نورانی او حاضر است.
قلب
در ملکوت خودش
مدام به آن نور نگاه میکند.
با او تصمیم میگیرد…
با او راه میرود…
با او انتخاب میکند.
و هر قدمی
طبق نظر همان مرکز فرماندهی نورانی برداشته میشود.
اینجاست
که زندگی
رنگ دیگری میگیرد.
آرامتر میشود…
زیباتر میشود…
روشنتر میشود.
چون دل
دیگر تنها نیست.
با نور زندگی میکند.
و شاید
همین است معنای آن وعدهی بزرگ خدا:
«حیات طیّبه.»
زندگی پاک…
زندگی روشن…
زندگی آرام.
زندگی کسی
که دلش
فقط یک قبله دارد.
و قلبش آرام میگوید:
لا إله
إلا الله.
عَنْ أَبِي هَاشِمٍ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ:
كُنْتُ عِنْدَ أَبِي مُحَمَّدٍ ع فَسَأَلَهُ مُحَمَّدُ بْنُ صَالِحٍ الْأَرْمَنِيُّ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى شَهِدْنا قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ ع ثَبَتَتِ الْمَعْرِفَةُ وَ نَسُوا ذَلِكَ الْمَوْقِفَ وَ سَيَذْكُرُونَهُ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ لَمْ يَدْرِ أَحَدٌ مَنْ خَالِقُهُ وَ لَا مَنْ رَازِقُهُ قَالَ أَبُو هَاشِمٍ فَجَعَلْتُ أَتَعَجَّبُ فِي نَفْسِي مِنْ عَظِيمِ مَا أَعْطَى اللَّهُ وَلِيَّهُ وَ جَزِيلِ مَا حَمَّلَهُ فَأَقْبَلَ أَبُو مُحَمَّدٍ عَلَيَّ فَقَالَ الْأَمْرُ أَعْجَبُ مِمَّا عَجِبْتَ مِنْهُ يَا أَبَا هَاشِمٍ وَ أَعْظَمُ مَا ظَنُّكَ بِقَوْمٍ مَنْ عَرَفَهُمْ عَرَفَ اللَّهَ وَ مَنْ أَنْكَرَهُمْ أَنْكَرَ اللَّهَ فَلَا مُؤْمِنَ إِلَّا وَ هُوَ بِهِمْ مُصَدِّقٌ وَ بِمَعْرِفَتِهِمْ مُوقِنٌ.
– **یادِ نوری که فراموش شد**
– **پیمانِ فراموششده**
– **آشنایِ پیش از دنیا**
– **وقتی دل نور را میشناسد**
– **یادِ عالمِ «بَلی»**
– **معرفتِ نور**
– **آن آشنایِ قدیمی**
– **جایی که دل گفت: بَلی**
– **رازِ شناختِ نور**
– **وقتی شناخت، شناختِ خدا میشود**
دلنوشته
آشنایِ پیش از دنیا؛
وقتی دل نور را میشناسد،
و این شناخت، شناختِ خدا میشود.
گاهی دل
احساس عجیبی دارد…
انگار
چیزی را قبلاً دیده است.
نوری را…
صدایی را…
پیمانی را…
اما یادش نمیآید
کِی.
خدا در قرآن
از روزی سخن میگوید
که همهی ما
جمع شده بودیم.
روزی که از ما پرسید:
«أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ؟»
و همه گفتیم:
«بَلى.»
ما آن روز
چیزی را شناختیم.
نوری را دیدیم.
حقیقتی را فهمیدیم.
امام فرمود:
آن «معرفت در دلها ثابت شد»
اما
آن صحنه را فراموش کردید.
و این فراموشی
خودش
رحمت بزرگی بود.
چون اگر همه چیز
یادمان میماند
دیگر امتحانی نبود.
بعضیها
آن روز
فقط با زبان گفتند: بله…
اما دلشان
همراه نشد.
و خدا
دنیایی آفرید
تا دوباره
فرصت انتخاب باشد.
فرصتی برای دلها…
تا وقتی
آن نور را دوباره دیدند
قلبشان
او را بشناسد.
نه با استدلالهای پیچیده…
بلکه
با یک چیز ساده:
«دوست داشتن.»
راز امتحان همین است.
دل
وقتی با نور روبهرو میشود
چه میکند؟
آیا
او را برمیگزیند؟
یا
به جمع نگاه میکند…
به رأیها…
به تعدادها…
به صداهای زیاد…
و نور واحد را
در میان جمع
گم میکند.
توحید
گاهی همینجاست.
آنجا که دل
یک نور را
بر هزار صدا ترجیح میدهد.
آنجا که انسان
منتخَب خدای واحد را
بر انتخاب جمع
مقدم میدارد.
آنجاست
که دل
دوباره یادش میآید…
چیزی در درونش
آشناست.
شاید
همان نوری
که در عالم ذر دیده بود.
و شاید
به همین دلیل است
که امام فرمود:
«امر از آنچه تعجب کردی
عجیبتر است ای اباهاشم…»
گمانت دربارهی قومی چیست
که
«هر کس آنان را بشناسد
خدا را شناخته است…»
و هر کس آنان را انکار کند
خدا را انکار کرده است.
و هیچ مؤمنی نیست
مگر اینکه
با آنان
تصدیق دارد…
و با «معرفت آنان»
به یقین رسیده است.
اینجاست
که دل میفهمد…
شناخت آن نور
فقط شناخت یک انسان نیست.
راهی است
به سوی شناخت خدا.
و شاید
راز نجات همین باشد:
قلبی
که وقتی با نور روبهرو شد
بیدرنگ بگوید:
من
تو را دوست دارم.
عَنْ أَبِي الْجَارُودِ قَالَ:
سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَى:
يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفًّا لا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ قالَ صَواباً
قَالَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ خُطِفَ قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مِنْ قُلُوبِ الْعِبَادِ فِي الْمَوْقِفِ إِلَّا مَنْ أَقَرَّ بِوَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع وَ هُوَ قَوْلُهُ:
إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ مِنْ أَهْلِ وَلَايَتِهِ فَهُمُ الَّذِينَ يُؤْذَنُ لَهُمْ بِقَوْلِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ.
– **اذنِ توحید**
– **اجازهی گفتنِ لا إله إلا الله**
– **آن روز که توحید اجازه میخواهد**
– **وقتی دل مأذون میشود**
– **اذنِ رحمان**
– **رازِ اذنِ توحید**
– **دلهای مأذون**
– **توحیدی که اجازه دارد**
– **اجازهی نور**
– **وقتی توحید از دل طلوع میکند**
دلنوشته
اذنِ توحید؛ رازِ دلهای مأذون به لا إله إلا الله
روزی خواهد آمد
که همه میایستند…
در سکوتی عظیم.
فرشتگان
در صفهای بیپایان.
و روح
در مقام خود.
