نور، دلش میخواد نور ایجاد کنه! جَعَلْناهُ‏ نُوراً نَهْدي بِهِ مَنْ نَشاءُ مِنْ عِبادِنا!
[جعل – قبض و بسط – خلق – شیء]:
«جَعَل‏ اللّهُ الظّلُمات و النّورَ: خلقهما»:
«جاعل» نام زیبای معالم ربانی صاحبان نور و آیات محکم موید اندیشه آنهاست.
«إِنِّي‏ جاعِلُكَ‏ لِلنَّاسِ إِماماً»
انگاری این حالت قبض و بسط، از عالَم بالا در قلب ایجاد می‌شود «الله یقبض و یبصط» و صورت می‌گیرد «تصيير الشي‏ء على حالة»
+ «خیر ما القی فی القلب الیقین»
+ «جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً»
«وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْواجِكُمْ بَنِينَ وَ حَفَدَةً»
«وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ»
«ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ‏»
«وَ جَعَلْنا فِي الْأَرْضِ رَواسِيَ‏»
+ «إِنِّي‏ جاعِلُكَ‏ لِلنَّاسِ إِماماً -‏ جَعَلْناهُ‏ قُرْآناً»
تمام آیات قرآن با واژه جعل رو، با عنایت به مفهوم زیبای قبض و بسط بخوانیم.
[جعل – صیر]:
+ «صیر»
جعل: «تصيير الشي‏ء على حالة بعد الخلق و التكوين»
صیر: «التحوّل الى حالة ثانويّة متأخّرة طولا»:
جعل : هو ما يقرب من التقدير و التقرير و التدبير (و يجمعها تصيير الشي‏ء على حالة) بعد الخلق و التكوين.
در واقع آن تغییر و تحول اساسی که باید پس از خلقت ما صورت بگیرد، همان اصلاح و تربیت است که با اخذ علوم ربانی از صاحبان نور برای ما صورت می‌گیرد و این همان مفهوم «جعل» است و در واقع جاعلِ فرهنگ آل محمد ع در قلب ما صاحبان نور هستند و این واژۀ جعل، مترادف است با مفهوم واژه‌ «وقع» و هزار واژۀ دیگر مترادف «نور الولایة».
پس این تحول عظیم و این تعمیر اساسی و این خلقت دوباره و این «مصیر – گرایش» همه و همه واژه‌هایی هستند که برای ما اشاره به نعمت وجود علوم ربانی صاحبان نور و تاثیری که این علوم بر قلب ما گذاشته، دارند.
با این بیان، هر جا در آیات قرآن، مشتقات واژه «جعل»، در معنای ممدوحش آمده باشد، انگاری برای ما مفهومش این می‌شود که:
این تغییر بینشی که به برکت علوم ربانی برای شما ایجاد کرده‌ایم [قبض و بسط] مد نظر می‌باشد و کار بزرگ و ارزش مهم در این تغییر و تحولی است که ثمره‌اش دل کندن از گناهی است (پشت به تمنّا) که تا دیروز مرتکب آن می‌شدیم و از امروز به بعد با یاد معالم ربانی [معرفة الامام بالنورانیة] جرأت گناه کردن از ما، بحمد الله سلب شده و راه رسیدن به آرامش را در عمل به نور ولایت آل محمد ع می‌دانیم «یتفیوا ظلاله» و مولّد اعمال صالح خواهیم بود، ان شاء الله تعالی.
و عبارت «إِنَّمَا هُوَ وَالِدٌ بَعْدَ وَالِدٍ» که امام صادق ع در وصف مفضل بن عمر فرمودند اشاره به همین ویژگی این افراد ممتاز در هر زمان دارد که عقلشان وصل به نور علمی آل محمد ع شده و مدام تولید عمل صالح می‌نمایند.
در مقالۀ «صیر» گفتیم که وقتی آیات مشابه «بِئْسَ الْمَصيرُ» می‌آید، یعنی اشاره به عمل کسانی که با شک به صاحبان نور خود، عمل سوء انجام می‌دهند و از اعمال صالح خبری نیست!
پس «بِئْسَ الْمَصيرُ» یعنی خلاف گفته و نظر صاحبان نور!
و کسی که قلبا نسبت به نورش شک داشته باشد، سر از آتش جهنم در خواهد آورد «حصب جهنم»!
حالا مفهوم واژۀ «جعل» را که با عنایت به اینکه مترادف نور الولایة است، در آیات بررسی می‌کنیم، می‌بینیم که مفاهیم زیبایی استنباط میشود:
«جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً»
«وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْواجِكُمْ بَنِينَ وَ حَفَدَةً»
«وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ»
«ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ‏»
«وَ جَعَلْنا فِي الْأَرْضِ رَواسِيَ‏»
همه این آیات اشاره به نعمت معالم ربانی دارد.
[فهم قبض و بسط قلبی – معرفة الامام بالنورانیة]
یعنی یادآوری مطالب علمی ماخوذ از صاحبان نور برای قلب اهل یقین، همچون نور خورشید و ماه است و این علوم است که زوج و قرین قلب می‌شود «یتفیوا ظلاله» و با فهم این علوم ربانی است که قلب می‌شنود و می‌بیند و تولید مثل از نوع عمل صالح با این ازدواج تاویلی صورت می‌گیرد و اینجوری فهمیدن معنی «جعل» در آیات و احادیث ارزش دارد و تاثیر معالم ربانی را بر قلب اهل نور یقین مشخص می‌نماید.