با نور، یک‌دست شو! فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ‏ الَّذي بايَعْتُمْ‏ بِهِ!

Join Hands with the Light! Rejoice in the Bargain You Have Made!
(Fa‑stabshirū bi‑bayʿikum alladhī bāyaʿtum bih)

Human history, when viewed through the lens of the Qur’an, can be understood as a story of covenants, loyalties, and choices. At its heart lies a profound transaction described by revelation: a “trade” between the human being and God. The Qur’an proclaims: “Indeed, Allah has purchased from the believers their lives and their wealth in exchange for Paradise” (Qur’an 9:111). This divine purchase is not merely symbolic language; it frames the spiritual and moral structure of human existence. Life itself becomes a marketplace of allegiance—either a covenant with divine light or a surrender to the forces that obscure it.

The Qur’an describes the act of pledging loyalty to the Messenger as an act of pledging loyalty to God Himself: “Indeed, those who pledge allegiance to you are actually pledging allegiance to Allah; the hand of Allah is over their hands” (48:10). In this sense, the pledge of allegiance (bay‘ah) is the visible expression of the inner “trade” (bay‘) with God. Through this covenant, the believer entrusts his or her life to divine guidance, while God promises a destiny of truth, justice, and eternal reward.

Throughout history, moments have arisen when humanity collectively stood before this choice. One of the most significant of these moments, within the Islamic narrative, is the event of Ghadir Khumm. According to the tradition, the Prophet Muhammad publicly declared the authority and leadership of Ali ibn Abi Talib before a vast assembly. For many believers, this moment represented the continuation of divine guidance—an invitation to align with the light that carries the prophetic mission forward.

Yet history also records the fragility of human commitments. Allegiances are made, but they are sometimes broken. The story of the Muslim community after the Prophet illustrates the tension between fidelity and divergence, between the preservation of the original covenant and the political realities that followed. The contrast between Ghadir and later developments is often interpreted by scholars and believers alike as a reflection of a deeper struggle between loyalty to divine guidance and the pull of worldly power.

This tension did not end in the earliest period of Islam. Later events—such as the politically imposed appointment of Imam Ali al‑Ridha as crown prince under the Abbasid caliph al‑Ma’mun—demonstrate how the language of allegiance could be used in very different ways. Sometimes a pledge represented sincere devotion; at other times it became a political instrument. The outward form of allegiance could remain the same while its inner truth changed.

The Qur’an repeatedly reminds humanity that worldly opportunity is temporary. One day, the marketplace of choices will close: “A Day in which there will be no trade and no friendship and no intercession” (2:254). The imagery is striking. The present world is a market in which the soul negotiates its ultimate destiny. Each decision—moral, spiritual, and political—forms part of the bargain one makes.

From this perspective, the concept of allegiance to divine guidance is not confined to a single historical moment. It becomes a continuous ethical stance. Every generation must ask itself the same question: with whom will we align? With the light that seeks justice, truth, and compassion, or with the forces that transform faith into power and principle into profit?

Within many Islamic traditions, the story of history is not considered finished. The hope for a final restoration of justice—often associated with the awaited Mahdi—represents the ultimate renewal of the covenant between humanity and divine guidance. In that vision, allegiance is no longer fragmented or manipulated; it returns to its original meaning: loyalty to truth and to the light that reflects it.

Thus the Qur’anic call, “Rejoice in the bargain you have made,” becomes more than a verse—it becomes a reminder of responsibility. Faith is not only belief but commitment. It is the conscious choice to “join hands with the light,” to enter into a covenant that shapes both personal life and collective history.

Every age stands at its own fork in the road. The market of this world remains open, but not forever. The question that echoes through history remains the same: what kind of bargain will we make, and with whom will we stand?

«بیع» در معنای ممدوح، یکی از هزار واژه مترادف «نور الولایة»،
و در معنای مذموم، یکی از هزار واژۀ مترادف «حسد» است.
در فرهنگ لغات عربی می‌نویسند:
«تَبَايَعَ‏ الرجُلانِ: آن دو مرد به يكديگر چيز فروختند.»
«المُبَايَعَة»
«الأصلُ فى‏ البَيْعِ‏ مُبَادَلَةُ مَالٍ بمَالٍ: بَيْعٌ‏ رَابِحٌ و بَيْعٌ‏ خَاسِرٌ»،
معامله کالا به کالا!
داد و ستد پایاپای!
بده بستون!
مبادله کالا به کالا!
داد و ستد کالا!
تهاتر!
معاوضة!
«exchange».
این همون فرایند (1+1) است.
«نظام المقایضة»:
+ «قیض»:
«بيع‏ المُقايضة: فروش پاياپاى»
+ «خصر»
«بیع» + «شری»: الأصل في البيع: مبادلة مال بمال: «داد و ستد»
«المُبَايَعَة بالخِلافة: بيعت كردن با خليفه و تعهد بر اطاعت از او.»

غدیر یا سقیفه؟
بزرگ‌ترین انتخاب تاریخ

«بیعت: استلام حجر»
اولین کسی که در ظهور حضرت مهدی ع، استلام حجر میکند، جبرئیل ع است.
«الطَّيْرُ: جَبْرَئِيلُ ع»
اولین نفر، جبرئیل ع است که با مهدی ع بیعت میکند!
+ «هَذَا مَهْدِيُّ آلِ مُحَمَّدٍ … بَايِعُوهُ»
+ «این حدیث: اولین کسی که با ابوبکر بیعت کرد، شیطان بود!»:
«وَ هَلْ تَدْرِي مَنْ أَوَّلُ مَنْ بَايَعَهُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ ؟! … فَإِنَّ ذَلِكَ إِبْلِيسُ لَعَنَهُ اللَّهُ …»

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع‏
فِي وَصْفِ الْحَجَرِ وَ الرُّكْنِ الَّذِي وُضِعَ فِيهِ
قَالَ ع
وَ مِنْ ذَلِكَ الرُّكْنِ يَهْبِطُ الطَّيْرُ عَلَى الْقَائِمِ ع
فَأَوَّلُ مَنْ يُبَايِعُهُ ذَلِكَ الطَّيْرُ وَ هُوَ وَ اللَّهِ جَبْرَئِيلُ ع
وَ إِلَى ذَلِكَ الْمَقَامِ يُسْنِدُ ظَهْرَهُ
وَ هُوَ الْحُجَّةُ وَ الدَّلِيلُ عَلَى الْقَائِمِ
وَ هُوَ الشَّاهِدُ لِمَنْ وَافَى ذَلِكَ الْمَكَانَ.
و در كتاب علل الشرائع از بكير بن اعين روايت كرده كه آن حضرت «حجر الاسود» و ركنى را كه حجر در آن گذاشته شده است توصيف مينمود و از جمله فرمود:
«از آن ركن پرنده‏اى بر قائم فرود مى‏آيد
و آن پرنده نخستين كسى است كه با وى بيعت ميكند.
بخدا قسم آن پرنده جبرئيل است
و همان ركن است كه قائم بر آن تكيه ميكند
و او حجت و دليل بر وجود قائم است،
و هم آن ركن شاهد كسانى است كه در آنجا با وى بيعت خواهند كرد ..»

[البیعة علی المیثاق]:
استلام حجر – بیعت:
«فَهَذَا الِاسْتِلَامُ الَّذِي تَرَى إِنَّمَا هُوَ بِيعَةٌ عَلَى إِقْرَارِهِمْ»

وَ جَاءَهُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ وَ سَأَلَهُ عَنْ بَدْءِ خَلْقِ الْبَيْتِ
فَقَالَ ع إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى لَمَّا قَالَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً فَرَدُّوا عَلَيْهِ بِقَوْلِهِمْ‏ أَ تَجْعَلُ فِيها وَ سَاقَ الْكَلَامَ إِلَى قَوْلِهِ تَعَالَى: وَ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ‏ فَعَلِمُوا أَنَّهُمْ وَقَعُوا فِي الْخَطِيئَةِ فَعَاذُوا بِالْعَرْشِ فَطَافُوا حَوْلَهُ سَبْعَةَ أَشْوَاطٍ يَسْتَرْضُونَ رَبَّهُمْ عَزَّ وَ جَلَّ فَرَضِيَ عَنْهُمْ وَ قَالَ لَهُمُ اهْبِطُوا إِلَى الْأَرْضِ فَابْنُوا لِي بَيْتاً يُعَوِّذُ بِهِ مَنْ أَذْنَبَ مِنْ عِبَادِي وَ يَطُوفُ حَوْلَهُ كَمَا طُفْتُم أَنْتُمْ حَوْلَ عَرْشِي فَأَرْضَى عَنْهُ كَمَا رَضِيتُ عَنْكُمْ
فَبَنَوْا هَذَا الْبَيْتَ
فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ صَدَقْتَ يَا أَبَا جَعْفَرٍ فَمَا بَدْءُ هَذَا الْحَجَرِ
قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى لَمَّا أَخَذَ مِيثَاقَ بَنِي آدَمَ أَجْرَى نَهَراً أَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ وَ أَلْيَنَ مِنَ الزُّبْدِ ثُمَّ أَمَرَ الْقَلَمَ اسْتَمَدَّ مِنْ ذَلِكَ وَ كَتَبَ إِقْرَارَهُمْ وَ مَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ثُمَّ أَلْقَمَ ذَلِكَ الْكِتَابُ هَذَا الْحَجَرَ
فَهَذَا الِاسْتِلَامُ الَّذِي تَرَى إِنَّمَا هُوَ بِيعَةٌ عَلَى إِقْرَارِهِمْ
وَ كَانَ أَبِي إِذَا اسْتَلَمَ الرُّكْنَ قَالَ
اللَّهُمَّ أَمَانَتِي أَدَّيْتُهَا وَ مِيثَاقِي تَعَاهَدْتُهُ لِيَشْهَدَ لِي عِنْدَكَ بِالْوَفَاءِ
فَقَالَ الرَّجُلُ صَدَقْتَ يَا أَبَا جَعْفَرٍ ثُمَّ قَامَ
فَلَمَّا وَلَّى قَالَ الْبَاقِرُ ع لِابْنِهِ الصَّادِقِ ع ارْدُدْهُ عَلَيَّ فَتَبِعَهُ إِلَى الصَّفَا فَلَمْ يَرَهُ
فَقَالَ الْبَاقِرُ ع أَرَاهُ الْخَضِرَ ع‏.

وَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ:
كُنْتُ مَعَ أَبِي مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا جَعْفَرٍ مَا بَدْءُ خَلْقِ هَذَا الرُّكْنِ
فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ لَمَّا خَلَقَ الْخَلْقَ قَالَ لِبَنِي آدَمَ‏ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى‏ فَأَقَرُّوا وَ أَجْرَى نَهَراً أَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ وَ أَلْيَنَ مِنَ الزُّبْدِ ثُمَّ أَمَرَ الْقَلَمَ فَاسْتَمَدَّ مِنْ ذَلِكَ النَّهَرِ فَكَتَبَ إِقْرَارَهُمْ وَ مَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ثُمَّ أَلْقَمَ ذَلِكَ الْكِتَابَ هَذَا الْحَجَرَ فَهَذَا الِاسْتِلَامُ الَّذِي تَرَى إِنَّمَا هُوَ بَيْعَةٌ عَلَى إِقْرَارِهِمُ الَّذِي كَانُوا أَقَرُّوا بِهِ‏.

دلنوشته

با نور، یک‌دست شو!
فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ

در قرآن، «بیع» فقط یک معامله ساده نیست.
بیع، یک «داد و ستد» است…
یک «بده‌بستانِ وجودی».

در لغت می‌گویند:
«الأصل في البيع مبادلة مال بمال»
اصلِ بیع، «مبادله چیزی با چیزی دیگر» است.

داد و ستد.
تهاتر.
مبادله.
Exchange.

یعنی همان قاعده ساده:
«یک چیز می‌دهی… یک چیز می‌گیری.»
همان فرایند همیشگی:
(1 + 1)

انسان همیشه در حال بیع است.
هیچ‌کس بیرون از معامله زندگی نمی‌کند.

یا نور می‌گیری…
یا حسد.

یا با نور معامله می‌کنی…
یا با تاریکی.

در معنای ممدوح، «بیع» یکی از هزار واژه مترادف «نور الولایة» است.

چرا؟

چون بیع یعنی «مبادله با نور».
چیزی از خودت می‌دهی،
و در عوض «هدایت» می‌گیری.

جهل می‌دهی…
نور می‌گیری.

اضطراب می‌دهی…
آرامش می‌گیری.

خودخواهی می‌دهی…
عبودیت می‌گیری.

این همان معامله‌ای است که قرآن از آن با شادی یاد می‌کند:

«فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ»

به معامله‌تان بشارت باد…

چه معامله‌ای؟
معامله با نور.

اما «بیع» همیشه زیبا نیست.

همان واژه، اگر جهتش عوض شود،
به یکی از واژه‌های هم‌خانواده حسد تبدیل می‌شود.

چرا؟

چون حسد هم یک معامله است…
اما معامله‌ای تاریک.

در حسد، انسان آرامش خودش را می‌دهد
و در عوض،
اضطراب را می‌خرد.

محبت را می‌دهد
و کینه می‌گیرد.

نور را می‌دهد
و تاریکی می‌گیرد.

این هم یک «بیع» است…
اما بیع خاسر.

قرآن از هر دو معامله سخن گفته است:

«بَيْعٌ رَابِحٌ…
و بَيْعٌ خَاسِرٌ.»

در زبان عربی می‌گویند:

«تَبَايَعَ الرَّجُلانِ»
یعنی دو نفر با هم «معامله کردند».

بیع همیشه «دو طرف» دارد.

یک طرف تو هستی…
و طرف دیگر، آن چیزی است که با آن معامله می‌کنی.

گاهی انسان با دنیا معامله می‌کند.
اما زیباترین بیع،
«بیعت با نور» است.

در سنت الهی، این بیع یک نشانه دارد.

نشانه‌اش «حجرالاسود» است.

استلام حجر، فقط لمس یک سنگ نیست.
یک «بیعت» است.

در روایات آمده است:

«فَهَذَا الِاسْتِلَامُ الَّذِي تَرَى إِنَّمَا هُوَ بَيْعَةٌ»

این استلامی که می‌بینی،
در حقیقت «بیعت» است.

بیعت بر همان اقراری
که انسان‌ها در آغاز خلقت داده‌اند.

روزی که خداوند از فرزندان آدم پیمان گرفت:
«أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ؟»

و همه گفتند:
«بَلَى.»

آن اقرار نوشته شد…
و در حجر قرار گرفت.

از آن روز،
هر کس حجر را استلام می‌کند
در حقیقت می‌گوید:

خدایا…
پیمانم را به یاد دارم.

در روایت آمده است که امام هنگام استلام رکن می‌فرمود:

«اللَّهُمَّ أَمَانَتِي أَدَّيْتُهَا
وَ مِيثَاقِي تَعَاهَدْتُهُ»

خدایا…
امانتم را ادا کردم
و به پیمانم وفادار ماندم.