آن روز
کسی سخن نمیگوید…
جز آنکه
خدای مهربان
به او «اجازه» بدهد.
و چه عجیب است
که امام فرمود:
در آن موقف بزرگ
جملهی «لا إله إلا الله»
از دلهای بسیاری
ربوده میشود.
انگار
دل میخواهد بگوید…
اما نمیتواند.
زبان
میخواهد شهادت دهد…
اما راهی پیدا نمیکند.
مگر دلهایی
که در دنیا
با «ولایت نور»
زندگی کردهاند.
دلهایی
که توحید را
فقط بر زبان نگذاشتند…
بلکه
با آن زندگی کردند.
دلهایی
که فهمیدند
«لا إله إلا الله»
یعنی
هیچ قدرتی
هیچ رأیی
هیچ جمعی
جای نور منتخب خدا را نمیگیرد.
و وقتی دل
در دنیا
با این معنا زندگی کند
آن روز
خدای مهربان
اجازه میدهد…
که دوباره
همان جمله
از قلبش طلوع کند.
«لا إله إلا الله.»
و این اجازه
کوچک نیست.
اذنی است
از جانب «رحمان».
اجازهای
برای گفتن توحید.
اجازهای
برای شهادت دادن.
اجازهای
برای آنکه دل بگوید:
من
راه نور را شناختم.
و شاید
همین اجازهی به ظاهر کوچک
سرنوشت بزرگی داشته باشد.
سرنوشتی
به وسعت ابدیت.
چون دلی
که با این نور زندگی کرده است
دیگر
از بهشت جدا نمیشود.
دل
آرام میفهمد…
گاهی
تمام سعادت انسان
در همین است:
اینکه خدا
به قلبش
اجازه دهد
توحید را
زندگی کند.
– **نورِ وصایت**
– **آن انتخابِ خدا**
– **وصیِّ نور**
– **میثاقِ ولایت**
– **وقتی خدا انتخاب میکند**
– **رازِ وصایتِ نور**
– **میانِ نور و عُصبه**
– **انتخابِ خدا یا تمنّا**
– **پیمانِ ولایت**
– **نوری که کنار گذاشتند**
– **میثاقِ نور و قصهٔ عُصبه**
– **وقتی نور را کنار زدند**
– **از میثاقِ ولایت تا عُصبه**
– **انتخابِ خدا یا انتخابِ جمعِ حسود**
**«میثاقِ نور؛ آن انتخابِ خدا»**
دلنوشته
میثاقِ نور؛ آن انتخابِ خدا
انتخابِ خدا یا انتخابِ جمعِ حسود؟!
غدیر یا سقیفه؟!
این راهِ نورانی که دل را به توحید میرساند،
فقط یک نام یا یک روایت در تاریخ نیست؛
حقیقتی زنده است…
یک «امانت الهی» که در هر زمان، بر دوش انسانی مأذون قرار میگیرد.
راهِ نور، در حقیقت یک «شخصیت الهی» است؛
راهی که خدا آن را خالی نمیگذارد.
در هر عصر، کسی هست که حامل این نور باشد؛
کسی که دلهای آماده را به همان «لا إله إلا الله» زنده برساند.
و آغازِ آشکارِ این مسیر در امت محمد صلیاللهعلیهوآله،
با نامی روشن شد که خودِ رسول خدا بارها آن را بر زبان آورد.
روزی فرمود:
«خدا هیچ پیامبری را قبض روح نکرد مگر آنکه او را فرمان داد
در میان خاندان خود وصیّی برگزیند.
و مرا نیز فرمان داد که وصیت کنم.
گفتم: پروردگارا! به چه کسی؟
فرمود: ای محمد، به پسرعمویت علی بن ابیطالب وصیت کن.
من نام او را در کتابهای پیشین ثبت کردهام
و در آنها نوشتهام که او وصیّ توست.
و بر همین امر، از همه آفریدگان و از همه پیامبرانم پیمان گرفتهام؛
پیمان ربوبیت برای خودم،
پیمان نبوت برای تو،
و پیمان ولایت برای علی بن ابیطالب.»
این همان «امرِ خدا» بود؛
امرِ وصایت…
امرِ ادامهی نور.
رسول خدا بارها و بارها این حقیقت را گفت،
اما… کو گوش شنوا؟
گوشهایی که اسیر تمنّاها هستند،
جز صدای خواستههای خود را نمیشنوند.
دلهایی که از حسادت تاریک شدهاند،
همان راه برادران یوسف را میروند؛
نور را کنار میزنند و با غرور میگویند:
«نَحنُ عُصبة…»
گویی جمع بودنشان
آنها را از نور واحد بینیاز میکند.
نه معلمی میخواهند،
نه قرآنی که راه را نشان دهد.
و چه جسارتی بالاتر از این
که در برابر «یس و القرآن الحکیم» بایستند
و نورِ فرستادهٔ خدا را نادیده بگیرند.
در حالی که داستان وصایت علی علیهالسلام
فقط یک واقعه در تاریخ اسلام نبود؛
نام او در کتابهای آسمانی آمده بود
و برای ولایتش از دلها پیمان گرفته شده بود.
اما «حبّ دنیا»
چشم دل را میبندد.
وقتی دل به جای دوست داشتن معلم نورانی،
عاشق تمنّاهای خودش شود،
همان میشود که قرآن گفت:
«وَ أُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِم»
گویی گوسالهٔ تمنّا
در قلبشان نوشانده شده است.
دلِ معارِضِ حسود
پشت به نور میکند
و رو به خواستههای خود میایستد.
و خدا…
چنین دلهایی را به همان تمنّاهایشان وا میگذارد؛
تا روزی ببینند
«انتخابِ خدا چه اندازه ارزش داشت
و انتخابِ دلِ اسیر تمنّا
چقدر تهی و بیارزش بود.»
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع:
فِي قَوْلِهِ:
إِذا دُعِيَ اللَّهُ وَحْدَهُ كَفَرْتُمْ وَ إِنْ يُشْرَكْ بِهِ تُؤْمِنُوا فَالْحُكْمُ لِلَّهِ الْعَلِيِّ الْكَبِيرِ
يَقُولُ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ بِوَلَايَةِ مَنْ أَمَرَ اللَّهُ بِوَلَايَتِهِ كَفَرْتُمْ وَ إِنْ يُشْرَكْ بِهِ مَنْ لَيْسَتْ لَهُ وَلَايَةٌ تُؤْمِنُوا بِأَنَّ لَهُ وَلَايَةً.
+ [سورة غافر (۴۰): الآيات ۱ الى ۱۲]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
به نام خداوند رحمتگر مهربان
حم (۱)
حاء، ميم.
تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ (۲)
فروفرستادن اين كتاب، از جانب خداى ارجمند داناست،
غافِرِ الذَّنْبِ وَ قابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقابِ ذِي الطَّوْلِ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ (۳)
[كه] گناهبخش و توبهپذير [و] سختكيفر [و] فراخنعمت است. خدايى جز او نيست. بازگشت به سوى اوست.
