امام باقر علیه السلام:
وَ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ قَالَ:
أَتَى الْحَسَنُ الْبَصْرِيُّ أَبَا جَعْفَرٍ ع فَقَالَ جِئْتُكَ لِأَسْأَلَكَ عَنْ أَشْيَاءَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ
فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ
أَ لَسْتَ فَقِيهَ أَهْلِ الْبَصْرَةِ؟
قَالَ قَدْ يُقَالُ ذَلِكَ
فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ ع
هَلْ بِالْبَصْرَةِ أَحَدٌ تَأْخُذُ عَنْهُ؟
قَالَ لَا
قَالَ فَجَمِيعُ أَهْلِ الْبَصْرَةِ يَأْخُذُونَ عَنْكَ؟
قَالَ نَعَمْ
فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ
سُبْحَانَ اللَّهِ لَقَدْ تَقَلَّدْتَ عَظِيماً مِنَ الْأَمْرِ بَلَغَنِي عَنْكَ أَمْرٌ فَمَا أَدْرِي أَ كَذَاكَ أَنْتَ أَمْ يُكْذَبُ عَلَيْكَ؟
(ببین حضرت  از او میپرسند این چیزی که در مورد تو میگن درسته یا نه!!!)
قَالَ مَا هُوَ؟
قَالَ
زَعَمُوا أَنَّكَ تَقُولُ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْعِبَادَ فَفَوَّضَ إِلَيْهِمْ أُمُورَهُمْ
قَالَ
فَسَكَتَ الْحَسَنُ
فَقَالَ أَ رَأَيْتَ مَنْ قَالَ اللَّهُ لَهُ فِي كِتَابِهِ إِنَّكَ آمِنٌ هَلْ عَلَيْهِ خَوْفٌ بَعْدَ هَذَا الْقَوْلِ مِنْهُ؟
فَقَالَ الْحَسَنُ لَا
فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع
إِنِّي أَعْرِضُ عَلَيْكَ آيَةً وَ أُنْهِي إِلَيْكَ خِطَاباً وَ لَا أَحْسَبُكَ إِلَّا وَ قَدْ فَسَّرْتَهُ عَلَى غَيْرِ وَجْهِهِ
فَإِنْ كُنْتَ فَعَلْتَ ذَلِكَ فَقَدْ هَلَكْتَ وَ أَهْلَكْتَ
فَقَالَ لَهُ مَا هُوَ؟
قَالَ
أَ رَأَيْتَ حَيْثُ يَقُولُ
وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً
وَ قَدَّرْنا فِيهَا السَّيْرَ سِيرُوا فِيها لَيالِيَ وَ أَيَّاماً آمِنِينَ‏
يَا حَسَنُ بَلَغَنِي أَنَّكَ أَفْتَيْتَ النَّاسَ فَقُلْتَ هِيَ مَكَّةُ
فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع
فَهَلْ يُقْطَعُ عَلَى مَنْ حَجَّ مَكَّةَ وَ هَلْ يُخَافُ أَهْلُ مَكَّةَ وَ هَلْ تَذْهَبُ أَمْوَالُهُمْ؟
قَالَ بَلَى
قَالَ فَمَتَى يَكُونُونَ آمِنِينَ؟
بَلْ فِينَا ضَرَبَ اللَّهُ الْأَمْثَالَ فِي الْقُرْآنِ
فَنَحْنُ الْقُرَى الَّتِي بَارَكَ اللَّهُ فِيهَا
وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ
فَمَنْ أَقَرَّ بِفَضْلِنَا حَيْثُ بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ شِيعَتِهِمُ‏ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً
وَ الْقُرَى الظَّاهِرَةُ الرُّسُلُ وَ النَّقَلَةُ عَنَّا إِلَى شِيعَتِنَا وَ فُقَهَاءُ شِيعَتِنَا إِلَى شِيعَتِنَا
وَ قَوْلُهُ تَعَالَى‏ وَ قَدَّرْنا فِيهَا السَّيْرَ فَالسَّيْرُ مَثَلٌ لِلْعِلْمِ سِيرَ بِهِ‏ لَيالِيَ وَ أَيَّاماً
مَثَلٌ لِمَا يَسِيرُ مِنَ الْعِلْمِ فِي اللَّيَالِي وَ الْأَيَّامِ عَنَّا إِلَيْهِمْ فِي الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ وَ الْفَرَائِضِ وَ الْأَحْكَامِ‏
آمِنِينَ‏ فِيهَا إِذَا أَخَذُوا مِنْهُ آمِنِينَ مِنَ الشَّكِّ وَ الضَّلَالِ وَ النُّقْلَةِ مِنَ الْحَرَامِ إِلَى الْحَلَالِ لِأَنَّهُمْ أَخَذُوا الْعِلْمَ مِمَّنْ وَجَبَ لَهُمْ أَخْذُهُمْ إِيَّاهُ عَنْهُمْ بِالْمَعْرِفَةِ لِأَنَّهُمْ أَهْلُ مِيرَاثِ الْعِلْمِ مِنْ آدَمَ إِلَى حَيْثُ انْتَهَوْا ذُرِّيَّةٌ مُصْطَفَاةٌ بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ‏
فَلَمْ يَنْتَهِ الِاصْطِفَاءُ إِلَيْكُمْ بَلْ إِلَيْنَا انْتَهَى
وَ نَحْنُ تِلْكَ الذُّرِّيَّةُ الْمُصْطَفَاةُ لَا أَنْتَ وَ لَا أَشْبَاهُكَ يَا حَسَنُ
فَلَوْ قُلْتُ لَكَ حِينَ ادَّعَيْتَ مَا لَيْسَ لَكَ وَ لَيْسَ إِلَيْكَ يَا جَاهِلَ أَهْلِ الْبَصْرَةِ لَمْ أَقُلْ فِيكَ إِلَّا مَا عَلِمْتُهُ مِنْكَ وَ ظَهَرَ لِي عَنْكَ وَ إِيَّاكَ أَنْ تَقُولَ بِالتَّفْوِيضِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَمْ يُفَوِّضِ الْأَمْرَ إِلَى خَلْقِهِ وَهْناً مِنْهُ‏ وَ ضَعْفاً وَ لَا أَجْبَرَهُمْ عَلَى مَعَاصِيهِ ظُلْماً.