بیعت یعنی همین.

یعنی دوباره یادآوری کنیم
که با چه چیزی «معامله کرده‌ایم».

با دنیا؟
یا با نور؟

در روایات آمده است:

وقتی قائم آل محمد ظهور کند،
اولین کسی که با او بیعت می‌کند
یک پرنده است…

و آن پرنده
«جبرئیل» است.

او از همان رکن فرود می‌آید
و اولین بیعت را انجام می‌دهد.

گویی آسمان
پیش از زمین
با نور معامله می‌کند.

اما تاریخ، بیع دیگری هم دیده است.

روایتی می‌گوید:

اولین کسی که بر منبر پیامبر ص
با ابوبکر بیعت کرد
«ابلیس» بود.

عجیب است…

هم جبرئیل بیعت می‌کند
و هم ابلیس.

هر دو «بیع» است.

اما یکی
«بیع با نور» است.

و دیگری
«بیع با تاریکی».

انسان در میان این دو معامله ایستاده است.

هر روز.
هر لحظه.

یا با نور «یک‌دست» می‌شود…
یا با تاریکی.

و قرآن با مهربانی می‌گوید:

فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ…

اگر معامله‌تان با نور است،
بشارت بر شما.

این
زیباترین معامله عالم است.

[سنت بیعت – قبل از ظهور و بعد از ظهور]:
«هَذَا مَهْدِيُّ آلِ مُحَمَّدٍ … بَايِعُوهُ»:
«يَا مَعْشَرَ الْخَلَائِقِ هَذَا مَهْدِيُّ آلِ مُحَمَّدٍ … بَايِعُوهُ تَهْتَدُوا وَ لَا تُخَالِفُوا أَمْرَهُ فَتَضِلُّوا»

… قَالَ الْمُفَضَّلُ
يَا سَيِّدِي فَبِغَيْرِ سُنَّةِ الْقَائِمِ ع بَايَعُوا لَهُ قَبْلَ ظُهُورِهِ وَ قَبْلَ قِيَامِهِ
فَقَالَ ع
يَا مُفَضَّلُ
كُلُّ بَيْعَةٍ قَبْلَ ظُهُورِ الْقَائِمِ ع فَبَيْعَتُهُ كُفْرٌ وَ نِفَاقٌ وَ خَدِيعَةٌ لَعَنَ اللَّهُ الْمُبَايِعَ لَهَا وَ الْمُبَايَعَ لَهُ
بَلْ يَا مُفَضَّلُ يُسْنِدُ الْقَائِمُ ع ظَهْرَهُ إِلَى الْحَرَمِ وَ يَمُدُّ يَدَهُ فَتُرَى بَيْضَاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ وَ يَقُولُ هَذِهِ يَدُ اللَّهِ وَ عَنِ اللَّهِ وَ بِأَمْرِ اللَّهِ ثُمَّ يَتْلُو هَذِهِ الْآيَةَ
إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى‏ نَفْسِهِ‏ الْآيَةَ
فَيَكُونُ أَوَّلُ مَنْ يُقَبِّلُ يَدَهُ جَبْرَئِيلَ ع ثُمَّ يُبَايِعُهُ وَ تُبَايِعُهُ الْمَلَائِكَةُ وَ نُجَبَاءُ الْجِنِّ ثُمَّ النُّقَبَاءُ
وَ يُصْبِحُ النَّاسُ بِمَكَّةَ فَيَقُولُونَ مَنْ هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بِجَانِبِ الْكَعْبَةِ وَ مَا هَذَا الْخَلْقُ الَّذِينَ مَعَهُ وَ مَا هَذِهِ الْآيَةُ الَّتِي رَأَيْنَاهَا اللَّيْلَةَ وَ لَمْ تُرَ مِثْلَهَا
فَيَقُولُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ هَذَا الرَّجُلُ هُوَ صَاحِبُ الْعُنَيْزَاتِ
فَيَقُولُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا هَلْ تَعْرِفُونَ أَحَداً مِمَّنْ مَعَهُ
فَيَقُولُونَ لَا نَعْرِفُ أَحَداً مِنْهُمْ إِلَّا أَرْبَعَةً مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ وَ أَرْبَعَةً مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَ هُمْ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ وَ يَعُدُّونَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ
وَ يَكُونُ هَذَا أَوَّلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ فَإِذَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَ أَضَاءَتْ صَاحَ صَائِحٌ بِالْخَلَائِقِ مِنْ عَيْنِ الشَّمْسِ بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ يُسْمِعُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِينَ يَا مَعْشَرَ الْخَلَائِقِ هَذَا مَهْدِيُّ آلِ مُحَمَّدٍ وَ يُسَمِّيهِ بِاسْمِ جَدِّهِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ يَكْنِيهِ وَ يَنْسُبُهُ إِلَى أَبِيهِ الْحَسَنِ الْحَادِيَ عَشَرَ إِلَى الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ ص بَايِعُوهُ تَهْتَدُوا وَ لَا تُخَالِفُوا أَمْرَهُ فَتَضِلُّوا
فَأَوَّلُ مَنْ يُقَبِّلُ يَدَهُ الْمَلَائِكَةُ ثُمَّ الْجِنُّ ثُمَّ النُّقَبَاءُ وَ يَقُولُونَ سَمِعْنَا وَ أَطَعْنَا وَ لَا يَبْقَى ذُو أُذُنٍ مِنَ الْخَلَائِقِ إِلَّا سَمِعَ ذَلِكَ النِّدَاءَ وَ تُقْبِلُ الْخَلَائِقُ مِنَ الْبَدْوِ وَ الْحَضَرِ وَ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ يُحَدِّثُ بَعْضُهُمْ بَعْضاً وَ يَسْتَفْهِمُ بَعْضُهُمْ بَعْضاً مَا سَمِعُوا بِآذَانِهِمْ
فَإِذَا دَنَتِ الشَّمْسُ لِلْغُرُوبِ صَرَخَ صَارِخٌ مِنْ مَغْرِبِهَا يَا مَعْشَرَ الْخَلَائِقِ قَدْ ظَهَرَ رَبُّكُمْ بِوَادِي الْيَابِسِ مِنْ أَرْضِ فِلَسْطِينَ وَ هُوَ عُثْمَانُ بْنُ عَنْبَسَةَ الْأُمَوِيُّ مِنْ وُلْد يَزِيدَ بْنِ مُعَاوِيَةَ فَبَايِعُوهُ تَهْتَدُوا وَ لَا تُخَالِفُوا عَلَيْهِ فَتَضِلُّوا فَيَرُدُّ عَلَيْهِ الْمَلَائِكَةُ وَ الْجِنُّ وَ النُّقَبَاءُ قَوْلَهُ وَ يُكَذِّبُونَهُ وَ يَقُولُونَ لَهُ سَمِعْنَا وَ عَصَيْنَا وَ لَا يَبْقَى ذُو شَكٍّ وَ لَا مُرْتَابٌ وَ لَا مُنَافِقٌ وَ لَا كَافِرٌ إِلَّا ضَلَّ بِالنِّدَاءِ الْأَخِير …

[] :
كُلُّ بَيْعَةٍ قَبْلَ ظُهُورِ الْقَائِمِ ع فَبَيْعَتُهُ كُفْرٌ وَ نِفَاقٌ وَ خَدِيعَةٌ
داستان تکراری بیعتها برای قیامها!!!
در بحث شجره منهیه و اون حدیث زیبا آمد که:
نفرمودند از این درخت یعنی علم آل محمد ع نخورید و بهره‌مند نشوید، بلکه فرمودند به آن نزدیک نشوید! یعنی عامل حیات اندیشه آل محمد ع و علم آنهاست و باید همه برای رسیدن به حیات طیبه از آن بخورند و بهره‌مند بشوند اما راهش این نیست که هر کس خودش برای رسیدن به این علوم مستقیما و فرداً تلاش نماید تا علوم آل محمد ع را بفهمد بلکه باید با واسطه معلم ربانی «رغدا» از این نعمت بهره‌مند گردد و این چکیده بحث شجره منهیه است. حالا با توجه به بحث بیع و بیعت و سنت بیعت با آل محمد ع در هر زمان و … مطلب اینه که بیعت با معلم ربانی راه بهره‌مندی از اندیشه و علم آل محمد ع در دل شرایط است یعنی همان مبحث زیبای ذکر الله.
چرا با واژه بیع اومده و بیعت شده؟
چون هر کاری نیاز به سرمایه داره و تولید عمل صالح نیز سرمایه علمی میخواد و اون سرمایه‌ای که اهل یقین بهش نیاز دارن تا در دنیا و آخرت آرامش رو باهاش بدست بیارن ولایت محمد و آل محمد ع است و اینجوری با ولایت، از ربوبیت الهی بهره مند میشن:
«إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ
فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى‏ نَفْسِهِ
وَ مَنْ أَوْفى‏ بِما عاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً»
و در دل شرایط آیاتی ، با یاد رسلی ، بخوبی اصلاح و تربیت میشن
و این حاصل بیعت با آل محمد ع است.
با این مقدمه بحث سنت بیعت رو از روی آیات و احادیث باید پیدا کنیم ان شاء الله تعالی.
«المُبَايَعَة: سرمايه‌اي كه بايد با آن تجارت نماييم تا در دنيا و آخرت از سود آن بهره‌مند شويم قبول ولايت است:
يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى‏ تِجارَةٍ تُنْجيكُمْ مِنْ عَذابٍ أَليمٍ (الصف : 10)
اى كسانى كه ايمان آورده‌‏ايد!
آيا شما را به تجارتى راهنمايى كنم كه شما را از عذاب دردناك رهايى مى‌‏بخشد؟!

دلنوشته

اما «بیع» در سنت الهی، فقط یک مفهوم فردی نیست.
«بیع» وقتی در میدان هدایت ظاهر می‌شود،
به صورت «بیعت» جلوه می‌کند.

بیعت یعنی همان معامله…
اما این‌بار با «ولیّ خدا».

یعنی انسان دستش را در دست حجت الهی می‌گذارد
و می‌گوید:

من سرمایه‌ام را آورده‌ام…
راهم را تو نشان بده.

اما تاریخ پر است از «بیعت‌ها».

بیعت برای قدرت…
بیعت برای قیام‌ها…
بیعت برای نام‌ها…

و همین‌جاست که اهل‌بیت علیهم‌السلام هشدار داده‌اند.

امام فرمودند:

«كُلُّ بَيْعَةٍ قَبْلَ ظُهُورِ الْقَائِمِ ع فَبَيْعَتُهُ كُفْرٌ وَ نِفَاقٌ وَ خَدِيعَةٌ
لَعَنَ اللَّهُ الْمُبَايِعَ لَهَا وَ الْمُبَايَعَ لَهُ»

هر بیعتی پیش از ظهور قائم،
در جایگاه حق خود نیست،
و به «کفر» و «نفاق» و «فریب» تبدیل می‌شود.

چرا؟

چون بیعت، یک معامله معمولی نیست.
بیعت، معامله با «هدایت» است.

و اگر انسان در این معامله اشتباه کند،
سرمایه عمرش را
به دست تاریکی سپرده است.

تاریخ بارها این داستان را تکرار کرده است…

داستان همیشگی «بیعت‌ها برای قیام‌ها».

اما وقتی آن روز بزرگ برسد،
بیعت حقیقی آشکار می‌شود.

در روایت آمده است:

قائم علیه‌السلام پشت خود را به حرم تکیه می‌دهد،
دستش را دراز می‌کند…

و دستش چون نوری آشکار دیده می‌شود.

و می‌فرماید:

«هَذِهِ يَدُ اللَّهِ
وَ عَنِ اللَّهِ
وَ بِأَمْرِ اللَّهِ»

این دست،
دست خداست.

و سپس این آیه را تلاوت می‌کند:

«إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ
إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ
يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ»

آنان که با تو بیعت می‌کنند،
در حقیقت با خدا بیعت می‌کنند.

در آن لحظه،
اولین کسی که دست او را می‌بوسد
«جبرئیل» است.

سپس فرشتگان بیعت می‌کنند.

پس از آنان
نجبای جن.

و سپس
نقیبان.

و مردم مکه صبح می‌کنند و می‌پرسند:

این مرد کنار کعبه کیست؟
این جمعیتی که با او هستند چه کسانی‌اند؟

و هنوز خورشید کاملاً بالا نیامده است
که ندایی از دل خورشید بلند می‌شود:

«يَا مَعْشَرَ الْخَلَائِقِ
هَذَا مَهْدِيُّ آلِ مُحَمَّدٍ …
بَايِعُوهُ تَهْتَدُوا
وَ لَا تُخَالِفُوا أَمْرَهُ فَتَضِلُّوا»

ای همه مخلوقات…

این مهدی آل محمد ع است.

با او بیعت کنید
تا هدایت شوید.

و اگر با فرمانش مخالفت کنید
گمراه خواهید شد.

این صدا را
هر صاحب گوشی می‌شنود…

در آسمان‌ها
و در زمین.

اما همان روز،
ندای دیگری هم بلند می‌شود.

از سوی تاریکی.

و تاریخ دوباره تکرار می‌شود…

ندایی که مردم را
به بیعت با باطل دعوت می‌کند.

و باز انسان میان دو معامله می‌ایستد.

«بیع با نور»
یا
«بیع با تاریکی».

اینجاست که راز «بیعت» روشن‌تر می‌شود.

بیعت فقط یک اعلان وفاداری نیست.

بیعت
«راه دسترسی به علم آل محمد ع» است.

در حدیث «شجره منهیه» نکته لطیفی آمده است.

فرمودند:
خدا نفرمود از این درخت ـ یعنی علم آل محمد ـ نخورید…

بلکه فرمود
«به آن نزدیک نشوید».

چرا؟

چون علم آل محمد
«عامل حیات اندیشه» است.

همه باید از آن بخورند
تا به «حیات طیبه» برسند.

اما راهش این نیست
که هر کس به تنهایی
مستقیماً به سراغ آن برود.

بلکه باید
با واسطه «معلم ربانی»
از آن بهره ببرد.

این همان حقیقتی است
که قرآن از آن با واژه‌ای لطیف یاد می‌کند:

«رَغَدًا»

یعنی بهره‌مندی آسان
در کنار راهنمای الهی.

پس بیعت با «معلم ربانی»
در حقیقت راه ورود به علم آل محمد است.

بیعت یعنی انسان سرمایه‌اش را بیاورد
و در مدرسه هدایت
سرمایه‌گذاری کند.

چرا این رابطه با واژه «بیع» بیان شده است؟

چون هر کاری
سرمایه می‌خواهد.

عمل صالح
بدون سرمایه علمی شکل نمی‌گیرد.

و سرمایه‌ای که اهل یقین برای آرامش دنیا و آخرت نیاز دارند
چیزی نیست جز:

«ولایت محمد و آل محمد».

با این سرمایه است
که انسان از ربوبیت الهی بهره‌مند می‌شود.