ما يُجادِلُ فِي آياتِ اللَّهِ إِلاَّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَلا يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلادِ (۴)
جز آنهايى كه كفر ورزيدند [كسى] در آيات خدا ستيزه نمىكند، پس رفت و آمدشان در شهرها تو را دستخوش فريب نگرداند.
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ الْأَحْزابُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ هَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ وَ جادَلُوا بِالْباطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ فَأَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كانَ عِقابِ (۵)
پيش از اينان قوم نوح، و بعد از آنان دستههاى مخالف [ديگر] به تكذيب پرداختند، و هر امّتى آهنگ فرستاده خود را كردند تا او را بگيرند، و به [وسيله] باطل جدال نمودند تا حقيقت را با آن پايمال كنند. پس آنان را فرو گرفتم؛ آيا چگونه بود كيفر من؟
وَ كَذلِكَ حَقَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ أَصْحابُ النَّارِ (۶)
و بدين سان فرمان پروردگارت درباره كسانى كه كفر ورزيده بودند، به حقيقت پيوست كه ايشان همدمان آتش خواهند بود.
الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تابُوا وَ اتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَ قِهِمْ عَذابَ الْجَحِيمِ (۷)
كسانى كه عرش [خدا] را حمل مىكنند، و آنها كه پيرامون آنند، به سپاس پروردگارشان تسبيح مىگويند و به او ايمان دارند و براى كسانى كه گرويدهاند طلب آمرزش مىكنند: «پروردگارا، رحمت و دانش تو بر هر چيز احاطه دارد؛ كسانى را كه توبه كرده و راه تو را دنبال كردهاند ببخش و آنها را از عذاب آتش نگاه دار.»
رَبَّنا وَ أَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدْتَهُمْ وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبائِهِمْ وَ أَزْواجِهِمْ وَ ذُرِّيَّاتِهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ (۸)
«پروردگارا، آنان را در باغهاى جاويد كه وعدهشان دادهاى، با هر كه از پدران و همسران و فرزندانشان كه به صلاح آمدهاند، داخل كن، زيرا تو خود ارجمند و حكيمى.
وَ قِهِمُ السَّيِّئاتِ وَ مَنْ تَقِ السَّيِّئاتِ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهُ وَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (۹)
و آنان را از بديها نگاه دار، و هر كه را در آن روز از بديها حفظ كنى، البتّه رحمتش كردهاى؛ و اين همان كاميابى بزرگ است.»
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنادَوْنَ لَمَقْتُ اللَّهِ أَكْبَرُ مِنْ مَقْتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ إِذْ تُدْعَوْنَ إِلَى الْإِيمانِ فَتَكْفُرُونَ (۱۰)
كسانى كه كافر بودهاند مورد ندا قرار مىگيرند كه: «قطعاً دشمنى خدا از دشمنى شما نسبت به همديگر سختتر است، آنگاه كه به سوى ايمان فراخوانده مىشديد و انكار مىورزيديد.»
قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا فَهَلْ إِلى خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ (۱۱)
مىگويند: «پروردگارا، دو بار ما را به مرگ رسانيدى و دو بار ما را زنده گردانيدى. به گناهانمان اعتراف كرديم؛ پس آيا راه بيرونشدنى [از آتش] هست؟»
ذلِكُمْ بِأَنَّهُ إِذا دُعِيَ اللَّهُ وَحْدَهُ كَفَرْتُمْ وَ إِنْ يُشْرَكْ بِهِ تُؤْمِنُوا فَالْحُكْمُ لِلَّهِ الْعَلِيِّ الْكَبِيرِ (۱۲)
اين [كيفر] از آن روى براى شماست كه چون خدا به تنهايى خوانده مىشد، كفر مىورزيديد؛ و چون به او شرك آورده مىشد، [آن را] باور مىكرديد. پس [امروز] فرمان از آنِ خداى والاى بزرگ است.
– **وقتی توحید را نمیپسندند**
– **رازِ نفرت از نورِ واحد**
– **میانِ توحید و شراکت**
– **داستانِ دلهای حسود**
– **وقتی نامِ توحید سنگین میشود**
– **نورِ واحد و دلِ معارض**
– **قصهٔ یوسف و دلهای حسود**
– **وقتی جمع را بر نور ترجیح میدهند**
– **توحیدِ تنها و جمعِ حسود**
– **گریز از نورِ واحد**
– **رازِ نفرت از توحید**
– **دلهایی که از نور گریختند**
– **حکایتِ نورِ واحد و جمعِ حسود**
– **وقتی توحید تنها میشود**
– **نورِ واحد؛ قصهٔ دلهای حسود**
**«نورِ واحد؛ رازِ نفرتِ دلهای حسود از توحید»**
دلنوشته
نورِ واحد؛ رازِ نفرتِ دلهای حسود از توحید
وقتی «جمع» را بر نور «واحد» ترجیح میدهند
خدای مهربان،
وقتی میخواهد مهربانی را به زمین یاد بدهد،
نوری را آشکار میکند.
نوری شبیه یوسف…
پاک، روشن،
و برگزیدهٔ خودِ خدا.
او را میان مردم میفرستد
تا دلها یاد بگیرند
توحید فقط یک کلمه نیست؛
راهی است که باید با «نورِ برگزیدهٔ خدا» فهمیده شود.
اما دلهای حسود
قصهٔ دیگری دارند.
قرآن پرده از تاریکی دلشان برداشت و گفت:
«إِذا دُعِيَ اللَّهُ وَحْدَهُ كَفَرْتُمْ
وَ إِنْ يُشْرَكْ بِهِ تُؤْمِنُوا»
وقتی خدا «واحد» خوانده میشود،
وقتی توحید با نورِ کسی معنا میشود
که خدا ولایتش را قرار داده است،
دلهایشان تنگ میشود.
گویی نامِ توحید
برای آنان سنگین است.
اما همین که سخن از «شراکت» میآید،
همین که نورِ واحد کنار زده میشود
و به جای آن صدای جمع بلند میشود،
ناگهان دلشان آرام میگیرد.
چون حسادت
از نورِ واحد میترسد.
حسادت نمیتواند بپذیرد
که خدا کسی را برگزیده باشد.
پس همان حرف برادران یوسف را تکرار میکند:
«نَحنُ عُصبة…»
ما جمع هستیم…
پس چرا او؟
و این همان تاریکی عجیبی است
که قرآن آن را رسوا کرد.
دلهایی که
با آیات خدا «جدال میکنند»؛
نه برای فهمیدن حقیقت،
بلکه برای خاموش کردن آن.
«وَ جادَلُوا بِالْباطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ»
با باطل مجادله میکنند
تا نور حق را خاموش کنند.