امام باقر علیه السلام:
ابوحمزه ثمالی گوید:
حسن بصری خدمت حضرت باقر (علیه السلام) رسیده، گفت:
«آمده‌ام از شما درباره‌ی کتاب خدا چند سؤال نمایم».
حضرت باقر ع به او فرمود:
«مگر تو فقیه اهل بصره نیستی»؟!
گفت: «چنین می‌گویند».
فرمود: «آیا در بصره کسی هست که تو از او استفاده کنی»؟
گفت: «نه»!
فرمود: «پس تمام اهالی بصره از معلومات تو استفاده می‌کنند»؟
گفت: «بلی»!
فرمود: «سبحان اللَّه! عهده‌دار کار بزرگی شده‌ای،
از تو مطلبی را شنیده‌ام، نمی‌دانم راست گفته‌اند یا دروغ»!؟
پرسید: «چه مطلبی»؟
فرمود: «می‌گویند؛ تو مدّعی هستی خداوند مردم را آفریده و کارهای آن‌ها را به خودشان واگذارده».
حسن بصری ساکت شد.
فرمود:
«کسی که خدا در کتاب خود به او بگوید تو در امانی، آیا پس از این وعده خوف و وحشتی برای او هست»؟
حسن بصری گفت: «نه»!
حضرت باقر ع فرمود:
«اینک من یک آیه از قرآن را برای تو می‌خوانم، می‌دانم تو برخلاف واقع آن را تفسیر خواهی کرد، اگر چنین کنی خود و دیگران را به هلاکت انداخته‌ای».
پرسید: «کدام آیه»؟
فرمود: «بگو ببینم معنی این آیه چیست؛
وَ جَعَلْنا بَیْنَهُمْ وَ بَیْنَ الْقُرَی الَّتِی بارَکْنا فِیها قُریً ظاهِرَةً وَ قَدَّرْنا فِیهَا السَّیْرَ سِیرُوا فِیها لَیالِیَ وَ أَیَّاماً آمِنِینَ
شنیده‌ام تو به مردم گفته‌ای آن شهر مکّه است»؟
فرمود: «آیا کسانی که قصد حجّ داشته‌اند تاکنون در بین راه مکّه آن‌ها را دزد نزده است و آیا اهل مکّه ترس و وحشت ندارند و اموال آن‌ها را نمی‌برند، پس چطور در امان هستند؟
این مثال را خدا در قرآن درباره‌ی ما فرموده؛
ما آن قریه‌هایی هستیم که خداوند برکت در آن‌ها قرار داده،
این است معنی فرموده‌ی خدا،
هرکس اقرار به مقام ما داشته باشد همان‌طوری که خداوند آن‌ها را امر کرده که به جانب ما رو آورند فرموده: وَ جَعَلْنا بَیْنَهُمْ وَ بَیْنَ الْقُرَی الَّتِی بارَکْنا فِیها،
یعنی بین آن‌ها و بین شیعیانشان، روستاهایی که پربرکت هستند و روستاهایی نمایان هستند، قرار دادیم و منظور از قُریً ظاهِرَةً؛ پیک‌ها و ناقلین علوم ما به شیعیانمان و دانشمندان شیعه هستند که به شیعیان تعلیم می‌دهند.
و قَدَّرْنا فِیهَا السَّیْرَ؛ که منظور از سیر و حرکت، انتقال علم است [ازما به شیعیانمان]
و منظور از لَیالِیَ وَ أَیَّاماً این است که در شب‌ها و روزها از جانب ما علم به‌سوی آن‌ها می‌رسد،
علم حلال و حرام و فرایض و احکام زمانی‌که از معدن دانش که دستور استفاده از آن داده شده استفاده کنند از شک و گمراهی و افتادن از حرام به حلال ایمن هستند.
زیرا علم را از کسانی استفاده نموده‌اند که با این استفاده، شایسته‌ی مغفرت و آمرزش می‌شوند،
چون آن‌ها اهل میراث علم از زمان آدم هستند تا زمانی‌که به ایشان منتهی شده،
نژادی برگزیده که با یکدیگر پیوسته‌اند،
این برگزیدگی به شما نرسیده،
بلکه مختصّ به ما است،
ما همان نژاد هستیم نه تو و اشخاصی شبیه تو، ای حسن»!