وَ قَالَ الرِّضَا ع قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع:

إِذَا رَأَيْتُمُ الرَّجُلَ قَدْ حَسُنَ سَمْتُهُ وَ هَدْيُهُ وَ تَمَاوَتَ فِي مَنْطِقِهِ وَ تَخَاضَعَ فِي حَرَكَاتِهِ
فَرُوَيْداً لَا يَغُرَّنَّكُمْ
اگر ديديد فردى خوش‏رفتار و خوش‌‏سلوك است
و در سخن گفتن، آهسته [و مرده‏‌وار] و در حركاتش فروتن است،
مواظب باشيد گولتان نزند!
فَمَا أَكْثَرَ مَنْ يُعْجِزُهُ تَنَاوُلُ الدُّنْيَا وَ رُكُوبُ الْحَرَامِ مِنْهَا
لِضَعْفِ نِيَّتِهِ وَ مَهَانَتِهِ وَ جُبْنِ قَلْبِهِ
فَنَصَبَ الدِّينَ فَخّاً لَهَا  
چه بسيار كسانى هستند كه به خاطر ضعف اراده و تصميم و ترسو بودن،
از دستيابى به دنيا و خوردن حرام آن، ناتوانند
و از اين روى، دين را دام دنيا قرار مى‌‏دهند.
فَهُوَ لَا يَزَالُ يَخْتِلُ النَّاسَ بِظَاهِرِهِ
فَإِنْ تَمَكَّنَ مِنْ حَرَامٍ اقْتَحَمَهُ
چنين كسى همواره با ظاهر خود، مردم را گول مى‏‌زند
و اگر بتواند به حرامى دست يابد، به آن دست مى‏‌يازد.

وَ إِذَا وَجَدْتُمُوهُ يَعِفُّ عَنِ الْمَالِ الْحَرَامِ
فَرُوَيْداً لَا يَغُرَّنَّكُمْ
و اگر ديديد كه از مال حرام، روى گردان است،
مواظب باشيد گولتان نزند؛
فَإِنَّ شَهَوَاتِ الْخَلْقِ مُخْتَلِفَةٌ
چون تمايلات مردم، گوناگون است. + «الشّهوات المسوّمة»
فَمَا أَكْثَرَ مَنْ يَنْبُو عَنِ الْمَالِ الْحَرَامِ وَ إِنْ كَثُرَ
چه بسيار كسانى كه از مال حرام گرچه فراوان باشد روى بر مى‏‌تابند،
وَ يَحْمِلُ نَفْسَهُ عَلَى شَوْهَاءَ قَبِيحَةٍ فَيَأْتِي مِنْهَا مُحَرَّماً
ولى به زنِ زشتْ چهره‌‏اى دل مى‏‌بندند و ارتباط حرام با وى برقرار مى‏‌كنند.

فَإِذَا وَجَدْتُمُوهُ يَعِفُّ عَنْ ذَلِكَ
فَرُوَيْداً لَا يَغُرَّكُمْ
حَتَّى تَنْظُرُوا مَا عَقَدَهُ عَقْلُهُ
و اگر ديديد كه از چنين زشتى‏‌هايى خويشتندارى مى‏‌كند،
مواظب باشيد كه گولتان نزند
و بنگريد كه خِردش بر چه قرار مى‏‌گيرد؛
فَمَا أَكْثَرَ مَنْ تَرَكَ ذَلِكَ أَجْمَعَ ثُمَّ لَا يَرْجِعُ إِلَى عَقْلٍ مَتِينٍ
چون افراد زيادى هستند كه از همه اينها خود را نگه مى‏‌دارند،
امّا از خرد استوارى برخوردار نيستند.
فَيَكُونُ مَا يُفْسِدُهُ بِجَهْلِهِ أَكْثَرَ مِمَّا يُصْلِحُهُ بِعَقْلِهِ
چنين كسى به خاطر نادانى‏‌اش فسادى كه به وجود مى‏‌آورد،
بسيار بيشتر از اصلاحى است كه با خردش انجام مى‌‏دهد.