اما حقیقت خاموش نمیشود.
در همان هنگامی که بر زمین
دلهایی با نور میجنگند،
در آسمان
فرشتگانی هستند که حقیقت را میشناسند.
آنها که عرش را حمل میکنند
برای اهل ایمان دعا میکنند:
«رَبَّنا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً
فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تابُوا
وَ اتَّبَعُوا سَبِيلَكَ»
پروردگارا…
رحمت تو همه چیز را دربر گرفته است؛
پس آنان را که توبه کردند
و «راه تو را پی گرفتند» ببخش.
راه تو…
همان راه نوری
که خدا برای هدایت دلها قرار میدهد.
اما آنان که دلشان
اسیر حسادت شد،
روزی در آتش اعتراف خواهند کرد:
«رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ
فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا»
آن روز خواهند فهمید
که مشکلشان این بود:
وقتی خدا «واحد» خوانده میشد
دلشان نمیپذیرفت؛
اما وقتی نورِ خدا
با شریکها و صداهای دیگر پوشانده میشد
آرام میگرفتند.
و آن روز گفته میشود:
«فَالْحُكْمُ لِلَّهِ الْعَلِيِّ الْكَبِيرِ»
حکم، فقط از آنِ خداست…
نه از آنِ جمعها،
نه از آنِ تمنّاها،
و نه از آنِ دلهایی
که از نورِ واحد گریختند.
«الْإِمَامُ … وَاحِدُ دَهْرِهِ وَ خَلِيفَةُ اللَّهِ فِي نَهْيِهِ وَ أَمْرِهِ»
عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع أَنَّهُ قَالَ:
يَا طَارِقُ
الْإِمَامُ كَلِمَةُ اللَّهِ وَ حُجَّةُ اللَّهِ وَ وَجْهُ اللَّهِ وَ نُورُ اللَّهِ وَ حِجَابُ اللَّهِ وَ آيَةُ اللَّهِ يَخْتَارُهُ اللَّهُ وَ يَجْعَلُ فِيهِ مَا يَشَاءُ وَ يُوجِبُ لَهُ بِذَلِكَ الطَّاعَةَ وَ الْوَلَايَةَ عَلَى جَمِيعِ خَلْقِهِ فَهُوَ وَلِيُّهُ فِي سَمَاوَاتِهِ وَ أَرْضِهِ أَخَذَ لَهُ بِذَلِكَ الْعَهْدَ عَلَى جَمِيعِ عِبَادِهِ فَمَنْ تَقَدَّمَ عَلَيْهِ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ فَوْقِ عَرْشِهِ فَهُوَ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ وَ إِذَا شَاءَ اللَّهُ شَاءَ وَ يُكْتَبُ عَلَى عَضُدِهِ وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا فَهُوَ الصِّدْقُ وَ الْعَدْلُ وَ يُنْصَبُ لَهُ عَمُودٌ مِنْ نُورٍ مِنَ الْأَرْضِ إِلَى السَّمَاءِ يَرَى فِيهِ أَعْمَالَ الْعِبَادِ وَ يُلْبَسُ الْهَيْبَةَ وَ عِلْمَ الضَّمِيرِ وَ يَطَّلِعُ عَلَى الْغَيْبِ وَ يَرَى مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ فَلَا يَخْفَى عَلَيْهِ شَيْءٌ مِنْ عَالَمِ الْمُلْكِ وَ الْمَلَكُوتِ وَ يُعْطَى مَنْطِقَ الطَّيْرِ عِنْدَ وَلَايَتِهِ فَهَذَا الَّذِي يَخْتَارُهُ اللَّهُ لِوَحْيِهِ وَ يَرْتَضِيهِ لِغَيْبِهِ وَ يُؤَيِّدُهُ بِكَلِمَتِهِ وَ يُلَقِّنُهُ حِكْمَتَهُ وَ يَجْعَلُ قَلْبَهُ مَكَانَ مَشِيَّتِهِ وَ يُنَادِي لَهُ بِالسَّلْطَنَةِ وَ يُذْعِنُ لَهُ بِالْإِمْرَةِ وَ يَحْكُمُ لَهُ بِالطَّاعَةِ وَ ذَلِكَ لِأَنَّ الْإِمَامَةَ مِيرَاثُ الْأَنْبِيَاءِ وَ مَنْزِلَةُ الْأَصْفِيَاءِ وَ خِلَافَةُ اللَّهِ وَ خِلَافَةُ رُسُلِ اللَّهِ فَهِيَ عِصْمَةٌ وَ وَلَايَةٌ وَ سَلْطَنَةٌ وَ هِدَايَةٌ وَ إِنَّهُ تَمَامُ الدِّينِ وَ رُجُحُ الْمَوَازِينَ الْإِمَامُ دَلِيلٌ لِلْقَاصِدِينَ وَ مَنَارٌ لِلْمُهْتَدِينَ وَ سَبِيلُ السَّالِكِينَ وَ شَمْسٌ مُشْرِقَةٌ فِي قُلُوبِ الْعَارِفِينَ وَلَايَتُهُ سَبَبٌ لِلنَّجَاةِ وَ طَاعَتُهُ مُفْتَرَضَةٌ فِي الْحَيَاةِ وَ عُدَّةٌ بَعْدَ الْمَمَاتِ وَ عِزُّ الْمُؤْمِنِينَ وَ شَفَاعَةُ الْمُذْنِبِينَ وَ نَجَاةُ الْمُحِبِّينَ وَ فَوْزُ التَّابِعِينَ لِأَنَّهَا رَأْسُ الْإِسْلَامِ وَ كَمَالُ الْإِيمَانِ وَ مَعْرِفَةُ الْحُدُودِ وَ الْأَحْكَامِ وَ تَبْيِينُ الْحَلَالِ مِنَ الْحَرَامِ فَهِيَ مَرْتَبَةٌ لَا يَنَالُهَا إِلَّا مَنِ اخْتَارَهُ اللَّهُ وَ قَدَّمَهُ وَ وَلَّاهُ وَ حَكَّمَهُ فَالْوَلَايَةُ هِيَ حِفْظُ الثُّغُورِ وَ تَدْبِيرُ الْأُمُورِ وَ تَعْدِيدُ الْأَيَّامِ وَ الشُّهُورِ الْإِمَامُ الْمَاءُ الْعَذْبُ عَلَى الظَّمَإِ وَ الدَّالُّ عَلَى