همان حقیقتی که قرآن می‌فرماید:

«إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ
يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ
فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى‏ نَفْسِهِ
وَ مَنْ أَوْفى‏ بِما عاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ
فَسَيُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً»

کسی که پیمان بشکند
در حقیقت به خودش زیان زده است.

اما کسی که بر این معامله وفادار بماند
پاداشی عظیم خواهد گرفت.

قرآن این معامله را
«تجارت» نامیده است.

«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا
هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى‏ تِجارَةٍ
تُنْجيكُمْ مِنْ عَذابٍ أَليمٍ»

ای اهل ایمان…

آیا شما را به تجارتی راهنمایی کنم
که شما را از عذاب دردناک نجات دهد؟

این تجارت
همان «بیعت با نور» است.

و سرمایه این تجارت
«ولایت» است.

سرمایه‌ای که اگر انسان آن را درست خرج کند
هم در دنیا سود می‌برد
و هم در آخرت.

و این است راز بزرگ «بیع»…

معامله‌ای
که سرنوشت انسان را تعیین می‌کند.

[البیعة من علی ع]:
قصه بیعت علی (ع) با ابوبکر لعنه الله علیه چه بوده است؟
نَظَراً لِلنَّاسِ [مصلحت‌انديشى براى مردم]
… فَلِذَلِكَ كَتَمَ عَلِيٌّ ع أَمْرَهُ وَ بَايَعَ مُكْرَهاً
حَيْثُ لَمْ يَجِدْ أَعْوَاناً.

[] :
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ :
إِنَّ النَّاسَ لَمَّا صَنَعُوا مَا صَنَعُوا إِذْ بَايَعُوا أَبَا بَكْرٍ
لَمْ يُمْنَعْ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع مِنْ أَنْ يَدْعُوَ إِلَى نَفْسِهِ إِلَّا نَظَراً لِلنَّاسِ وَ تَخَوُّفاً عَلَيْهِمْ أَنْ يَرْتَدُّوا عَنِ الْإِسْلَامِ فَيَعْبُدُوا الْأَوْثَانَ وَ لَا يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ
وَ كَانَ الْأَحَبَّ إِلَيْهِ أَنْ يُقِرَّهُمْ عَلَى مَا صَنَعُوا مِنْ أَنْ يَرْتَدُّوا عَنِ الْإِسْلَامِ
وَ إِنَّمَا هَلَكَ الَّذِينَ رَكِبُوا مَا رَكِبُوا
فَأَمَّا مَنْ لَمْ يَصْنَعْ ذَلِكَ وَ دَخَلَ فِيمَا دَخَلَ فِيهِ النَّاسُ عَلَى غَيْرِ عِلْمٍ وَ لَا عَدَاوَةٍ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع
فَإِنَّ ذَلِكَ لَا يُكْفِرُهُ وَ لَا يُخْرِجُهُ مِنَ الْإِسْلَامِ
فَلِذَلِكَ كَتَمَ عَلِيٌّ ع أَمْرَهُ وَ بَايَعَ مُكْرَهاً
حَيْثُ لَمْ يَجِدْ أَعْوَانا
مصلحت انديشى امير المؤمنين عليه السّلام براى مردم، پس از بيعت با ابو بكر:
زراره از امام باقر عليه السّلام روايت مى‏‌كند كه فرمود: پس از آنكه مردم كردند آنچه را كردند و با ابوبكر دست بيعت دادند عاملى جلوگير امير المؤمنين عليه السّلام نشد از اينكه مردم را به امامت خويش دعوت كند مگر صلاح‌انديشى براى خود مردم و ترس از اينكه مبادا از اسلام برگردند و باز بت‌پرست شوند و به يگانگى خداوند و رسالت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم گواهى ندهند و اينكه حضرت بيشتر دوست داشت آنها را بر كارى كه كرده‌‏اند پايدارشان بسازد تا اينكه آنها را وادارد از كلّ اسلام روى برتابند و آنان كه آگاهانه به ارتكاب اين اعمال پرداختند هلاك شدند و كسانى كه اين كار را نكردند و ندانسته و بى‏‌هيچ دشمنى با امير المؤمنين عليه السّلام از ديگران پيروى كردند چنين كارى موجب كفر آنها نگشت و آنها را از اسلام بيرون نبرد و به همين سبب على عليه السّلام امر خويش را پنهان داشت و از روى اجبار بيعت كرد، چه، هيچ يارى نيافت.

سكوت أمير المؤمنين ع عن إحقاق حقه من الجبت و الطاغوت خشية منه على الإسلام و المسلمين‏

بحارالانوار ج‏38 ص‏174
… عَنْهُ أَحَدٌ مِمَّنْ أَنْهَضَ مَعَهُ وَ تَقَدَّمَ فِي ذَلِكَ أَشَدَّ التَّقَدُّمِ وَ أَوْعَزَ فِيهِ أَبْلَغَ الْإِيعَازِ وَ أَكَّدَ فِيهِ أَكْثَرَ التَّأْكِيدِ فَلَمْ أَشْعُرْ بَعْدَ أَنْ قُبِضَ النَّبِيُّ ص إِلَّا بِرِجَالٍ مِنْ بَعْثِ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ وَ أَهْلِ عَسْكَرِهِ قَدْ تَرَكُوا مَرَاكِزَهُمْ وَ أَخَلُّوا بِمَوَاضِعِهِمْ وَ خَالَفُوا أَمْرَ رَسُولِ اللَّهِ ص فِيمَا أَنْهَضَهُمْ لَهُ وَ أَمَرَهُمْ بِهِ وَ تَقَدَّمَ إِلَيْهِمْ مِنْ مُلَازَمَةِ أَمِيرِهِمْ وَ السَّيْرِ مَعَهُ تَحْتَ لِوَائِهِ حَتَّى يُنْفَذَ لِوَجْهِهِ الَّذِي أَنْفَذَهُ إِلَيْهِ فَخَلَّفُوا أَمِيرَهُمْ مُقِيماً فِي عَسْكَرِهِ وَ أَقْبَلُوا يَتَبَادَرُونَ عَلَى الْخَيْلِ رَكْضاً إِلَى حَلِّ عُقْدَةٍ عَقَدَهَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِي وَ رَسُولُهُ فِي أَعْنَاقِهِمْ فَحَلُّوهَا وَ عَهْدٍ عَاهَدُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَنَكَثُوهُ وَ عَقَدُوا لِأَنْفُسِهِمْ عَقْداً ضَجَّتْ بِهِ أَصْوَاتُهُمْ وَ اخْتَصَّتْ بِهِ آرَاؤُهُمْ مِنْ غَيْرِ مُنَاظَرَةٍ لِأَحَدٍ مِنَّا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أَوْ مُشَارَكَةٍ فِي رَأْيٍ أَوِ اسْتِقَالَةٍ لِمَا فِي أَعْنَاقِهِمْ مِنْ بَيْعَتِي فَعَلُوا ذَلِكَ وَ أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ مَشْغُولٌ وَ بِتَجْهِيزِهِ عَنْ سَائِرِ الْأَشْيَاءِ مَصْدُودٌ فَإِنَّهُ كَانَ أَهَمَّهَا وَ أَحَقَّ مَا بُدِئَ بِهِ مِنْهَا فَكَانَ هَذَا يَا أَخَا الْيَهُودِ أَقْرَحَ مَا وَرَدَ عَلَى قَلْبِي مَعَ الَّذِي أَنَا فِيهِ مِنْ عَظِيمِ الرَّزِيَّةِ وَ فَاجِعِ الْمُصِيبَةِ وَ فَقْدِ مَنْ لَا خَلَفَ مِنْهُ إِلَّا اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَصَبَرْتُ عَلَيْهَا إِذْ أَتَتْ بَعْدَ أُخْتِهَا عَلَى تَقَارُبِهَا وَ سُرْعَةِ اتِّصَالِهَا ثُمَّ الْتَفَتَ ع إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَ لَيْسَ كَذَلِكَ قَالُوا بَلَى يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ ع وَ أَمَّا الثَّالِثَةُ يَا أَخَا الْيَهُودِ فَإِنَّ الْقَائِمَ بَعْدَ النَّبِيِّ ص كَانَ يَلْقَانِي مُعْتَذِراً فِي كُلِّ أَيَّامِهِ وَ يُلْزِمُ [يَلُومُ‏] غَيْرَهُ مَا ارْتَكَبَهُ مِنْ أَخْذِ حَقِّي وَ نَقْضِ بَيْعَتِي وَ يَسْأَلُنِي تَحْلِيلَهُ فَكُنْتُ أَقُولُ تَنْقَضِي أَيَّامُهُ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَيَّ حَقِّيَ الَّذِي جَعَلَهُ اللَّهُ لِي عَفْواً هَنِيئاً مِنْ غَيْرِ أَنْ أُحْدِثَ فِي الْإِسْلَامِ مَعَ حُدُوثِهِ وَ قُرْبِ عَهْدِهِ بِالْجَاهِلِيَّةِ حَدَثاً فِي طَلَبِ حَقِّي بِمُنَازَعَةٍ لَعَلَّ فُلَاناً يَقُولُ فِيهَا نَعَمْ وَ فُلَاناً يَقُولُ لَا فَيَئُولُ ذَلِكَ مِنَ الْقَوْلِ إِلَى الْفِعْلِ وَ …

[البیعة مع الطواغیت]:
عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ أَنَّهُ قَالَ:
مَا مِنَّا أَحَدٌ إِلَّا وَ يَقَعُ فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ لِطَاغِيَةِ زَمَانِهِ إِلَّا الْقَائِمَ الَّذِي يُصَلِّي رُوحُ اللَّهِ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ خَلْفَهُ‏.

«وَ الْبَيْعَةُ بَعْدِي لِغَيْرِهِ ضَلَالَةٌ وَ فَلْتَةٌ وَ ذِلَّةٌ»

عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ:
دَعَا رَسُولُ اللَّهِ ص أَبَا ذَرٍّ وَ سَلْمَانَ وَ الْمِقْدَادَ فَقَالَ لَهُمْ تَعْرِفُونَ شَرَائِعَ الْإِسْلَامِ وَ شُرُوطَهُ قَالُوا نَعْرِفُ مَا عَرَّفَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ فَقَالَ هِيَ وَ اللَّهِ أَكْثَرُ مِنْ أَنْ تُحْصَى أَشْهِدُونِي‏ عَلَى أَنْفُسِكُمْ‏ وَ كَفى‏ بِاللَّهِ شَهِيداً وَ مَلَائِكَتُهُ عَلَيْكُمْ شُهُودٌ بِشَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُخْلِصاً لَا شَرِيكَ لَهُ فِي سُلْطَانِهِ وَ لَا نَظِيرَ لَهُ فِي مُلْكِهِ وَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ بَعَثَنِي بِالْحَقِّ وَ أَنَّ الْقُرْآنَ إِمَامٌ مِنَ اللَّهِ وَ حَكَمٌ عَدْلٌ وَ أَنَّ الْقِبْلَةَ قِبْلَتِي‏ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ لَكُمْ قِبْلَةٌ وَ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ ع وَصِيُّ مُحَمَّدٍ وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ‏ وَ مَوْلَاهُمْ وَ أَنَّ حَقَّهُ مِنَ اللَّهِ مَفْرُوضٌ وَاجِبٌ وَ طَاعَتَهُ طَاعَةُ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِهِ وَ أَنَّ مَوَدَّةَ أَهْلِ بَيْتِي‏ مَفْرُوضَةٌ وَاجِبَةٌ عَلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ مَعَ إِقَامَةِ الصَّلَاةِ لِوَقْتِهَا وَ إِخْرَاجِ الزَّكَاةِ مِنْ حِلِّهَا وَ وَضْعِهَا فِي أَهْلِهَا وَ إِخْرَاجِ الْخُمُسِ مِنْ كُلِّ مَا يَمْلِكُهُ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ حَتَّى يَرْفَعَهُ إِلَى وَلِيِّ الْمُؤْمِنِينَ وَ أَمِيرِهِمْ وَ بَعْدَهُ إِلَى وُلْدِهِ‏ فَمَنْ عَجَزَ وَ لَمْ يَقْدِرْ إِلَّا عَلَى الْيَسِيرِ مِنَ الْمَالِ فَلْيَدْفَعْ ذَلِكَ إِلَى الضُّعَفَاءِ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي مِنْ وُلْدِ الْأَئِمَّةِ فَإِنْ لَمْ يَقْدِرْ فَلِشِيعَتِهِمْ مِمَّنْ لَا يَأْكُلُ بِهِمُ النَّاسُ وَ لَا يُرِيدُ بِهِمْ إِلَّا اللَّهُ وَ مَا وَجَبَ عَلَيْهِمْ مِنْ حَقِّي وَ الْعَدْلِ فِي الرَّعِيَّةِ وَ الْقَسْمِ بِالسَّوِيَّةِ وَ الْقَوْلِ بِالْحَقِ‏ وَ أَنْ يَحْكُمَ بِالْكِتَابِ عَلَى مَا عَمِلَ عَلَيْهِ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ بِالْفَرَائِضِ‏ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ وَ أَحْكَامِهِ وَ إِطْعَامِ الطَّعَامِ عَلَى حُبِّهِ وَ حَجِّ الْبَيْتِ- وَ الْجِهَادِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ صَوْمِ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ غُسْلِ الْجَنَابَةِ وَ الْوُضُوءِ الْكَامِلِ عَلَى الْيَدَيْنِ وَ الْوَجْهِ وَ الذِّرَاعَيْنِ إِلَى الْمَرَافِقِ وَ الْمَسْحِ عَلَى الرَّأْسِ وَ الْقَدَمَيْنِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ لَا عَلَى خُفٍّ وَ لَا عَلَى خِمَارٍ وَ لَا عَلَى عِمَامَةٍ وَ الْحُبِّ لِأَهْلِ بَيْتِي فِي اللَّهِ وَ حُبِّ شِيعَتِهِمْ لَهُمْ وَ الْبُغْضِ لِأَعْدَائِهِمْ وَ بُغْضِ مَنْ وَالاهُمْ‏ وَ الْعَدَاوَةِ فِي اللَّهِ وَ لَهُ وَ الْإِيمَانِ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَ شَرِّهِ وَ حُلْوِهِ وَ مُرِّهِ وَ عَلَى أَنْ يُحَلِّلُوا حَلَالَ الْقُرْآنِ وَ يُحَرِّمُوا حَرَامَهُ وَ يَعْمَلُوا بِالْأَحْكَامِ وَ يَرُدُّوا الْمُتَشَابِهَ إِلَى أَهْلِهِ فَمَنْ عَمِيَ عَلَيْهِ مِنْ عِلْمِهِ شَيْ‏ءٌ لَمْ يَكُنْ عَلِمَهُ مِنِّي وَ لَا سَمِعَهُ فَعَلَيْهِ بِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع فَإِنَّهُ قَدْ عَلِمَ كَمَا قَدْ عَلِمْتُهُ‏ ظَاهِرَهُ وَ بَاطِنَهُ وَ مُحْكَمَهُ وَ مُتَشَابِهَهُ وَ هُوَ يُقَاتِلُ عَلَى تَأْوِيلِهِ كَمَا قَاتَلْتُ‏ عَلَى تَنْزِيلِهِ وَ مُوَالاةِ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ مُحَمَّدٍ وَ ذُرِّيَّتِهِ الْأَئِمَّةِ خَاصَّةً وَ يَتَوَالَى مَنْ وَالاهُمْ وَ شَايَعَهُمْ وَ الْبَرَاءَةِ وَ الْعَدَاوَةِ لِمَنْ عَادَاهُمْ وَ شَاقَّهُمْ كَعَدَاوَةِ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ وَ الْبَرَاءَةِ مِمَّنْ شَايَعَهُمْ وَ تَابَعَهُمْ وَ الِاسْتِقَامَةِ عَلَى طَرِيقَةِ الْإِمَامِ وَ اعْلَمُوا أَنِّي لَا أُقَدِّمُ عَلَى عَلِيٍّ أَحَداً فَمَنْ تَقَدَّمَهُ فَهُوَ ظَالِمٌ وَ الْبَيْعَةُ بَعْدِي لِغَيْرِهِ ضَلَالَةٌ وَ فَلْتَةٌ وَ ذِلَّةٌ الْأَوَّلِ ثُمَّ الثَّانِي ثُمَّ الثَّالِثِ وَ وَيْلٌ لِلرَّابِعِ ثُمَّ الْوَيْلُ لَهُ وَ وَيْلٌ لَهُ وَ لِأَبِيهِ مَعَ وَيْلٍ لِمَنْ كَانَ قَبْلَهُ وَ وَيْلٌ لَهُمَا وَ لِأَصْحَابِهِمَا لَا غَفَرَ اللَّهُ لَهُمَا فَهَذِهِ شُرُوطُ الْإِسْلَامِ وَ مَا بَقِيَ أَكْثَرُ
قَالُوا سَمِعْنَا وَ أَطَعْنَا وَ قَبِلْنَا وَ صَدَّقْنَا وَ نَقُولُ مِثْلَ ذَلِكَ وَ نَشْهَدُ لَكَ عَلَى أَنْفُسِنَا بِالرِّضَا بِهِ أَبَداً حَتَّى نَقْدَمَ عَلَيْكَ آمَنَّا بِسِرِّهِمْ وَ عَلَانِيَتِهِمْ وَ رَضِينَا بِهِمْ أَئِمَّةً وَ هُدَاةً وَ مَوَالِيَ
قَالَ وَ أَنَا مَعَكُمْ شَهِيدٌ ثُمَّ قَالَ نَعَمْ وَ تَشْهَدُونَ أَنَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَ هِيَ مُحَرَّمَةٌ عَلَى الْخَلَائِقِ حَتَّى أَدْخُلَهَا
قَالُوا نَعَمْ قَالَ وَ تَشْهَدُونَ أَنَّ النَّارَ حَقٌّ وَ هِيَ مُحَرَّمَةٌ عَلَى الْكَافِرِينَ حَتَّى يَدْخُلَهَا أَعْدَاءُ أَهْلِ بَيْتِي وَ النَّاصِبُونَ لَهُمْ حَرْباً وَ عَدَاوَةً وَ لَاعِنُهُمْ وَ مُبْغِضُهُمْ وَ قَاتِلُهُمْ‏ كَمَنْ لَعَنَنِي أَوْ أَبْغَضَنِي أَوْ قَاتَلَنِي وَ هُمْ فِي النَّارِ قَالُوا شَهِدْنَا وَ عَلَى ذَلِكَ أَقْرَرْنَا قَالَ وَ تَشْهَدُونَ أَنَّ عَلِيّاً صَاحِبُ حَوْضِي وَ الذَّائِدُ عَنْهُ وَ هُوَ قَسِيمُ النَّارِ يَقُولُ‏ ذَلِكَ لَكَ فَاقْبِضْهُ‏ ذَمِيماً وَ هَذَا لِي فَلَا تَقْرَبَنَّهُ فَيَنْجُو سَلِيماً قَالُوا شَهِدْنَا عَلَى ذَلِكَ وَ نُؤْمِنُ بِهِ قَالَ وَ أَنَا عَلَى ذَلِكَ شَهِيدٌ.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص:
يَا عَلِيُّ أَ ضَمِنْتَ دَيْنِي تَقْضِيهِ عَنِّي قَالَ نَعَمْ قَالَ اللَّهُمَّ فَاشْهَدْ ثُمَّ قَالَ يَا عَلِيُّ تُغَسِّلُنِي‏ وَ لَا يُغَسِّلُنِي غَيْرُكَ فَيَعْمَى بَصَرُهُ قَالَ عَلِيٌّ ع وَ لِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كَذَلِكَ قَالَ جَبْرَئِيلُ ع عَنْ رَبِّي إِنَّهُ لَا يَرَى عَوْرَتِي غَيْرُكَ إِلَّا عَمِيَ بَصَرُهُ قَالَ عَلِيٌّ فَكَيْفَ أَقْوَى عَلَيْكَ وَحْدِي قَالَ يُعِينُكَ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ إِسْرَافِيلُ‏ وَ مَلَكُ الْمَوْتِ وَ إِسْمَاعِيلُ صَاحِبُ السَّمَاءِ الدُّنْيَا قُلْتُ فَمَنْ يُنَاوِلُنِي الْمَاءَ قَالَ الْفَضْلُ بْنُ الْعَبَّاسِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى شَيْ‏ءٍ مِنِّي فَإِنَّهُ لَا يَحِلُّ لَهُ وَ لَا لِغَيْرِهِ مِنَ الرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ النَّظَرُ إِلَى عَوْرَتِي وَ هِيَ حَرَامٌ عَلَيْهِمْ فَإِذَا فَرَغْتَ مِنْ غُسْلِي فَضَعْنِي عَلَى لَوْحٍ وَ أَفْرِغْ عَلَيَّ مِنْ بِئْرِي بِئْرِ غَرْسٍ أَرْبَعِينَ دَلْواً مُفَتَّحَةَ الْأَفْوَاهِ قَالَ عِيسَى أَوْ قَالَ أَرْبَعِينَ قِرْبَةً شَكَكْتُ أَنَا فِي ذَلِكَ قَالَ ثُمَّ ضَعْ يَدَكَ يَا عَلِيُّ عَلَى صَدْرِي وَ أَحْضِرْ مَعَكَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ ع مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى شَيْ‏ءٍ مِنْ عَوْرَتِي ثُمَّ تَفَهَّمُ عِنْدَ ذَلِكَ تَفَهُّمَ مَا كَانَ وَ مَا هُوَ كَائِنٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى أَ قَبِلْتَ يَا عَلِيُّ قَالَ نَعَمْ
قَالَ اللَّهُمَّ فَاشْهَدْ
قَالَ يَا عَلِيُّ
مَا أَنْتَ صَانِعٌ لَوْ قَدْ تَآمَرَ الْقَوْمُ عَلَيْكَ بَعْدِي وَ تَقَدَّمُوا عَلَيْكَ وَ بَعَثَ إِلَيْكَ طَاغِيَتُهُمْ يَدْعُوكَ إِلَى الْبَيْعَةِ
ثُمَّ لُبِّبْتَ بِثَوْبِكَ تُقَادُ كَمَا يُقَادُ الشَّارِدُ مِنَ الْإِبِلِ مَذْمُوماً مَخْذُولًا مَحْزُوناً مَهْمُوماً وَ بَعْدَ ذَلِكَ يَنْزِلُ بِهَذِهِ الذُّلُّ
قَالَ فَلَمَّا سَمِعَتْ فَاطِمَةُ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص صَرَخَتْ وَ بَكَتْ فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ ص لِبُكَائِهَا وَ قَالَ يَا بُنَيَّةِ لَا تَبْكِيِنَّ وَ لَا تُؤْذِيِنَّ جُلَسَاءَكِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ هَذَا جَبْرَئِيلُ بَكَى لِبُكَائِكِ وَ مِيكَائِيلُ وَ صَاحِبُ سِرِّ اللَّهِ إِسْرَافِيلُ يَا بُنَيَّةِ لَا تَبْكِيِنَّ فَقَدْ بَكَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ لِبُكَائِكِ فَقَالَ عَلِيٌّ ع يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْقَادُ لِلْقَوْمِ وَ أَصْبِرُ عَلَى مَا أَصَابَنِي مِنْ غَيْرِ بَيْعَةٍ لَهُمْ مَا لَمْ أُصِبْ أَعْوَاناً لَمْ أُنَاجِزِ الْقَوْمَ‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص اللَّهُمَّ اشْهَدْ فَقَالَ يَا عَلِيُّ مَا أَنْتَ صَانِعٌ بِالْقُرْآنِ وَ الْعَزَائِمِ وَ الْفَرَائِضِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَجْمَعُهُ ثُمَّ آتِيهِمْ بِهِ فَإِنْ قَبِلُوهُ وَ إِلَّا أَشْهَدْتُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَشْهَدْتُكَ عَلَيْهِ‏ قَالَ أَشْهَدُ قَالَ وَ كَانَ فِيمَا أَوْصَى بِهِ رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْ يُدْفَنَ فِي بَيْتِهِ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ وَ يُكَفَّنَ بِثَلَاثَةِ أَثْوَابٍ أَحَدُهَا يَمَانٍ وَ لَا يَدْخُلَ قَبْرَهُ غَيْرُ عَلِيٍّ ع ثُمَّ قَالَ‏ يَا عَلِيُّ كُنْ أَنْتَ وَ ابْنَتِي فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ كَبِّرُوا خَمْساً وَ سَبْعِينَ تَكْبِيرَةً وَ كَبِّرْ خَمْساً وَ انْصَرِفْ وَ ذَلِكَ بَعْدَ أَنْ يُؤْذَنَ لَكَ فِي الصَّلَاةِ قَالَ عَلِيٌّ ع بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي مَنْ يُؤْذِنُ غَداً قَالَ جَبْرَئِيلُ ع يُؤْذِنُكَ قَالَ ثُمَّ مَنْ جَاءَ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي يُصَلُّونَ عَلَيَّ فَوْجاً فَوْجاً ثُمَّ نِسَاؤُهُمْ ثُمَّ النَّاسُ بَعْدَ ذَلِكَ‏.

عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي الْمِقْدَامِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ:
مَا أَتَى عَلَى عَلِيٍّ ع يَوْمٌ قَطُّ أَعْظَمُ مِنْ يَوْمَيْنِ أَتَيَاهُ فَأَمَّا أَوَّلُ يَوْمٍ فَيَوْمَ قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمَّا الْيَوْمُ الثَّانِي فَوَ اللَّهِ إِنِّي لَجَالِسٌ فِي سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ عَنْ يَمِينِ أَبِي بَكْرٍ وَ النَّاسُ يُبَايِعُونَهُ إِذْ قَالَ لَهُ عُمَرُ يَا هَذَا لَيْسَ فِي يَدَيْكَ شَيْ‏ءٌ مِنْهُ مَا لَمْ يُبَايِعْكَ عَلِيٌّ فَابْعَثْ إِلَيْهِ حَتَّى يَأْتِيَكَ فَيُبَايِعَكَ فَإِنَّمَا هَؤُلَاءِ رَعَاعٌ فَبَعَثَ إِلَيْهِ قُنْفُذاً فَقَالَ لَهُ اذْهَبْ فَقُلْ لِعَلِيٍّ أَجِبْ خَلِيفَةَ رَسُولِ اللَّهِ ص فَذَهَبَ قُنْفُذٌ فَمَا لَبِثَ أَنْ رَجَعَ فَقَالَ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ لَكَ مَا خَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَحَداً غَيْرِي
قَالَ ارْجِعْ إِلَيْهِ فَقُلْ أَجِبْ فَإِنَّ النَّاسَ قَدْ أَجْمَعُوا عَلَى بَيْعَتِهِمْ إِيَّاهُ وَ هَؤُلَاءِ الْمُهَاجِرُونَ وَ الْأَنْصَارُ يُبَايِعُونَهُ وَ قُرَيْشٌ وَ إِنَّمَا أَنْتَ رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ لَكَ مَا لَهُمْ وَ عَلَيْكَ مَا عَلَيْهِمْ وَ ذَهَبَ إِلَيْهِ قُنْفُذٌ فَمَا لَبِثَ أَنْ رَجَعَ فَقَالَ قَالَ لَكَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ لِي وَ أَوْصَانِي إِذَا وَارَيْتُهُ فِي حُفْرَتِهِ أَنْ لَا أَخْرُجَ مِنْ بَيْتِي حَتَّى أُؤَلِّفَ كِتَابَ اللَّهِ فَإِنَّهُ فِي جَرَائِدِ النَّخْلِ وَ فِي أَكْتَافِ الْإِبِلِ قَالَ قَالَ عُمَرُ قُومُوا بِنَا إِلَيْهِ فَقَامَ أَبُو بَكْرٍ وَ عُمَرُ وَ عُثْمَانُ وَ خَالِدُ بْنِ الْوَلِيدِ وَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ وَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ وَ سَالِمٌ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ وَ قُنْفُذٌ وَ قُمْتُ مَعَهُمْ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَى الْبَابِ فَرَأَتْهُمْ فَاطِمَةُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهَا أَغْلَقَتِ الْبَابَ فِي وُجُوهِهِمْ وَ هِيَ لَا تَشُكُّ أَنْ لَا يُدْخَلَ عَلَيْهَا إِلَّا بِإِذْنِهَا فَضَرَبَ عُمَرُ الْبَابَ بِرِجْلِهِ فَكَسَرَهُ وَ كَانَ مِنْ سَعَفٍ ثُمَّ دَخَلُوا فَأَخْرَجُوا عَلِيّاً ع مُلَبَّباً فَخَرَجَتْ فَاطِمَةُ ع فَقَالَتْ يَا أَبَا بَكْرٍ
أَ تُرِيدُ أَنْ تُرْمِلَنِي مِنْ زَوْجِي وَ اللَّهِ لَئِنْ لَمْ تَكُفَّ عَنْهُ لَأَنْشُرَنَّ شَعْرِي وَ لَأَشُقَّنَ جَيْبِي وَ لَآَتِيَنَّ قَبْرَ أَبِي وَ لَأَصِيحَنَّ إِلَى رَبِّي فَأَخَذَتْ بِيَدِ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ ع وَ خَرَجَتْ تُرِيدُ قَبْرَ النَّبِيِّ ص فَقَالَ عَلِيٌّ ع لِسَلْمَانَ أَدْرِكْ ابْنَةَ مُحَمَّدٍ فَإِنِّي أَرَى جَنْبَتَيِ الْمَدِينَةِ تُكْفَئَانِ وَ اللَّهِ إِنْ نَشَرَتْ شَعْرَهَا وَ شَقَّتْ جَيْبَهَا وَ أَتَتْ قَبْرَ أَبِيهَا وَ صَاحَتْ إِلَى رَبِّهَا لَا يُنَاظَرُ بِالْمَدِينَةِ أَنْ يُخْسَفَ بِهَا وَ بِمَنْ فِيهَا فَأَدْرَكَهَا سَلْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ يَا بِنْتَ مُحَمَّدٍ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ أَبَاكِ رَحْمَةً فَارْجِعِي فَقَالَتْ يَا سَلْمَانُ يُرِيدُونَ قَتْلَ عَلِيٍّ مَا عَلَيَّ صَبْرٌ فَدَعْنِي حَتَّى آتِيَ قَبْرَ أَبِي فَأَنْشُرَ شَعْرِي وَ أَشُقَّ جَيْبِي وَ أَصِيحَ إِلَى رَبِّي فَقَالَ سَلْمَانُ إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُخْسَفَ بِالْمَدِينَةِ وَ عَلِيٌّ بَعَثَنِي إِلَيْكِ يَأْمُرُكِ أَنْ تَرْجِعِي لَهُ إِلَى بَيْتِكِ وَ تَنْصَرِفِي فَقَالَتْ إِذاً أَرْجِعُ وَ أَصْبِرُ وَ أَسْمَعُ لَهُ وَ أُطِيعُ قَالَ فَأَخْرَجُوهُ مِنْ مَنْزِلِهِ مُلَبَّباً وَ مَرُّوا بِهِ عَلَى قَبْرِ النَّبِيِّ ص قَالَ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ يَا ابْنَ أُمَّ إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي وَ كادُوا يَقْتُلُونَنِي‏ وَ جَلَسَ أَبُو بَكْرٍ فِي سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ وَ قَدِمَ عَلِيٌّ ع فَقَالَ لَهُ عُمَرُ بَايِعْ فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ ع فَإِنْ أَنَا لَمْ أَفْعَلْ فَمَهْ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ إِذاً أَضْرِبَ وَ اللَّهِ عُنُقَكَ فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ إِذاً وَ اللَّهِ‏ أَكُونَ عَبْدَ اللَّهِ الْمَقْتُولَ وَ أَخَا رَسُولِ اللَّهِ ص فَقَالَ عُمَرُ أَمَّا عَبْدُ اللَّهِ الْمَقْتُولُ فَنَعَمْ وَ أَمَّا أَخُو رَسُولِ اللَّهِ ص فَلَا حَتَّى قَالَهَا ثَلَاثاً فَبَلَغَ ذَلِكَ الْعَبَّاسَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَأَقْبَلَ مُسْرِعاً يُهَرْوِلُ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ ارْفُقُوا بِابْنِ أَخِي وَ لَكُمْ عَلَيَّ أَنْ يُبَايِعَكُمْ فَأَقْبَلَ الْعَبَّاسُ وَ أَخَذَ بِيَدِ عَلِيٍّ ع فَمَسَحَهَا عَلَى يَدِ أَبِي بَكْرٍ ثُمَّ خَلَّوْهُ مُغْضَباً فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ وَ رَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّ النَّبِيَّ ص قَدْ قَالَ لِي إِنْ تَمُّوا عِشْرِينَ فَجَاهِدْهُمْ وَ هُوَ قَوْلُكَ فِي كِتَابِكَ: إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ‏ قَالَ وَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ اللَّهُمَّ وَ إِنَّهُمْ لَمْ يَتِمُّوا عِشْرِينَ حَتَّى قَالَهَا ثَلَاثاً ثُمَّ انْصَرَفَ‏ .

دلنوشته

اما در سنت الهی نکته‌ای عجیب وجود دارد.

تقریباً همه امامان
در گردنشان «بیعتی با طاغوت زمان» قرار گرفت.

بیعتی که نه از سر رضایت بود
و نه از سر پذیرش…

بلکه از سر «صبر بر تاریخ».

امام حسن علیه‌السلام حقیقتی را آشکار می‌کند:

«ما مِنّا أَحَدٌ إِلّا وَ يَقَعُ في عُنُقِهِ بَيْعَةٌ لِطاغِيَةِ زَمانِهِ
إِلّا القائِم»

هیچ‌یک از ما نیست
مگر آنکه در گردنش بیعتی با طاغوت زمانش قرار می‌گیرد
جز قائم.

او تنها امامی است
که گردنش زیر بار هیچ طاغوتی نمی‌رود.

چرا؟

چون مأموریت او
پایان دادن به تمام طاغوت‌هاست.

اما پیش از او
تاریخ مسیر دیگری طی می‌کند.

تاریخِ «صبر».

تاریخِ «حفظ اصل اسلام».

یکی از تلخ‌ترین نمونه‌های این حقیقت
ماجرای بیعت امیرالمؤمنین علیه‌السلام است.

بعد از رحلت رسول خدا
مردم کاری کردند که کردند…

و با ابوبکر بیعت نمودند.

امام باقر علیه‌السلام فرمودند:

«إِنَّ النَّاسَ لَمَّا صَنَعُوا مَا صَنَعُوا إِذْ بَايَعُوا أَبَا بَكْرٍ
لَمْ يُمْنَعْ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع مِنْ أَنْ يَدْعُوَ إِلَى نَفْسِهِ
إِلَّا نَظَراً لِلنَّاسِ
وَ تَخَوُّفاً عَلَيْهِمْ أَنْ يَرْتَدُّوا عَنِ الْإِسْلَام»

هیچ چیز امیرالمؤمنین را از دعوت مردم به سوی حق خود بازنداشت
مگر «مصلحت مردم».

و ترس از این که مبادا
اسلامِ تازه‌پا گرفته
دوباره به جاهلیت بازگردد.

اسلام هنوز نوپا بود.
جامعه تازه از بت‌ها جدا شده بود.

اگر جنگی در همان آغاز میان مسلمانان درمی‌گرفت
ممکن بود اصل اسلام فرو بریزد.

به همین دلیل
امام علی علیه‌السلام حقیقت را در دل نگه داشت.

«فَلِذَلِكَ كَتَمَ عَلِيٌّ أَمْرَهُ
وَ بَايَعَ مُكْرَهاً
حَيْثُ لَمْ يَجِدْ أَعْوَاناً»

پس علی امر خود را پنهان کرد
و از روی اجبار بیعت نمود
چرا که یارانی نیافت.

او تنها مانده بود.

در روایت آمده است
که پیامبر پیش از رحلت به او فرمود:

بعد از من
قوم علیه تو همدست خواهند شد.

تو را به بیعت با طاغوت زمان دعوت خواهند کرد
و تو را می‌کشند
و می‌کشانند…

چنان‌که شتر سرکش را می‌کشند.

آن روز
یکی از سنگین‌ترین روزهای تاریخ بود.

علی علیه‌السلام فرمود:

هیچ روزی بر من سخت‌تر از دو روز نبود
روز وفات رسول خدا
و روزی که مردم در سقیفه جمع شدند.

او مشغول تجهیز بدن پیامبر بود
اما همان لحظه
گروهی برای شکستن عهدی که خدا و رسول بسته بودند
به سوی سقیفه شتافتند.

عهدی که در غدیر بسته شده بود
به آسانی گسسته شد.

و تاریخ
وارد فصل دیگری شد.

وقتی برای بیعت به خانه علی آمدند
دختر پیامبر پشت در ایستاد.

فاطمه سلام‌الله‌علیها فریاد زد:

آیا می‌خواهید مرا از همسرم بیوه کنید؟

و وقتی خواست به سوی قبر پیامبر برود
علی علیه‌السلام به سلمان فرمود:

او را دریاب…

اگر فاطمه کنار قبر پدرش فریاد بزند
زمین مدینه طاقت نخواهد آورد.

آن روز
امیرالمؤمنین را از خانه بیرون کشیدند.

او را به مسجد بردند.

و گفتند:

بیعت کن.

امام فرمود:

اگر نکنم چه می‌کنید؟

گفتند:

گردنت را می‌زنیم.

امام فرمود:

در این صورت
بنده‌ای از بندگان خدا را کشته‌اید
و برادر رسول خدا را.

اما پاسخ دادند:

بنده خدا را چرا…
اما برادر رسول خدا را نه.

در نهایت
دست علی را گرفتند
و به دست ابوبکر کشیدند.

دستی که در غدیر
در دست پیامبر بالا رفته بود.

این یکی از تلخ‌ترین صحنه‌های «بیع» در تاریخ بود.

معامله‌ای
که مردم در آن
نور را فروختند.

و به جای آن
قدرت خریدند.

اما علی علیه‌السلام صبر کرد.

نه از ضعف.

بلکه برای حفظ اسلام.

او خود فرمود:

اگر بیست نفر یار داشتم
قیام می‌کردم.

اما حتی بیست نفر هم نبودند.

پس صبر کرد…

تا اسلام باقی بماند.

و این راز بزرگی است.

در تاریخ اهل‌بیت
گاهی «بیعت» نشانه پیروی نیست
بلکه نشانه «صبر برای آینده» است.

تا زمانی که آن روز برسد…

روزی که دیگر هیچ امامی
زیر بار طاغوت نرود.

روزی که قائم قیام کند.

همان کسی که پیامبر درباره‌اش فرمود:

او تنها امامی است
که در گردنش بیعت هیچ طاغوتی نیست.

چرا که وقتی او بیاید
دیگر معامله با طاغوت پایان می‌یابد.

و تنها یک بیعت باقی می‌ماند.

«بیعت با نور».

[تفسير القمي‏]: ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ‏ يَعْنِي ذَا مَنْزِلَةٍ عَظِيمَةٍ عِنْدَ اللَّهِ مَكِينٍ‏ مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ‏.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع:
فِي قَوْلِهِ:
ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ‏ قَالَ يَعْنِي جَبْرَئِيلَ قُلْتُ قَوْلُهُ: مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ‏ قَالَ يَعْنِي رَسُولَ اللَّهِ هُوَ الْمُطَاعُ عِنْدَ رَبِّهِ الْأَمِينُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قُلْتُ قَوْلُهُ- وَ ما صاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ‏ قَالَ يَعْنِي النَّبِيَّ ص مَا هُوَ بِمَجْنُونٍ فِي نَصْبِهِ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ عَلَماً لِلنَّاسِ
قُلْتُ قَوْلُهُ:
وَ ما هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ‏ قَالَ وَ مَا هُوَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى عَلَى نَبِيِّهِ بِغَيْبِهِ بِضَنِينٍ قُلْتُ‏ وَ ما هُوَ بِقَوْلِ شَيْطانٍ رَجِيمٍ‏ قَالَ يَعْنِي الْكَهَنَةَ الَّذِينَ كَانُوا فِي قُرَيْشٍ فَنَسَبَ كَلَامَهُمْ إِلَى كَلَامِ الشَّيَاطِينِ الَّذِينَ كَانُوا مَعَهُمْ يَتَكَلَّمُونَ عَلَى أَلْسِنَتِهِمْ فَقَالَ- وَ ما هُوَ بِقَوْلِ شَيْطانٍ رَجِيمٍ‏ مِثْلَ أُولَئِكَ قُلْتُ قَوْلُهُ: فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ‏ قَالَ أَيْنَ تَذْهَبُونَ فِي عَلِيٍّ يَعْنِي وَلَايَتَهُ أَيْنَ تَفِرُّونَ مِنْهَا- إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ‏ لِمَنْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَهُ عَلَى وَلَايَتِهِ قُلْتُ‏ لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَسْتَقِيمَ‏ قَالَ فِي طَاعَةِ عَلِيٍّ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ قُلْتُ قَوْلُهُ: وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ‏ قَالَ لِأَنَّ الْمَشِيَّةَ إِلَيْهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَا إِلَى النَّاسِ‏.

عَنْ مَالِكِ بْنِ ضَمْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ عَلِيّاً أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع يَقُولُ:
أَمَا إِنَّكُمْ تُعْرَضُونَ عَلَى لَعْنِي وَ دُعَائِي كَذَّاباً فَمَنْ لَعَنَنِي كَارِهاً مُكْرَهاً يَعْلَمُ اللَّهُ أَنَّهُ كَانَ مُكْرَهاً وَرَدْتُ أَنَا وَ هُوَ عَلَى مُحَمَّدٍ ص مَعاً وَ مَنْ أَمْسَكَ لِسَانَهُ فَلَمْ يَلْعَنِّي سَبَقَنِي كَرَمْيَةِ سَهْمٍ أَوْ لَمْحَةٍ بِالْبَصَرِ وَ مَنْ لَعَنَنِي مُنْشَرِحاً صَدْرُهُ بِلَعْنَتِي فَلَا حِجَابَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ اللَّهِ وَ لَا حُجَّةَ لَهُ عِنْدَ مُحَمَّدٍ ص أَلَا إِنَّ مُحَمَّداً أَخَذَ بِيَدِي يَوْماً فَقَالَ مَنْ بَايَعَ هَؤُلَاءِ الْخَمْسَ ثُمَّ مَاتَ وَ هُوَ يُحِبُّكَ فَقَدْ قَضى‏ نَحْبَهُ‏ وَ مَنْ مَاتَ وَ هُوَ يُبْغِضُكَ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً يُحَاسَبُ بِمَا عَمِلَ فِي الْإِسْلَامِ‏.

دلنوشته

در قرآن نیز نشانه‌ای از این حقیقت بزرگ دیده می‌شود.

خداوند در وصف حامل وحی می‌فرماید:

«ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ
مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ»

صاحب قدرتی عظیم است
و نزد صاحب عرش جایگاهی استوار دارد.

موجودی است که در آن عالم
«مطاع» است.

و «امین».

در روایتی از امام صادق علیه‌السلام آمده است:

مراد از «ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ»
جبرئیل است.

فرشته‌ای که حامل وحی است
و در نزد خداوند
جایگاهی عظیم دارد.

اما وقتی به جمله بعدی می‌رسیم
راز دیگری آشکار می‌شود.

«مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ»

امام صادق علیه‌السلام فرمود:

این عبارت
به رسول خدا اشاره دارد.

اوست که در نزد پروردگار
«مطاع» است.

اوست که در قیامت
«امین» است.

همان پیامبری که خداوند درباره‌اش فرمود:

«وَ ما صاحِبُكُمْ بِمَجْنُون»

یار شما دیوانه نیست.

او در نصب امیرالمؤمنین
بر مردم
هیچ خطایی نکرد.

این سخن خداست
در برابر تهمتی که تاریخ به پیامبر زد.

گویی قرآن از همان آغاز
پاسخ آینده را می‌دهد.

وقتی پیامبر در غدیر
دست علی را بالا برد
بعضی گفتند:

او از روی محبت چنین گفت.

بعضی گفتند:

این سخنی عادی بود.

و بعضی حتی گفتند:

پیامبر دچار حالتی شده است.

اما قرآن پیشاپیش پاسخ داد:

«وَ ما صاحِبُكُمْ بِمَجْنُون»

او دیوانه نیست
وقتی علی را برای مردم عَلَم قرار می‌دهد.

او از خود سخن نمی‌گوید.

سخن او
سخن وحی است.

سپس آیه می‌فرماید:

«وَ ما هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِين»

او نسبت به غیب
بخیل نیست.

یعنی پیامبر آنچه را از حقیقت ولایت می‌داند
از مردم پنهان نکرد.

او حقیقت را گفت.

اما مردم
همیشه آماده شنیدن حقیقت نیستند.

و آیه ادامه می‌دهد:

«وَ ما هُوَ بِقَوْلِ شَيْطانٍ رَجِيم»

این سخنان
از جنس سخنان شیاطین نیست.

امام صادق علیه‌السلام فرمود:

در میان قریش
کاهنانی بودند
که سخنان شیاطین را بر زبان می‌آوردند.

اما قرآن تأکید می‌کند
آنچه پیامبر درباره ولایت گفت
از آن جنس نیست.

این کلام
کلام آسمان است.

و بعد
پرسشی تکان‌دهنده در قرآن مطرح می‌شود:

«فَأَيْنَ تَذْهَبُون»

کجا می‌روید؟

امام صادق علیه‌السلام فرمود:

یعنی
کجا می‌روید از علی؟

از ولایت او
به کجا فرار می‌کنید؟

راه دیگری وجود ندارد.

«إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ»

این تنها تذکری برای جهانیان است.

اما برای چه کسانی؟

برای کسانی
که خدا از آنان پیمان گرفته است.

پیمان ولایت.

پیمانی که در عالم پیش از دنیا بسته شد.

پیمانی که روح‌ها پیش از تولد شنیدند.

و آیه می‌فرماید:

«لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَسْتَقِيم»

برای هر کس از شما
که بخواهد در راه مستقیم بایستد.

امام صادق علیه‌السلام فرمود:

استقامت
در اطاعت علی است.

و در اطاعت امامانی
که پس از او می‌آیند.

اما در پایان
قرآن پرده از حقیقتی عمیق‌تر برمی‌دارد:

«وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ»

شما اراده نمی‌کنید
مگر آنکه خدا بخواهد.

چرا که مشیت حقیقی
از اوست.

نه از مردم.

و در دل همین تاریخ سخت
امیرالمؤمنین حقیقت دیگری را بیان کرد.

او می‌دانست
زمانی خواهد رسید
که مردم را مجبور می‌کنند
او را لعن کنند.

فرمود:

آگاه باشید
روزی شما را مجبور می‌کنند
مرا لعن کنید.

اگر کسی از روی اجبار
و در حالی که دلش راضی نیست
مرا لعن کند
و خدا بداند که او مجبور بوده است
من و او
در قیامت با هم نزد محمد خواهیم رفت.

اما اگر کسی
از لعن من خودداری کند
او از دیگران پیشی گرفته است.

و اگر کسی
با دلی گشاده
مرا لعن کند
میان او و خدا
هیچ حجابی نخواهد بود.

و نزد پیامبر
هیچ حجتی نخواهد داشت.

سپس امیرالمؤمنین سخنی گفت
که راز «بیعت با نور» را آشکار می‌کند.

فرمود:

روزی پیامبر دست مرا گرفت
و فرمود:

هر کس با این پنج نفر بیعت کند
و در حالی بمیرد که تو را دوست دارد
وظیفه‌اش را انجام داده است.

و هر کس بمیرد
در حالی که با تو دشمنی دارد
به مرگ جاهلیت مرده است.

اینجاست که معنای حقیقی «بیع» روشن می‌شود.

انسان در این دنیا
همیشه در حال معامله است.

یا نور را می‌خرد
یا از آن فرار می‌کند.

یا با ولایت بیعت می‌کند
یا با طاغوت.

و تمام تاریخ
میان همین دو بیعت جریان دارد.

بیعت با قدرت
یا بیعت با نور.

[بیعت ابلیس با اولی !!!] :
«وَ هَلْ تَدْرِي مَنْ أَوَّلُ مَنْ بَايَعَهُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ ؟! … فَإِنَّ ذَلِكَ إِبْلِيسُ لَعَنَهُ اللَّهُ …»
سُلَيْمُ بْنُ قَيْسٍ قَالَ سَمِعْتُ سَلْمَانَ الْفَارِسِيَّ ره قَالَ: لَمَّا أَنْ قُبِضَ النَّبِيُّ ص وَ صَنَعَ النَّاسُ مَا صَنَعُوا جَاءَ أَبُو بَكْرٍ وَ عُمَرُ وَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ فَخَاصَمُوا الْأَنْصَارَ فَخَصَمُوهُمْ بِحُجَّةِ عَلِيٍّ فَقَالُوا يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ قُرَيْشٌ أَحَقُّ بِالْأَمْرِ مِنْكُمْ لِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص مِنْ قُرَيْشٍ وَ الْمُهَاجِرُونَ خَيْرٌ مِنْكُمْ لِأَنَّ اللَّهَ بَدَأَ بِهِمْ فِي كِتَابِهِ وَ فَضَّلَهُمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْأَئِمَّةُ مِنْ قُرَيْشٍ وَ قَالَ سَلْمَانُ فَأَتَيْتُ عَلِيّاً وَ هُوَ يُغَسِّلُ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ قَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَوْصَى عَلِيّاً ع أَنْ لَا يَلِيَ غُسْلَهُ غَيْرُهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ص مَنْ يُعِينُنِي عَلَى ذَلِكَ فَقَالَ جَبْرَئِيلُ فَكَانَ عَلِيٌّ ع لَا يُرِيدُ عُضْواً إِلَّا قُلِّبَ لَهُ فَلَمَّا غَسَّلَهُ وَ حَنَّطَهُ وَ كَفَّنَهُ أَدْخَلَنِي وَ أَدْخَلَ أَبَا ذَرٍّ وَ الْمِقْدَادَ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ ع فَتَقَدَّمَ وَ صَفَفْنَا خَلْفَهُ وَ صَلَّى عَلَيْهِ وَ الْعَائِشَةُ فِي الْحُجْرَةِ لَا تَعْلَمُ قَدْ أَخَذَ اللَّهُ بِبَصَرِهَا ثُمَّ أَدْخَلَ عَشَرَةً مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَ عَشَرَةً مِنَ الْأَنْصَارِ فَكَانُوا يَدْخُلُونَ وَ يَدْعُونَ وَ يَخْرُجُونَ حَتَّى لَمْ يَبْقَ أَحَدٌ شَهِدَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِ إِلَّا صَلَّى عَلَيْهِ قَالَ سَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ فَأَخْبَرْتُ عَلِيّاً ع وَ هُوَ يُغَسِّلُ رَسُولَ اللَّهِ ص بِمَا صَنَعَ الْقَوْمُ وَ قُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ السَّاعَةَ لَعَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ ص مَا يَرْضَوْنَ أَنْ يُبَايِعُوا لَهُ بِيَدٍ وَاحِدَةٍ وَ إِنَّهُمْ لَيُبَايِعُونَهُ بِيَدَيْهِ جَمِيعاً بِيَمِينِهِ وَ شِمَالِهِ
فَقَالَ عَلِيٌّ ع يَا سَلْمَانُ وَ هَلْ تَدْرِي مَنْ أَوَّلُ مَنْ بَايَعَهُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ
قُلْتُ لَا إِلَّا أَنِّي رَأَيْتُهُ فِي ظُلَّةِ بَنِي سَاعِدَةَ حِينَ خَصَمَتِ الْأَنْصَارَ وَ كَانَ أَوَّلُ مَنْ بَايَعَهُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ ثُمَّ بَشِيرُ بْنُ سَعْدٍ ثُمَّ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ ثُمَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ثُمَّ سَالِمٌ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ وَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ
قَالَ لَسْتُ أَسْأَلُكَ عَنْ هَؤُلَاءِ وَ لَكِنْ تَدْرِي مَنْ أَوَّلُ مَنْ بَايَعَهُ حِينَ صَعِدَ الْمِنْبَرَ
قُلْتُ لَا وَ لَكِنْ رَأَيْتُ شَيْخاً كَبِيراً يَتَوَكَّأُ عَلَى عَصَاهُ بَيْنَ عَيْنَيْهِ سَجَّادَةٌ شَدِيدُ التَّشْمِيرِ صَعِدَ الْمِنْبَرَ أَوَّلَ مَنْ صَعِدَ وَ خَرَّ وَ هُوَ يَبْكِي وَ يَقُولُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ يُمِتْنِي حَتَّى رَأَيْتُكَ فِي هَذَا الْمَكَانِ ابْسُطْ يَدَكَ فَبَسَطَ يَدَهُ فَبَايَعَهُ ثُمَّ قَالَ يَوْمٌ كَيَوْمِ آدَمَ ثُمَّ نَزَلَ فَخَرَجَ مِنَ الْمَسْجِدِ
فَقَالَ عَلِيٌّ ع يَا سَلْمَانُ أَ تَدْرِي مَنْ هُوَ قُلْتُ لَا وَ لَقَدْ سَاءَتْنِي مَقَالَتُهُ كَأَنَّهُ شَامِتٌ بِمَوْتِ رَسُولِ اللَّهِ ص
قَالَ عَلِيٌّ ع فَإِنَّ ذَلِكَ إِبْلِيسُ لَعَنَهُ اللَّهُ أَخْبَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ ص أَنَّ إِبْلِيسَ وَ رُؤَسَاءَ أَصْحَابِهِ شَهِدُوا نَصْبَ رَسُولِ اللَّهِ ص إِيَّايَ يَوْمَ غَدِيرِ خُمٍّ بِمَا أَمَرَهُ اللَّهُ فَأَخْبَرَهُمْ بِأَنِّي أَوْلَى بِهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أَمَرَهُمْ أَنْ يُبَلِّغَ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَأَقْبَلَ إِلَى إِبْلِيسَ أَبَالِسَتُهُ وَ مَرَدَةُ أَصْحَابِهِ فَقَالُوا إِنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ أُمَّةٌ مَرْحُومَةٌ مَعْصُومَةٌ فَمَا لَكَ وَ لَا لَنَا عَلَيْهِمْ سَبِيلٌ وَ قَدْ أُعْلِمُوا مَفْزَعَهُمْ وَ إِمَامَهُمْ بَعْدَ نَبِيِّهِمْ فَانْطَلَقَ إِبْلِيسُ كَئِيباً حَزِيناً وَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فَأَخْبَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْ لَوْ قُبِضَ أَنَّ النَّاسَ سَيُبَايِعُونَ أَبَا بَكْرٍ فِي ظُلَّةِ بَنِي سَاعِدَةَ بَعْدَ تَخَاصُمِهِمْ بِحَقِّنَا وَ حُجَّتِنَا ثُمَّ يَأْتُونَ الْمَسْجِدَ فَيَكُونُ أَوَّلُ مَنْ يُبَايِعُهُ عَلَى مِنْبَرِي إِبْلِيسَ فِي صُورَةِ شَيْخٍ كَبِيرٍ مُشَمِّرٍ يَقُولُ كَذَا وَ كَذَا ثُمَّ يَخْرُجُ فَيَجْمَعُ شَيَاطِينَهُ وَ أَبَالِسَتَهُ فَيَخِرُّونَ سُجَّداً وَ يَقُولُونَ يَا سَيِّدَهُمْ وَ يَا كَبِيرَهُمْ أَنْتَ الَّذِي أَخْرَجْتَ آدَمَ مِنَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَيُّ أُمَّةٍ لَمْ تَضِلَّ بَعْدَ نَبِيِّهَا كَلَّا زَعَمْتُمْ أَنْ لَيْسَ لِي عَلَيْهِمْ سَبِيلٌ فَكَيْفَ رَأَيْتُمُونِي صَنَعْتُ بِهِمْ حِينَ تَرَكُوا مَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ بِهِ مِنْ طَاعَتِهِ وَ أَمَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ وَ ذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى: وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ‏ …

دلنوشته

و چه تلخ بود آن لحظه‌ای که تاریخ، به تاریکی دست داد.

در روایت سلیم بن قیس، صحنه‌ای آمده
که اگر چشم دل ببینی، لرزه بر جانت می‌افتد.

سلمان فارسی روایت می‌کند:

وقتی پیامبر رحلت کرد،
مردم کاری کردند که کردند.
ابوبکر و عمر و ابوعبیده به سقیفه رفتند،
با انصار مجادله کردند،
و به نام علی، حجت آوردند:
که امامت باید در قریش بماند،
چون پیامبر از قریش است.

در همان زمان،
علی مشغول غسل پیامبر بود.
تن رسول خدا، آرام در دستان علی،
و جبرئیل یاری‌اش می‌کرد.
هیچ کس جز او اجازه غسل نداشت،
چنان‌که خود نبی فرموده بود.

سلمان، دل‌آشفته، آمد و گفت:

ای علی، مردم چه کرده‌اند؟
ابوبکر اکنون بر منبر رسول خدا نشسته،
و مردم برای بیعت،
با دو دست به سویش می‌روند،
چنان مشتاق، که هم با راست، هم با چپ بیعت می‌کنند.

علی آهی کشید و فرمود:

ای سلمان،
آیا می‌دانی نخستین کسی که بر منبر رسول خدا با او بیعت کرد چه کسی بود؟

سلمان گفت:
پنداشتم مغیره بن شعبه یا بشیر بن سعد و آن گروه بودند.
اما علی فرمود:

نه سلمان…

نخستین بیعت‌کننده را می‌شناسی؟

سلمان گفت:
دیدم پیرمردی کهن‌سال،
با پیشانی پینه‌بسته،
چشمان نم‌دار،
عصایی در دست،
بر منبر بالا رفت،
گریه می‌کرد و می‌گفت:

«الحمدُ لِلّهِ الَّذي لَم يُمِتْنِي حَتّى رَأَيْتُكَ فِي هَذَا المَكان، ابسُطْ يَدَكَ.»

ابوبکر دستش را گشود،
و آن پیرمرد بیعت کرد،
و گفت:

«يومٌ كيومِ آدم.»

یعنی روزی مانند روز آدم.

و پایین آمد.

سلمان گفت: از گفته‌اش آزرده شدم،
گویی خوشحال از مرگ پیامبر بود.

علی نگاهی دور کرد،
و با صدایی از جنس حقیقت فرمود:

«سلمان…
می‌دانی او که بود؟»

گفتم: نه.

فرمود:

«او ابلیس بود.
لعنه اللّه.»

آنگاه حقیقتی گفت که ستون‌های تاریخ را لرزاند:

رسول خدا پیش از رحلت، مرا خبر داد
که ابلیس و سران شیاطین،
در غدیر حاضر شدند.

آنجا که پیامبر، به فرمان خدا،
دست مرا بالا برد،
و فرمود: «من كنتُ مولاه، فهذا عليٌّ مولاه.»

وقتی نام من به عنوان امام پس از او برده شد،
شیاطین یک‌باره فریاد کشیدند،
و گفتند: این امت دیگر راه گم نمی‌کند.
بر ما سبیل نخواهد داشت.
امام خویش را شناختند.

ابلیس ناامید شد…
دل‌گرفته و گریان بازگشت.