فَإِذَا وَجَدْتُمْ عَقْلَهُ مَتِيناً
فَرُوَيْداً لَا يَغُرَّكُمْ
حَتَّى تَنْظُرُوا
أَ مَعَ هَوَاهُ يَكُونُ عَلَى عَقْلِهِ
أَوْ يَكُونُ مَعَ عَقْلِهِ عَلَى هَوَاهُ
و اگر ديديد كه عقلى استوار دارد،
گولتان نزند.
ببينيد تمايلاتش هم بر پايه خردش است
و يا خِردش در اختيار نفسش است
وَ كَيْفَ مَحَبَّتُهُ لِلرِّئَاسَاتِ الْبَاطِلَةِ وَ زُهْدُهُ فِيهَا
و ببينيد علاقه‌‏اش به رياست‏هاى باطل، چگونه است و چه قدر از آنها دورى مى‏‌گزيند؛
فَإِنَّ فِي النَّاسِ مَنْ خَسِرَ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةَ يَتْرُكُ الدُّنْيَا لِلدُّنْيَا
چون كسانى هستند كه در دنيا و آخرت، زيانكار هستند و دنيا را براى دنيا ترك مى‏‌كنند.
وَ يَرَى أَنَّ لَذَّةَ الرِّئَاسَةِ الْبَاطِلَةِ أَفْضَلُ مِنْ لَذَّةِ الْأَمْوَالِ وَ النِّعَمِ الْمُبَاحَةِ الْمُحَلَّلَةِ
[چنين كسى‏] گمان مى‏‌كند كه لذّت رياست‏هاى باطل،
از لذّت مال و نعمت‏هاى حلال و مباح، بيشتر است
فَيَتْرُكُ ذَلِكَ أَجْمَعَ طَلَباً لِلرِّئَاسَةِ
حَتَّى‏ إِذا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَ لَبِئْسَ الْمِهادُ
و همه اينها را براى رياست، ترك مى‏‌كند،
به طورى كه اگر گفته شود:
«از خدا تقوا داشته باش»، بزرگ منشى، او را به گناه وا مى‏‌دارد.
او را جهنّم، بس است و بد جايگاهى است!
فَهُوَ يَخْبِطُ خَبْطَ عَشْوَاءَ
چنين كسى، اشتباه شب‌كوران را مرتكب مى‌‏شود
يَقُودُهُ أَوَّلُ بَاطِلٍ إِلَى أَبْعَدِ غَايَاتِ الْخَسَارَةِ
و نخستين باطل، وى را تا نهايت خسارت مى‌‏بَرَد (+ اشتباه مرگبار!)
وَ يُمِدُّهُ رَبُّهُ بَعْدَ طَلَبِهِ لِمَا لَا يَقْدِرُ عَلَيْهِ فِي طُغْيَانِهِ
و پروردگارش بعد از تصميم او بر آنچه بدان توانا نيست، وى را در طغيانش رها مى‏‌كند.
فَهُوَ يُحِلُّ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَ يُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ
وى حرام خدا را حلال و حلال خدا را حرام مى‏‌كند
لَا يُبَالِي بِمَا فَاتَ مِنْ دِينِهِ إِذَا سَلِمَتْ لَهُ رِئَاسَتُهُ الَّتِي قَدْ يَتَّقِي مِنْ أَجْلِهَا
و هنگامى كه رياستى كه به خاطر آن، خود را به زحمت افكنده بود به وى داده‏ شود، باكى ندارد كه چه چيزى از دينش از دست رفته است.
فَأُولَئِكَ الَّذِينَ‏ غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ لَعَنَهُمْ‏ وَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذاباً مُهِيناً
اينان همان‏هايى هستند كه خدا بر آنان خشم گرفته و نفرينشان كرده است و عذاب دردناكى برايشان آماده ساخته است.

وَ لَكِنَّ الرَّجُلَ كُلَّ الرَّجُلِ نِعْمَ الرَّجُلُ
هُوَ الَّذِي جَعَلَ هَوَاهُ تَبَعاً لِأَمْرِ اللَّهِ وَ قُوَاهُ مَبْذُولَةً فِي رِضَى اللَّهِ
امّا مرد كامل و خوب، كسى است كه
تمايلش را تابع امر خدا قرار مى‌‏دهد و توانش را در راه رضاى خدا صرف مى‌‏كند،
يَرَى الذُّلَّ مَعَ الْحَقِّ أَقْرَبَ إِلَى عِزِّ الْأَبَدِ مِنَ الْعِزِّ فِي الْبَاطِلِ
خوارى در كنار حق را در دستيابى به عزّت ابدى از عزّت در كنار باطل، نزديك‏تر مى‏‌شمارد
وَ يَعْلَمُ أَنَّ قَلِيلَ مَا يَحْتَمِلُهُ مِنْ ضَرَّائِهَا يُؤَدِّيهِ إِلَى دَوَامِ النَّعِيمِ فِي دَارٍ لَا تَبِيدُ وَ لَا تَنْفَدُ
و مى‏‌داند كه سختى‏‌هاى اندكى كه تحمّل مى‏‌كند،
او را به نعمت مداوم در جايگاه ابدى و پايان‏‌ناپذير مى‌‏رساند
وَ أَنَّ كَثِيرَ مَا يَلْحَقُهُ مِنْ سَرَّائِهَا إِنِ اتَّبَعَ هَوَاهُ يُؤَدِّيهِ إِلَى عَذَابٍ لَا انْقِطَاعَ لَهُ وَ لَا يَزُولُ
و بسيارى از خوشى‏‌هايى كه در پيروى از هواى نفسش به او مى‏‌رسد،
وى را به عذابى دائمى و پايان‌‏ناپذير مى‌‏كشانند.

فَذَلِكُمُ الرَّجُلُ نِعْمَ الرَّجُلُ
اين مرد، مرد خوب است.
فَبِهِ فَتَمَسَّكُوا وَ بِسُنَّتِهِ فَاقْتَدُوا وَ إِلَى رَبِّكُمْ بِهِ فَتَوَسَّلُوا
به چنين كسى چنگ زنيد و به روشش اقتدا كنيد
و به چنين كسى براى رسيدن به خدا توسّل بجوييد؛
+ «دلو – سلسله مراتب نورانی!»
فَإِنَّهُ لَا تُرَدُّ لَهُ دَعْوَةٌ وَ لَا تُخَيَّبُ لَهُ طَلِبَةٌ.
چون دعايش رد نمى‌‏شود و درخواستش [از خدا]، بى‏‌جواب نمى‏‌ماند.