الْهُدَى الْإِمَامُ الْمُطَهَّرُ مِنَ الذُّنُوبِ الْمُطَّلِعُ عَلَى الْغُيُوبِ الْإِمَامُ هُوَ الشَّمْسُ الطَّالِعَةُ عَلَى الْعِبَادِ بِالْأَنْوَارِ فَلَا تَنَالُهُ الْأَيْدِي وَ الْأَبْصَارُ وَ إِلَيْهِ الْإِشَارَةُ بِقَوْلِهِ تَعَالَى: وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنُونَ عَلِيٌّ وَ عِتْرَتُهُ فَالْعِزَّةُ لِلنَّبِيِّ وَ لِلْعِتْرَةِ وَ النَّبِيُّ وَ الْعِتْرَةُ لَا يَفْتَرِقَانِ فِي الْعِزَّةِ إِلَى آخِرِ الدَّهْرِ فَهُمْ رَأْسُ دَائِرَةِ الْإِيمَانِ وَ قُطْبُ الْوُجُودِ وَ سَمَاءُ الْجُودِ وَ شَرَفُ الْمَوْجُودِ وَ ضَوْءُ شَمْسِ الشَّرَفِ وَ نُورُ قَمَرِهِ وَ أَصْلُ الْعِزِّ وَ الْمَجْدِ وَ مَبْدَؤُهُ وَ مَعْنَاهُ وَ مَبْنَاهُ فَالْإِمَامُ هُوَ السِّرَاجُ الْوَهَّاجُ وَ السَّبِيلُ وَ الْمِنْهَاجُ وَ الْمَاءُ الثَّجَّاجُ وَ الْبَحْرُ الْعَجَّاجُ وَ الْبَدْرُ الْمُشْرِقُ وَ الْغَدِيرُ الْمُغْدِقُ وَ الْمَنْهَجُ الْوَاضِحُ الْمَسَالِكِ وَ الدَّلِيلُ إِذَا عَمَّتِ الْمَهَالِكُ وَ السَّحَابُ الْهَاطِلُ وَ الْغَيْثُ الْهَامِلُ وَ الْبَدْرُ الْكَامِلُ وَ الدَّلِيلُ الْفَاضِلُ وَ السَّمَاءُ الظَّلِيلَةُ وَ النِّعْمَةُ الْجَلِيلَةُ وَ الْبَحْرُ الَّذِي لَا يُنْزَفُ وَ الشَّرَفُ الَّذِي لَا يُوصَفُ وَ الْعَيْنُ الْغَزِيرَةُ وَ الرَّوْضَةُ الْمَطِيرَةُ وَ الزَّهْرُ الْأَرِيجُ وَ الْبَدْرُ الْبَهِيجُ وَ النَّيِّرُ اللَّائِحُ وَ الطِّيبُ الْفَائِحُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ وَ الْمَتْجَرُ الرَّابِحُ وَ الْمَنْهَجُ الْوَاضِحُ وَ الطِّيبُ الرَّفِيقُ وَ الْأَبُ الشَّفِيقُ مَفْزَعُ الْعِبَادِ فِي الدَّوَاهِي وَ الْحَاكِمُ وَ الْآمِرُ وَ النَّاهِي مُهَيْمِنُ اللَّهِ عَلَى الْخَلَائِقِ وَ أَمِينُهُ عَلَى الْحَقَائِقِ حُجَّةُ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ وَ مَحَجَّتُهُ فِي أَرْضِهِ وَ بِلَادِهِ مُطَهَّرٌ مِنَ الذُّنُوبِ مُبَرَّأٌ مِنَ الْعُيُوبِ مُطَّلِعٌ عَلَى الْغُيُوبِ ظَاهِرُهُ أَمْرٌ لَا يُمْلَكُ وَ بَاطِنُهُ غَيْبٌ لَا يُدْرَكُ وَاحِدُ دَهْرِهِ وَ خَلِيفَةُ اللَّهِ فِي نَهْيِهِ وَ أَمْرِهِ لَا يُوجَدُ لَهُ مَثِيلٌ وَ لَا يَقُومُ لَهُ بَدِيلٌ فَمَنْ ذَا يَنَالُ مَعْرِفَتَنَا أَوْ يَعْرِفُ دَرَجَتَنَا أَوْ يَشْهَدُ كَرَامَتَنَا أَوْ يُدْرِكُ مَنْزِلَتَنَا حَارَتِ الْأَلْبَابُ وَ الْعُقُولُ وَ تَاهَتِ الْأَفْهَامُ فِيمَا أَقُولُ تَصَاغَرَتِ الْعُظَمَاءُ وَ تَقَاصَرَتِ الْعُلَمَاءُ وَ كَلَّتِ الشُّعَرَاءُ وَ خَرِسَتِ الْبُلَغَاءُ وَ لَكِنَتِ الْخُطَبَاءُ وَ عَجَزَتِ الْفُصَحَاءُ وَ تَوَاضَعَتِ الْأَرْضُ وَ السَّمَاءُ عَنْ وَصْفِ شَأْنِ الْأَوْلِيَاءِ وَ هَلْ يُعْرَفُ أَوْ يُوصَفُ أَوْ يُعْلَمُ أَوْ يُفْهَمُ أَوْ يُدْرَكُ أَوْ يُمْلَكُ مَنْ هُوَ شُعَاعُ جَلَالِ الْكِبْرِيَاءِ وَ شَرَفُ الْأَرْضِ وَ السَّمَاءِ جَلَّ مَقَامُ آلِ مُحَمَّدٍ ص عَنْ وَصْفِ الْوَاصِفِينَ وَ نَعْتِ النَّاعِتِينَ وَ أَنْ يُقَاسَ بِهِمْ أَحَدٌ مِنَ الْعَالَمِينَ كَيْفَ وَ هُمُ الْكَلِمَةُ الْعَلْيَاءُ وَ التَّسْمِيَةُ الْبَيْضَاءُ وَ الْوَحْدَانِيَّةُ الْكُبْرَى الَّتِي أَعْرَضَ عَنْهَا مَنْ أَدْبَرَ وَ تَوَلَّى وَ حِجَابُ اللَّهِ الْأَعْظَمُ الْأَعْلَى فَأَيْنَ الِاخْتِيَارُ مِنْ هَذَا وَ أَيْنَ الْعُقُولُ مِنْ هَذَا وَ مَنْ ذَا عَرَفَ أَوْ وَصَفَ مَنْ وَصَفْتُ ظَنُّوا أَنَّ ذَلِكَ فِي غَيْرِ آلِ مُحَمَّدٍ كَذَبُوا وَ زَلَّتْ أَقْدَامُهُمْ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ رَبّاً وَ الشَّيَاطِينَ حِزْباً كُلُّ ذَلِكَ بِغْضَةً لِبَيْتِ الصَّفْوَةِ وَ دَارِ الْعِصْمَةِ وَ حَسَداً لِمَعْدِنِ الرِّسَالَةِ وَ الْحِكْمَةِ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَتَبّاً لَهُمْ وَ سُحْقاً كَيْفَ اخْتَارُوا إِمَاماً جَاهِلًا عَابِداً لِلْأَصْنَامِ جَبَاناً يَوْمَ الزِّحَامِ وَ الْإِمَامُ يَجِبُ أَنْ يَكُونَ عَالِماً لَا يَجْهَلُ وَ شُجَاعاً لَا يَنْكُلُ لَا يَعْلُو عَلَيْهِ حَسَبٌ وَ لَا يُدَانِيهِ نَسَبٌ فَهُوَ فِي الذِّرْوَةِ مِنْ قُرَيْشٍ وَ الشَّرَفِ مِنْ هَاشِمٍ وَ الْبَقِيَّةِ مِنْ إِبْرَاهِيمَ وَ النَّهْجِ مِنَ النَّبْعِ الْكَرِيمِ وَ النَّفْسِ مِنَ الرَّسُولِ وَ الرِّضَى مِنَ اللَّهِ وَ الْقَوْلِ عَنِ اللَّهِ فَهُوَ شَرَفُ الْأَشْرَافِ وَ الْفَرْعُ مِنْ عَبْدِ مَنَافٍ عَالِمٌ بِالسِّيَاسَةِ قَائِمٌ بِالرِّئَاسَةِ مُفْتَرَضُ الطَّاعَةِ إِلَى يَوْمِ السَّاعَةِ أَوْدَعَ اللَّهُ قَلْبَهُ سِرَّهُ وَ أَطْلَقَ بِهِ لِسَانَهُ فَهُوَ مَعْصُومٌ مُوَفَّقٌ لَيْسَ بِجَبَانٍ وَ لَا جَاهِلٍ فَتَرَكُوهُ يَا طَارِقُ وَ اتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَواهُ بِغَيْرِ هُدىً مِنَ اللَّهِ وَ الْإِمَامُ يَا طَارِقُ بَشَرٌ مَلَكِيٌّ وَ جَسَدٌ سَمَاوِيٌّ وَ أَمْرٌ إِلَهِيٌّ وَ رُوحٌ قُدْسِيٌّ وَ مَقَامٌ عَلِيٌّ وَ نُورٌ جَلِيٌّ وَ سِرٌّ خَفِيٌّ فَهُوَ مَلَكُ الذَّاتِ إِلَهِيُّ الصِّفَاتِ زَائِدُ الْحَسَنَاتِ عَالِمٌ بِالْمُغَيَّبَاتِ خَصّاً مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ نَصّاً مِنَ الصَّادِقِ الْأَمِينِ وَ هَذَا كُلُّهُ لِآلِ مُحَمَّدٍ لَا يُشَارِكُهُمْ فِيهِ مُشَارِكٌ لِأَنَّهُمْ مَعْدِنُ التَّنْزِيلِ وَ مَعْنَى التَّأْوِيلِ وَ خَاصَّةُ الرَّبِّ الْجَلِيلِ وَ مَهْبِطُ الْأَمِينِ جَبْرَئِيلَ صَفْوَةُ اللَّهِ وَ سِرُّهُ وَ كَلِمَتُهُ شَجَرَةُ النُّبُوَّةِ وَ مَعْدِنُ الصَّفْوَةِ عَيْنُ الْمَقَالَةِ وَ مُنْتَهَى الدَّلَالَةِ وَ مُحْكَمُ الرِّسَالَةِ وَ نُورُ الْجَلَالَةِ جَنْبُ اللَّهِ وَ وَدِيعَتُهُ وَ مَوْضِعُ كَلِمَةِ اللَّهِ وَ مِفْتَاحُ حِكْمَتِهِ وَ مَصَابِيحُ رَحْمَةِ اللَّهِ وَ يَنَابِيعُ نِعْمَتِهِ السَّبِيلُ إِلَى اللَّهِ وَ السَّلْسَبِيلُ وَ الْقِسْطَاسُ الْمُسْتَقِيمُ وَ الْمِنْهَاجُ الْقَوِيمُ وَ الذِّكْرُ الْحَكِيمُ وَ الْوَجْهُ الْكَرِيمُ وَ النُّورُ الْقَدِيمُ أَهْلُ التَّشْرِيفِ وَ التَّقْوِيمِ وَ التَّقْدِيمِ وَ التَّعْظِيمِ وَ التَّفْضِيلِ خُلَفَاءُ النَّبِيِّ الْكَرِيمِ وَ أَبْنَاءُ الرَّءُوفِ الرَّحِيمِ وَ أُمَنَاءُ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ السَّنَامُ الْأَعْظَمُ وَ الطَّرِيقُ الْأَقْوَمُ مَنْ عَرَفَهُمْ وَ أَخَذَ عَنْهُمْ فَهُوَ مِنْهُمْ وَ إِلَيْهِ الْإِشَارَةُ بِقَوْلِهِ: فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي خَلَقَهُمُ اللَّهُ مِنْ نُورِ عَظَمَتِهِ وَ وَلَّاهُمْ أَمْرَ مَمْلَكَتِهِ فَهُمْ سِرُّ اللَّهِ الْمَخْزُونُ وَ أَوْلِيَاؤُهُ الْمُقَرَّبُونَ وَ أَمْرُهُ بَيْنَ الْكَافِ وَ النُّونِ إِلَى اللَّهِ يَدْعُونَ وَ عَنْهُ يَقُولُونَ وَ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ عِلْمُ الْأَنْبِيَاءِ فِي عِلْمِهِمْ وَ سِرُّ الْأَوْصِيَاءِ فِي سِرِّهِمْ وَ عِزُّ الْأَوْلِيَاءِ فِي عِزِّهِمْ كَالْقَطْرَةِ فِي الْبَحْرِ وَ الذَّرَّةِ فِي الْقَفْرِ وَ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ عِنْدَ الْإِمَامِ كَيَدِهِ مِنْ رَاحَتِهِ يَعْرِفُ ظَاهِرَهَا مِنْ بَاطِنِهَا وَ يَعْلَمُ بَرَّهَا مِنْ فَاجِرِهَا وَ رَطْبَهَا وَ يَابِسَهَا لِأَنَّ اللَّهَ عَلَّمَ نَبِيَّهُ عِلْمَ مَا كَانَ وَ مَا يَكُونُ وَ وَرِثَ ذَلِكَ السِّرَّ الْمَصُونَ الْأَوْصِيَاءُ الْمُنْتَجَبُونَ وَ مَنْ أَنْكَرَتْ ذَلِكَ فَهُوَ شَقِيٌّ مَلْعُونٌ يَلْعَنُهُ اللَّهُ وَ يَلْعَنُهُ اللَّاعِنُونَ وَ كَيْفَ يَفْرِضُ اللَّهُ عَلَى عِبَادِهِ طَاعَةَ مَنْ يُحْجَبُ عَنْهُ مَلَكُوتُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ إِنَّ الْكَلِمَةَ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ تَنْصَرِفُ إِلَى سَبْعِينَ وَجْهاً وَ كُلُّ مَا فِي الذِّكْرِ الْحَكِيمِ وَ الْكِتَابِ الْكَرِيمِ وَ الْكَلَامِ الْقَدِيمِ مِنْ آيَةٍ تُذْكَرُ فِيهَا الْعَيْنُ وَ الْوَجْهُ وَ الْيَدُ وَ الْجَنْبُ فَالْمُرَادُ مِنْهَا الْوَلِيُ لِأَنَّهُ جَنْبُ اللَّهِ وَ وَجْهُ اللَّهِ يَعْنِي حَقَّ اللَّهِ وَ عِلْمَ اللَّهِ وَ عَيْنَ اللَّهِ وَ يَدَ اللَّهِ فَهُمُ الْجَنْبُ الْعَلِيُّ وَ الْوَجْهُ الرَّضِيُّ وَ الْمَنْهَلُ الرَّوِيُّ وَ الصِّرَاطُ السَّوِيُّ وَ الْوَسِيلَةُ إِلَى اللَّهِ وَ الْوُصْلَةُ إِلَى عَفْوِهِ وَ رِضَاهُ سِرُّ الْوَاحِدِ وَ الْأَحَدِ فَلَا يُقَاسُ بِهِمْ مِنَ الْخَلْقِ أَحَدٌ فَهُمْ خَاصَّةُ اللَّهِ وَ خَالِصَتُهُ وَ سِرُّ الدَّيَّانِ وَ كَلِمَتُهُ وَ بَابُ الْإِيمَانِ وَ كَعْبَتُهُ وَ حُجَّةُ اللَّهِ وَ مَحَجَّتُهُ وَ أَعْلَامُ الْهُدَى وَ رَايَتُهُ وَ فَضْلُ اللَّهِ وَ رَحْمَتُهُ وَ عَيْنُ الْيَقِينِ وَ حَقِيقَتُهُ وَ صِرَاطُ الْحَقِّ وَ عِصْمَتُهُ وَ مَبْدَأُ الْوُجُودِ وَ غَايَتُهُ وَ قُدْرَةُ الرَّبِّ وَ مَشِيَّتُهُ وَ أُمُّ الْكِتَابِ وَ خَاتِمَتُهُ وَ فَصْلُ الْخِطَابِ وَ دَلَالَتُهُ وَ خَزَنَةُ الْوَحْيِ وَ حَفَظَتُهُ وَ آيَةُ الذِّكْرِ وَ تَرَاجِمَتُهُ وَ مَعْدِنُ التَّنْزِيلِ وَ نِهَايَتُهُ فَهُمُ الْكَوَاكِبُ الْعُلْوِيَّةُ وَ الْأَنْوَارُ الْعَلَوِيَّةُ الْمُشْرِقَةُ مِنْ شَمْسِ الْعِصْمَةِ الْفَاطِمِيَّةِ فِي سَمَاءِ الْعَظَمَةِ الْمُحَمَّدِيَّةِ وَ الْأَغْصَانُ النَّبَوِيَّةُ النَّابِتَةُ فِي دَوْحَةِ الْأَحْمَدِيَّةِ وَ الْأَسْرَارُ الْإِلَهِيَّةُ الْمُودَعَةُ فِي الْهَيَاكِلِ الْبَشَرِيَّةِ وَ الذُّرِّيَّةُ الزَّكِيَّةُ وَ الْعِتْرَةُ الْهَاشِمِيَّةُ الْهَادِيَةُ الْمَهْدِيَّةُ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ فَهُمُ الْأَئِمَّةُ الطَّاهِرُونَ وَ الْعِتْرَةُ الْمَعْصُومُونَ وَ الذُّرِّيَّةُ الْأَكْرَمُونَ وَ الْخُلَفَاءُ الرَّاشِدُونَ وَ الْكُبَرَاءُ الصِّدِّيقُونَ وَ الْأَوْصِيَاءُ الْمُنْتَجَبُونَ وَ الْأَسْبَاطُ الْمَرْضِيُّونَ وَ الْهُدَاةُ الْمَهْدِيُّونَ وَ الْغُرُّ الْمَيَامِينُ مِنْ آلِ طه وَ يَاسِينَ وَ حُجَجُ اللَّهِ عَلَى الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ اسْمُهُمْ مَكْتُوبٌ عَلَى الْأَحْجَارِ وَ عَلَى أَوْرَاقِ الْأَشْجَارِ وَ عَلَى أَجْنِحَةِ الْأَطْيَارِ وَ عَلَى أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ وَ عَلَى الْعَرْشِ وَ الْأَفْلَاكِ وَ عَلَى أَجْنِحَةِ الْأَمْلَاكِ وَ عَلَى حُجُبِ الْجَلَالِ وَ سُرَادِقَاتِ الْعِزِّ وَ الْجَمَالِ وَ بِاسْمِهِمْ تُسَبِّحُ الْأَطْيَارُ وَ تَسْتَغْفِرُ لِشِيعَتِهِمُ الْحِيتَانُ فِي لُجَجِ الْبِحَارِ وَ إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَخْلُقْ أَحَداً إِلَّا وَ أَخَذَ عَلَيْهِ الْإِقْرَارَ بِالْوَحْدَانِيَّةِ وَ الْوَلَايَةِ لِلْذُّرِّيَّةِ الزَّكِيَّةِ وَ الْبَرَاءَةِ مِنْ أَعْدَائِهِمْ وَ إِنَّ الْعَرْشَ لَمْ يَسْتَقِرَّ حَتَّى كُتِبَ عَلَيْهِ بِالنُّورِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَلِيٌّ وَلِيُّ اللَّهِ.
دلنوشته
واحد دهره؛ نورِ خدا در زمین
السلام علیک یا بقیة الله
در میان این همه نام که بر زبانها جاری است،
نامی هست که همهٔ نامهای حق به او بازمیگردد.
او کلمهٔ خداست؛
همان کلمهای که آفرینش با آن آغاز شد.
او وجه خداست؛
رویی که هر کس به سویش رو کند،
به سوی خدا رو کرده است.
او نور خداست در زمین؛
نوری که تاریکیها با دیدنش معنا میبازند.
او حجت خداست؛
نشانهای زنده که راه را از بیراهه جدا میکند.
او تنها مرد زمان خویش است؛
واحد دهره…
چنانکه خورشید در آسمان یکی است،
و راهِ روشن نیز یکی.
خدا او را نشانهٔ خود قرار داد،
گنجینهٔ علم پیامبران،
و میراثدار حکمت اولیاء.
هر که او را شناخت،
راهِ خدا را شناخت؛
و هر که از او روی برگرداند،
در میان نامها و راهها سرگردان ماند.
رازِ توحید همینجاست:
خدا در زمین نشانهای دارد…
نوری که اگر دل به او برسد،
دیگر راه گم نمیشود.