اما رسول خدا فرمود:

سلمان، بدان اگر من از دنیا بروم،
مردم با ابوبکر در سایه بنی‌ساعده نزاع خواهند کرد،
و پس از آن، بیعت خواهند نمود.

و بدان،
نخستین کسی که بر منبر من،
با او بیعت می‌کند،
ابلیس است در صورت پیرمردی.

او می‌گوید: «الحمد لله که چنین روزی را دیدم.»
و بیعت می‌کند…
و از مسجد بیرون می‌رود،
و شیاطین خویش را گرد می‌آورد.
همه سجده می‌کنند،
و به او می‌گویند:

ای سرور ما، ای بزرگ ما،
تو همان هستی که آدم را از بهشت بیرون کردی.

و ابلیس می‌گوید:

دیدید؟
گمان می‌کردید بر این امت تسلطي ندارم؟
اما بنگرید چگونه آنان را از فرمان خدا دور کردم،
از ولایت‌اش بریدند،
و به جای آن، با طاغوت بیعت کردند.

و خداوند در قرآن فرمود:

«وَلَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ، فَاتَّبَعُوهُ، إِلَّا فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ.»

ابلیس گمان خود را درباره آنان راست یافت،
و مردم از او پیروی کردند،
جز گروهی اندک از مؤمنان.

اینجا بود که «بیعت با نور» از مسیر افتاد
و «بیعت با ظلمت» آغاز شد.

از آن روز، دو منبر در عالم برپا شد:

منبر نور،
که در غدیر درخشید،
و منبر ظلمت،
که در سقیفه سایه انداخت.

و انسان، از آن روز تا قیامت،
میان این دو منبر،
در حال انتخاب است.

یا دست به سوی نور دراز می‌کند،
یا به سوی سایه.

یا با ولیّ خدا بیعت می‌نماید،
یا با ابلیس.

و این‌گونه بود
که نخستین بیعتِ پس از پیامبر،
بیعتِ تاریکی شد.

بیعت ابلیس.

بیعتی که تا ظهور قائم ادامه دارد،
تا روزی که آخرین امام،
بیعت همه طاغوت‌ها را بشکند،
و بگوید:

اکنون، تنها بیعت باقی‌مانده،
«بیعت با نور» است.

[فاطمه بنت اسد – بیعت با رسول خدا ص] :
« يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعْنَكَ‏ – فَكَانَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ أَسَدٍ أُمُّ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع أَوَّلَ امْرَأَةٍ بَايَعَتْ » …
قَالَ رَوَى السَّيِّدُ أَبُو طَالِبٍ بِإِسْنَادِهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِعَلِيٍّ ع مَنْ أَحَبَّكَ وَ تَوَلَّاكَ أَسْكَنَهُ اللَّهُ مَعَنَا ثُمَّ تَلَا رَسُولُ اللَّهِ ص‏ إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ نَهَرٍ- فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ
قَوْلُهُ تَعَالَى: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ناجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقَةً وَ قَدْ تَقَدَّمَ ذِكْرُ هَذِهِ الْآيَةِ وَ الْأُمَّةُ مُجْمِعُونَ أَنَّهَا نَزَلَتْ‏ وَ لَمْ يَعْمَلْ بِهَا أَحَدٌ غَيْرُهُ وَ نَزَلَتِ الرُّخْصَةُ
قَوْلُهُ تَعَالَى: يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعْنَكَ‏ .

رَوَى الزُّبَيْرُ بْنُ الْعَوَّامِ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص يَدْعُو النِّسَاءَ إِلَى الْبَيْعَةِ حِينَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ
فَكَانَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ أَسَدٍ أُمُّ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع أَوَّلَ امْرَأَةٍ بَايَعَتْ.

دلنوشته

اما در کنار آن بیعتِ تاریک،
تاریخ شاهد بیعتی دیگر نیز هست.

بیعتی آرام.
بیعتی بی‌صدا.
بیعتی که نه بر منبر قدرت،
بلکه در حریم ایمان بسته شد.

قرآن می‌فرماید:

«يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعْنَكَ»

ای پیامبر،
آنگاه که زنان با ایمان نزد تو آمدند
تا با تو بیعت کنند…

در میان همه آنان،
نخستین زنِ بیعت‌کننده چه کسی بود؟

فاطمه بنت اسد.

مادر علی بن ابی‌طالب.

همان بانویی که کعبه،
برای قدم‌هایش شکافته شد.

او اولین زنی بود
که دست در دست رسول خدا گذاشت
و بیعت کرد.

بیعت او،
بیعتِ نسب نبود.

بیعتِ مادرانه هم نبود.

بیعتِ ایمان بود.

بیعتِ شناخت.

گویی پیش از آنکه علی
در غدیر عَلَم شود،
مادرش
در مکه بیعت کرده بود.

در روایتی، جابر بن عبدالله نقل می‌کند
که رسول خدا به علی فرمود:

هر کس تو را دوست بدارد
و ولایتت را بپذیرد
خدا او را با ما
در یک جایگاه قرار می‌دهد.

سپس پیامبر این آیه را تلاوت کرد:

«إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ نَهَرٍ
فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ»

جایگاه صدق
جایگاه ولایت است.

جایی که دروغ راه ندارد.

جایی که بیعت،
بیعتِ دل است
نه بیعتِ زبان.

و در قرآن،
آیه‌ای دیگر هست
که کمتر درباره‌اش سخن گفته می‌شود:

«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
إِذا ناجَيْتُمُ الرَّسُولَ
فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقَةً»

هرگاه خواستید با پیامبر نجوا کنید
پیش از آن صدقه دهید.

اما تاریخ شهادت می‌دهد
که تنها یک نفر
به این آیه عمل کرد.

علی بن ابی‌طالب.

و چون کسی جز او
توان این بیعت را نداشت،
آیه تخفیف آمد.

این نیز نوعی بیعت بود.

بیعتِ نجوا.

بیعتی که قیمت داشت.

و تنها کسی که بهایش را پرداخت
علی بود.

و دوباره قرآن بازمی‌گردد
به همان آیه بیعت:

«يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعْنَكَ»

زُبیر بن عوام نقل می‌کند:

وقتی این آیه نازل شد
پیامبر زنان را به بیعت فراخواند.

و باز
نخستین زنی که پاسخ گفت
فاطمه بنت اسد بود.

گویی تاریخ می‌خواست بگوید:

در برابر بیعت ابلیس،
بیعت یک زن ایستاد.

زنی که نه قدرت داشت
نه منبر
نه سپاه.

اما نور داشت.

و بیعت با نور
همیشه آرام است.

نه هیاهو دارد
نه فریاد.

اما ریشه می‌دواند
تا آخر تاریخ.

از بیعت فاطمه بنت اسد
تا بیعت علی در غدیر
تا بیعت اندک یارانِ صابر
و تا روزی که همه بیعت‌ها فرو می‌ریزد
جز یک بیعت.

بیعتی که زمانی
با دست یک زن بود
و پایانش
با قیام یک مرد.

و آن مرد
قائم است.

و آن بیعت
بیعت با نور.

[بیعت هارون ع] :
… فَنَادَى مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ ص فِي النَّاسِ أَلَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ يُرِيدُ الْحَجَّ وَ أَنْ يُعَلِّمَكُمْ مِنْ ذَلِكَ مِثْلَ الَّذِي عَلَّمَكُمْ مِنْ شَرَائِعِ دِينِكُمْ وَ يُوقِفَكُمْ مِنْ ذَلِكَ عَلَى مِثْلِ الَّذِي أَوْقَفَكُمْ‏ عَلَيْهِ مِنْ غَيْرِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ خَرَجَ مَعَهُ النَّاسُ وَ أَصْغَوْا إِلَيْهِ لِيَنْظُرُوا مَا يَصْنَعُ فَيَصْنَعُوا مِثْلَهُ فَحَجَّ بِهِمْ
وَ بَلَغَ مَنْ حَجَّ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ص مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَ أَهْلِ الْأَطْرَافِ وَ الْأَعْرَابِ سَبْعِينَ أَلْفَ إِنْسَانٍ أَوْ يَزِيدُونَ عَلَى نَحْوِ عَدَدِ أَصْحَابِ مُوسَى ع السَّبْعِينَ أَلْفاً الَّذِينَ أَخَذَ عَلَيْهِمْ بَيْعَةَ هَارُونَ ع فَنَكَثُوا وَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ وَ السَّامِرِيَّ
وَ كَذَلِكَ أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْبَيْعَةَ لِعَلِيٍّ ع بِالْخِلَافَةِ عَلَى نَحْوِ عَدَدِ أَصْحَابِ مُوسَى فَنَكَثُوا الْبَيْعَةَ وَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ وَ السَّامِرِيَّ سُنَّةً بِسُنَّةٍ وَ مِثْلًا بِمِثْلٍ …

دلنوشته

و تاریخ،
خود را تکرار می‌کند؛
بلکه افشا می‌کند.

افشای یک قانون.

قانونی که از طور سینا
تا غدیر خم
بی‌وقفه جاری است.

آن روز که منادی رسول خدا در میان مردم ندا داد:

آگاه باشید،
رسول خدا قصد حج دارد،
و می‌خواهد آنچه از دین آموخته‌اید
دوباره به شما بیاموزد؛
و شما را در همان موضعی بایستاند
که پیش‌تر ایستانده شده‌اید.

مردم بیرون آمدند.
گوش سپردند.
چشم دوختند
تا هر چه او می‌کند
آنان نیز همان کنند.

و پیامبر،
با آنان حج گزارد.

و شمار کسانی که همراه او حج کردند
از اهل مدینه، اطراف، و اعراب،
به هفتاد هزار تن رسید
یا اندکی بیشتر.

عددی آشنا.

عددی که پیش از این نیز
در تاریخ وحی تکرار شده بود.

هفتاد هزار.

همان شمار یاران موسی.

آنان که موسی،
بیعت هارون را بر ایشان گرفت.

اما چه شد؟

نکث کردند.
بیعت را شکستند.
و گوساله را برگزیدند.
و سامری را.

و این‌بار نیز،
رسول خدا
بیعت را برای علی گرفت.

بیعتِ خلافت.

بیعتِ جانشینی.

بیعتی به همان شمار.
به همان نسبت.
به همان سنت.

و باز…
تاریخ، همان پاسخ را داد.

بیعت را شکستند.
و گوساله را سنت کردند.
و سامری را الگو.

سنتاً بسنة.
و مثلاً بمثل.

گویی بشر،
در لحظه امتحان،
همیشه میان دو چیز مردد است:

نورِ زنده
یا بتِ ساخته‌شده.

ولیّ حاضر
یا گوساله‌ای که صدا دارد.

هارون،
کنار قوم ایستاده بود؛
اما قوم،
غیبت موسی را بهانه کرد.

علی نیز،
کنار امت بود؛
اما امت،
رحلت پیامبر را بهانه ساخت.

در هر دو صحنه،
ولیّ خدا حاضر بود،
اما مردم،
بهانه می‌خواستند.

و بهانه،
همیشه زیباتر از حقیقت جلوه می‌کند.

بیعت هارون شکسته شد،
نه چون هارون نبود،
بلکه چون قوم
تاب صبر نداشت.

و بیعت علی شکسته شد،
نه چون علی غایب بود،
بلکه چون امت
دل در گرو نور نداشت.

از طور
تا غدیر،
مسئله یکی است:

آیا در نبود پیامبر،
می‌توان با وصی ایستاد؟

آیا می‌توان
بی‌معجزه،
بی‌عصا،
بی‌دریا،
به ولایت وفادار ماند؟

اکثر نتوانستند.

نه آن‌روز
و نه این‌روز.

و از آن پس،
هر بیعتی که شکسته شد،
هر گوساله‌ای که پرستیده شد،
و هر سامری‌ای که قد کشید،
ادامه همان زخم بود.

زخمی به نام
نکث بیعت.

اما تاریخ هنوز تمام نشده است.

زیرا همان‌گونه که موسی بازگشت،
و گوساله فرو ریخت،
روزی نیز قائم بازمی‌گردد.

و آن‌روز،
نه هفتاد هزار،
که همه تاریخ
در برابر یک بیعت خواهد ایستاد.

بیعتی که این‌بار
نه هارون دارد
و نه علیِ تنها.

بلکه
امامی دارد
که بیعت‌شکنان
دیگر راه گریزی از نور نخواهند داشت.

و آن‌روز،
دیگر گوساله‌ای ساخته نخواهد شد.

چون زمانِ بیعت با نور،
به پایان تأخیر رسیده است.

عَنِ الرِّضَا ع أَنَّهُ قَالَ: كَأَنِّي بِالشِّيعَةِ عِنْدَ فَقْدِهِمُ الثَّالِثَ مِنْ وُلْدِي يَطْلُبُونَ الْمَرْعَى فَلَا يَجِدُونَهُ قُلْتُ لَهُ وَ لِمَ ذَلِكَ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ لِأَنَّ إِمَامَهُمْ يَغِيبُ عَنْهُمْ فَقُلْتُ وَ لِمَ قَالَ لِئَلَّا يَكُونَ فِي عُنُقِهِ لِأَحَدٍ بَيْعَةٌ إِذَا قَامَ بِالسَّيْفِ.
…
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ تَعْمَى وِلَادَتُهُ عَلَى هَذَا الْخَلْقِ لِئَلَّا يَكُونَ لِأَحَدٍ فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ إِذَا خَرَجَ.
…
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: يُبْعَثُ الْقَائِمُ وَ لَيْسَ فِي عُنُقِهِ لِأَحَدٍ بَيْعَةٌ.
…
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ تَغِيبُ وِلَادَتُهُ عَنْ هَذَا الْخَلْقِ لِئَلَّا يَكُونَ لِأَحَدٍ فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ إِذَا خَرَجَ وَ يُصْلِحُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَمْرَهُ فِي لَيْلَةٍ.
…

دلنوشته

حال، به قلب سخن می‌رسیم.

بیعتی که باید نابود شود.

آنچه پیش‌تر گذشت،
بیعت با طاغوت بود.
بیعت با گوساله.
بیعت با سامری.

اما اکنون سخن از بیعتی است
که در آینده رخ خواهد داد؛
بیعتی که خداوند اراده کرده
هرگز بسته نشود.

این سخن، رمز بقای اسلام است.

از امام رضا (ع) نقل است:

گویی شیعیان را می‌بینم
هنگامی که سومین فرزندم را از دست می‌دهند،
در جستجوی چراگاه می‌گردند،
اما آن را نمی‌یابند.

پرسیدم: چرا یا ابن رسول الله؟

فرمود:
زیرا امامشان از نظرها غایب است.

گفتم: چرا؟

فرمود:

«لِئَلَّا يَكُونَ فِي عُنُقِهِ لِأَحَدٍ بَيْعَةٌ إِذَا قَامَ بِالسَّيْفِ.»

تا هنگامی که با شمشیر قیام کند،
هیچ بیعتی بر گردن او نباشد.

بیعتی که او را به گذشته پیوند دهد.