عَنْ أَبِي هَاشِمٍ الْجَعْفَرِيِّ قَالَ:
قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ الثَّانِي ع
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ
مَا مَعْنَى الْأَحَدِ
قَالَ الْمُجْمَعُ عَلَيْهِ بِالْوَحْدَانِيَّةِ
أَ مَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ بَعْدَ ذَلِكَ لَهُ شَرِيكٌ وَ صَاحِبَةٌ.
– «رازِ اَحَد»
– «وقتی توحید پراکنده میشود»
– «میانِ اعتراف و شرک»
– «دلهایی که اَحَد را نمیشناسند»
– «اقرار به خدا، فرار از توحید»
– «یک نور، یک حقیقت»
– «رازِ یگانگی»
– «وقتی دل به اَحَد میرسد»
– «توحیدِ پراکنده یا نورِ واحد»
– «از اقرار تا اَحَد»
دلنوشته
رازِ یگانگی؛ یک نور، یک حقیقت
گاهی همه میگویند: خدا یکی است…
اما دل هنوز با «یکی» آشنا نشده است.
امام فرمود:
«اَحَد» آن است که همه بر یگانگیاش گرد آیند؛
یگانگیای که هیچ شریکی در آن راه ندارد.
مردم بارها اعتراف کردهاند:
خالق آسمانها و زمین خداست،
خورشید و ماه به فرمان او میگردند…
اما همین دل، پس از اقرار،
باز برای او شریک میتراشد.
گویی زبان توحید میگوید،
اما دل هنوز در جمعِ شریکها سرگردان است.
توحید آن نیست که تنها بگویی «خدا یکی است»؛
توحید آن است که دل،
همهٔ راهها را کنار بگذارد
و تنها یک نور را ببیند.
دلِ موحّد، پراکنده نمیشود…
میداند که حقیقت، یک راه دارد،
یک نشانه دارد،
یک نور دارد.
وقتی دل به آن نور رسید،
«احد» را فهمیده است.
و آنگاه توحید دیگر یک کلمه نیست؛
یک دیدن است…
دیدنِ یگانگیِ خدا در نوری که او قرار داده است.
[سورة آلعمران (۳): الآيات ۶۴ الى ۶۷]
قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلاَّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ (۶۴)
بگو: «اى اهل كتاب، بياييد بر سر سخنى كه ميان ما و شما يكسان است بايستيم كه: جز خدا را نپرستيم و چيزى را شريك او نگردانيم، و بعضى از ما بعضى ديگر را به جاى خدا به خدايى نگيرد.» پس اگر [از اين پيشنهاد] اعراض كردند، بگوييد: «شاهد باشيد كه ما مسلمانيم [نه شما].»
يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْراهِيمَ وَ ما أُنْزِلَتِ التَّوْراةُ وَ الْإِنْجِيلُ إِلاَّ مِنْ بَعْدِهِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ (۶۵)
اى اهل كتاب، چرا درباره ابراهيم محاجه مىكنيد با آنكه تورات و انجيل بعد از او نازل شده است؟ آيا تعقل نمىكنيد؟
ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ حاجَجْتُمْ فِيما لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاجُّونَ فِيما لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ (۶۶)
هان، شما [اهل كتاب] همانان هستيد كه درباره آنچه نسبت به آن دانشى داشتيد محاجه كرديد؛ پس چرا در مورد چيزى كه بدان دانشى نداريد محاجه مىكنيد؟ با آنكه خدا مىداند و شما نمىدانيد.
ما كانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا وَ لكِنْ كانَ حَنِيفاً مُسْلِماً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ (۶۷)
ابراهيم نه يهودى بود و نه نصرانى، بلكه حقگرايى فرمانبردار بود، و از مشركان نبود.
– **«کلمهٔ سواء؛ دعوتِ خدا به یگانگی»**
– **«بیایید به سوی یک کلمه»**
– **«میانِ کلمهٔ خدا و عُصبه»**
– **«دعوتِ توحید و قصهٔ یوسف»**
– **«وقتی یکتاپرستی یک یوسف میخواهد»**
– **«کلمهٔ سواء؛ آن راهِ مشترک»**
– **«میانِ دعوتِ خدا و رأیِ جمع»**
– **«رازِ گریز از کلمهٔ واحد»**
– **«وقتی دلها از یک راه میگریزند»**
– **«کلمهٔ واحد و دلهای پراکنده»**
– **«کلمهٔ سواء؛ رازِ گریز از یکتاپرستی»**
– **«کلمهٔ سواء؛ میانِ یوسف و عُصبه»**
– **«کلمهٔ سواء؛ دعوتِ فراموششدهٔ خدا»**
– **«کلمهٔ سواء؛ آن یک کلمه»**
دلنوشته
کلمهٔ سواء؛ دعوتِ خدا به یگانگی
وقتی یکتاپرستی یک یوسف میخواهد
میانِ دعوتِ خدا و رأیِ جمع
خدا هنوز هم دعوت میکند…
با مهربانی، با صدایی که در آیات جاری است:
«بیایید به سوی کلمهای مشترک؛
اینکه جز خدا را نپرستیم
و چیزی را شریک او نگردانیم.»
دعوت ساده است؛
یک کلمه…
یک پرستش…
یک راه.
اما دلها اغلب راههای بسیار میخواهند.
خدا میگوید:
هیچکس را در جای خدا ننشانید،
و بعضی از شما بعضی دیگر را ارباب خود نکنید.
اما انسان،
گاهی به جای تسلیم در برابر انتخاب خدا،
به جمع خود پناه میبرد.
همان قصهٔ قدیمی…
قصهای که از برادران یوسف آغاز شد.
گفتند:
ما عُصبهای نیرومندیم؛
ما خود میتوانیم تصمیم بگیریم…
ما خود میتوانیم آینده را بسازیم.
و در همان لحظه،
حسادت آرامآرام در دلها ریشه دواند؛
و راهی جز حذف یوسف ندیدند.
از آن روز تا امروز،
داستان چندان تغییر نکرده است.
خدا به یکتاپرستی دعوت میکند،
به تسلیم در برابر نوری که خود برمیگزیند.
اما دلهایی که اسیر تمنّا هستند
از این یگانگی میگریزند.
چون توحید یعنی یک انتخاب…
یک راه…
یک نشانه.
و دلِ حسود
با «یک» آرام نمیگیرد.
پس به جای یوسف،
به جای آن نورِ برگزیده،
گرد هم میآیند
و با رأی جمعی
برای جهان برنامه مینویسند.
اما خدا آرام میپرسد:
چرا درباره چیزی مجادله میکنید
که دانشی از آن ندارید؟
خدا میداند…
و شما نمیدانید.
راه ابراهیم روشن بود؛
او نه اهل جدال بود
و نه اسیر نامها.
دلش رو به خدا بود،
تنها…
بیهیچ شریکی.
و شاید توحید همین است:
اینکه دل
از همهٔ صداها عبور کند
و دعوت خدا را بشنود.
دعوتی ساده و روشن:
بیایید…
به سوی یک کلمه.