این غیبت، یک پنهان‌کاری نیست؛
یک «تطهیر» است.

پاک‌سازی آینده از تعهدات گذشته.

امام صادق (ع) فرمودند:

صاحب این امر،
ولادتش از این خلق پنهان می‌ماند،
تا هنگامی که خروج می‌کند،
بر گردن هیچ‌کس بیعتی نباشد.

دوباره تکرار می‌شود:

«لِئَلَّا يَكُونَ لِأَحَدٍ فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ إِذَا خَرَجَ.»

و در روایتی دیگر از امام صادق (ع):

«يُبْعَثُ الْقَائِمُ وَ لَيْسَ فِي عُنُقِهِ لِأَحَدٍ بَيْعَةٌ.»

قائم مبعوث می‌شود
و هیچ بیعتی بر گردن او نیست.

و این راز،
عمیق‌تر از آن است که به نظر می‌رسد.

بیعت با ابوبکر، بیعت با سقیفه، بیعت با هر طاغوت.

آن بیعت‌ها،
تعهد ایجاد کردند.

تعهد به نظامی که حق نبود.

تعهد به سکوت.

تعهد به صبر طولانی.

امام زمان (عج) نمی‌خواهد
که خروجش،
ادامه هر بیعت دیگری باشد.

نمی‌خواهد مردم بگویند:

«ما قبلاً با فلان بیعت کرده بودیم.»

ظهور او،
باید انفصالی کامل باشد.

نقطه صفری برای تاریخ ایمان.

او از نیامدن،
بهره می‌برد.

صاحب‌الزمان (عج) با «ولادت پوشیده»،
از دام بیعت‌های زمینی آزاد می‌شود.

چون امام رضا (ع) فرمودند:
«لِئَلَّا يَكُونَ فِي عُنُقِهِ لِأَحَدٍ بَيْعَةٌ.»

این یعنی:
بیعت امام،
تنها بیعت با خداست.

اگر او پیش از ظهور، بیعت دیگری کرده باشد،
این بیعت، سنگ راه قیام اوست.

و خداوند نمی‌خواهد
که شمشیر او،
با هیچ پیمان زمینی آلوده شود.

و این هم نتیجه این غیبت است که امام صادق (ع) فرمودند:

«و يُصْلِحُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَمْرَهُ فِي لَيْلَةٍ.»

خداوند امر او را در یک شب اصلاح می‌کند.

اصلاح یک شبه،
تنها زمانی ممکن است
که همه زنجیرهای بیعت‌های گذشته
گسسته باشد.

بیعتی که در آغاز،
با ابلیس بر سر قدرت بسته شد؛
و بیعتی که در ادامه،
بر سر ولایت شکسته شد؛

آن‌همه باید پاک شود.

تا بیعت نهایی،
بیعتِ صرف با نور،
در یک شب طلوع کند.

این است «بیع» در معنای قرآنی‌اش:

نه یک داد و ستد مال،
بلکه یک داد و ستد هستی.

یا می‌بخشی وجودت را به نور،
یا می‌فروشی آن را به ظلمت.

و قائم (عج) آمده تا
این معادله را برای همیشه حل کند.

نه با سازش،
بلکه با انقطاع کامل.

بیعتی که بر گردنش نیست،
تا بتواند با شمشیرِ خالص،
بیعت‌شکنی تاریخ را مجازات کند.

[سورة الفتح (۴۸): الآيات ۶ الى ۱۰]
إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى‏ نَفْسِهِ وَ مَنْ أَوْفى‏ بِما عاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً (۱۰)
در حقيقت، كسانى كه با تو بيعت مى‌‏كنند، جز اين نيست كه با خدا بيعت مى‏‌كنند؛ دست خدا بالاى دستهاى آنان است. پس هر كه پيمان‏‌شكنى كند، تنها به زيان خود پيمان مى‌‏شكند، و هر كه بر آنچه با خدا عهد بسته وفادار بماند، به زودى خدا پاداشى بزرگ به او مى‏‌بخشد.

قَالَ الْمُفَضَّلُ:
يَا سَيِّدِي فَبِغَيْرِ سُنَّةِ الْقَائِمِ ع بَايَعُوا لَهُ قَبْلَ ظُهُورِهِ وَ قَبْلَ قِيَامِهِ فَقَالَ ع يَا مُفَضَّلُ كُلُّ بَيْعَةٍ قَبْلَ ظُهُورِ الْقَائِمِ ع فَبَيْعَتُهُ كُفْرٌ وَ نِفَاقٌ وَ خَدِيعَةٌ لَعَنَ اللَّهُ الْمُبَايِعَ لَهَا وَ الْمُبَايَعَ لَهُ بَلْ يَا مُفَضَّلُ يُسْنِدُ الْقَائِمُ ع ظَهْرَهُ إِلَى الْحَرَمِ وَ يَمُدُّ يَدَهُ فَتُرَى بَيْضَاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ وَ يَقُولُ هَذِهِ يَدُ اللَّهِ وَ عَنِ اللَّهِ وَ بِأَمْرِ اللَّهِ ثُمَّ يَتْلُو هَذِهِ الْآيَةَ إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى‏ نَفْسِهِ‏ الْآيَةَ فَيَكُونُ أَوَّلُ مَنْ يُقَبِّلُ يَدَهُ جَبْرَئِيلَ ع ثُمَّ يُبَايِعُهُ وَ تُبَايِعُهُ الْمَلَائِكَةُ وَ نُجَبَاءُ الْجِنِّ ثُمَّ النُّقَبَاءُ وَ يُصْبِحُ النَّاسُ بِمَكَّةَ فَيَقُولُونَ مَنْ هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بِجَانِبِ الْكَعْبَةِ وَ مَا هَذَا الْخَلْقُ الَّذِينَ مَعَهُ وَ مَا هَذِهِ الْآيَةُ الَّتِي رَأَيْنَاهَا اللَّيْلَةَ وَ لَمْ تُرَ مِثْلَهَا فَيَقُولُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ هَذَا الرَّجُلُ هُوَ صَاحِبُ الْعُنَيْزَاتِ فَيَقُولُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا هَلْ تَعْرِفُونَ أَحَداً مِمَّنْ مَعَهُ فَيَقُولُونَ لَا نَعْرِفُ أَحَداً مِنْهُمْ إِلَّا أَرْبَعَةً مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ وَ أَرْبَعَةً مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَ هُمْ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ وَ يَعُدُّونَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ وَ يَكُونُ هَذَا أَوَّلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ فَإِذَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَ أَضَاءَتْ صَاحَ صَائِحٌ بِالْخَلَائِقِ مِنْ عَيْنِ الشَّمْسِ بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ يُسْمِعُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِينَ يَا مَعْشَرَ الْخَلَائِقِ هَذَا مَهْدِيُّ آلِ مُحَمَّدٍ وَ يُسَمِّيهِ بِاسْمِ جَدِّهِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ يَكْنِيهِ وَ يَنْسُبُهُ إِلَى أَبِيهِ الْحَسَنِ الْحَادِيَ عَشَرَ إِلَى الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ ص بَايِعُوهُ تَهْتَدُوا وَ لَا تُخَالِفُوا أَمْرَهُ فَتَضِلُّوا فَأَوَّلُ مَنْ يُقَبِّلُ يَدَهُ الْمَلَائِكَةُ ثُمَّ الْجِنُّ ثُمَّ النُّقَبَاءُ وَ يَقُولُونَ سَمِعْنَا وَ أَطَعْنَا وَ لَا يَبْقَى ذُو أُذُنٍ مِنَ الْخَلَائِقِ إِلَّا سَمِعَ ذَلِكَ النِّدَاءَ وَ تُقْبِلُ الْخَلَائِقُ مِنَ الْبَدْوِ وَ الْحَضَرِ وَ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ يُحَدِّثُ بَعْضُهُمْ بَعْضاً وَ يَسْتَفْهِمُ بَعْضُهُمْ بَعْضاً مَا سَمِعُوا بِآذَانِهِمْ فَإِذَا دَنَتِ الشَّمْسُ لِلْغُرُوبِ صَرَخَ صَارِخٌ مِنْ مَغْرِبِهَا يَا مَعْشَرَ الْخَلَائِقِ قَدْ ظَهَرَ رَبُّكُمْ بِوَادِي الْيَابِسِ مِنْ أَرْضِ فِلَسْطِينَ وَ هُوَ عُثْمَانُ بْنُ عَنْبَسَةَ الْأُمَوِيُّ مِنْ وُلْد

عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَقِيصَا قَالَ:
لَمَّا صَالَحَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع مُعَاوِيَةَ بْنَ أَبِي سُفْيَانَ دَخَلَ عَلَيْهِ النَّاسُ فَلَامَهُ بَعْضُهُمْ عَلَى بَيْعَتِهِ فَقَالَ الْحَسَنُ ع وَيْحَكُمْ مَا تَدْرُونَ مَا عَمِلْتُ وَ اللَّهِ الَّذِي عَمِلْتُ خَيْرٌ لِشِيعَتِي مِمَّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ أَوْ غَرَبَتْ أَ لَا تَعْلَمُونَ أَنِّي إِمَامُكُمْ وَ مُفْتَرَضُ الطَّاعَةِ عَلَيْكُمْ وَ أَحَدُ سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ بِنَصٍّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص عَلَيَّ قَالُوا بَلَى قَالَ أَ مَا عَلِمْتُمْ أَنَّ الْخَضِرَ لَمَّا خَرَقَ السَّفِينَةَ وَ أَقَامَ الْجِدَارَ وَ قَتَلَ الْغُلَامَ كَانَ ذَلِكَ سَخَطاً لِمُوسَى بْنِ عِمْرَانَ ع إِذْ خَفِيَ عَلَيْهِ وَجْهُ الْحِكْمَةِ فِي ذَلِكَ وَ كَانَ ذَلِكَ عِنْدَ اللَّهِ تَعَالَى ذِكْرُهُ حِكْمَةً وَ صَوَاباً أَ مَا عَلِمْتُمْ أَنَّهُ مَا مِنَّا أَحَدٌ إِلَّا وَ يَقَعُ فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ لِطَاغِيَةِ زَمَانِهِ إِلَّا الْقَائِمُ الَّذِي يُصَلِّي خَلْفَهُ رُوحُ اللَّهِ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ ع فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُخْفِي وِلَادَتَهُ وَ يُغَيِّبُ شَخْصَهُ لِئَلَّا يَكُونَ لِأَحَدٍ فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ إِذَا خَرَجَ ذَاكَ التَّاسِعُ مِنْ وُلْدِ أَخِي الْحُسَيْنِ ابْنُ سَيِّدَةِ الْإِمَاءِ يُطِيلُ اللَّهُ عُمُرَهُ فِي غَيْبَتِهِ ثُمَّ يُظْهِرُهُ بِقُدْرَتِهِ فِي صُورَةِ شَابٍّ ابْنِ دُونِ الْأَرْبَعِينَ سَنَةً ذَلِكَ لِيُعْلَمَ‏ أَنَّ اللَّهَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدِيرٌ.

عَنْ سُلَيْمِ بْنِ قَيْسٍ قَالَ: قَامَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع عَلَى الْمِنْبَرِ حِينَ اجْتَمَعَ مَعَ مُعَاوِيَةَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ مُعَاوِيَةَ زَعَمَ أَنِّي رَأَيْتُهُ لِلْخِلَافَةِ أَهْلًا وَ لَمْ أَرَ نَفْسِي لَهَا أَهْلًا وَ كَذَبَ مُعَاوِيَةُ أَنَا أَوْلَى النَّاسِ بِالنَّاسِ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّ اللَّهِ فَأُقْسِمُ بِاللَّهِ لَوْ أَنَّ النَّاسَ بَايَعُونِي وَ أَطَاعُونِي وَ نَصَرُونِي لَأَعْطَتْهُمُ السَّمَاءُ قَطْرَهَا وَ الْأَرْضُ بَرَكَتَهَا وَ لَمَا طَمِعْتَ فِيهَا يَا مُعَاوِيَةُ وَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا وَلَّتْ أُمَّةٌ أَمْرَهَا رَجُلًا قَطُّ وَ فِيهِمْ مَنْ هُوَ أَعْلَمُ مِنْهُ إِلَّا لَمْ يَزَلْ أَمْرُهُمْ يَذْهَبُ سَفَالًا حَتَّى يَرْجِعُوا إِلَى مِلَّةِ عَبَدَةِ الْعِجْلِ وَ قَدْ تَرَكَ بَنُو إِسْرَائِيلَ هَارُونَ وَ اعْتَكَفُوا عَلَى الْعِجْلِ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ أَنَّ هَارُونَ خَلِيفَةُ مُوسَى وَ قَدْ تَرَكَتِ الْأُمَّةُ عَلِيّاً ع وَ قَدْ سَمِعُوا رَسُولَ اللَّهِ ص يَقُولُ‏ لِعَلِيٍّ ع أَنْتَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى غَيْرَ النُّبُوَّةِ فَلَا نَبِيَّ بَعْدِي وَ قَدْ هَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ ص مِنْ قَوْمِهِ وَ هُوَ يَدْعُوهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى فَرَّ إِلَى الْغَارِ وَ لَوْ وَجَدَ عَلَيْهِمْ أَعْوَاناً مَا هَرَبَ مِنْهُمْ وَ لَوْ وَجَدْتُ أَنَا أَعْوَاناً مَا بَايَعْتُكَ يَا مُعَاوِيَةُ وَ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ هَارُونَ فِي سَعَةٍ حِينَ اسْتَضْعَفُوهُ وَ كَادُوا يَقْتُلُونَهُ وَ لَمْ يَجِدْ عَلَيْهِمْ أَعْوَاناً وَ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ النَّبِيَّ ص فِي سَعَةٍ حِينَ فَرَّ مِنْ قَوْمِهِ لِمَا لَمْ يَجِدْ أَعْوَاناً عَلَيْهِمْ وَ كَذَلِكَ أَنَا وَ أَبِي فِي سَعَةٍ مِنَ اللَّهِ حِينَ تَرَكَتْنَا الْأُمَّةُ وَ بَايَعَتْ غَيْرَنَا وَ لَمْ نَجِدْ أَعْوَاناً وَ إِنَّمَا هِيَ السُّنَنُ وَ الْأَمْثَالُ يَتْبَعُ بَعْضُهَا بَعْضاً أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ لَوِ الْتَمَسْتُمْ فِيمَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ لَمْ تَجِدُوا رَجُلًا مِنْ وُلْدِ نَبِيٍّ غَيْرِي وَ غَيْرَ أَخِي.

الدُّرَّةُ الْبَاهِرَةُ مِنَ الْأَصْدَافِ الطَّاهِرَةِ:
مِمَّا كَتَبَهُ ع جَوَاباً لِإِسْحَاقَ بْنِ يَعْقُوبَ إِلَى الْعَمْرِيِّ رَحِمَهُ اللَّهُ
أَمَّا ظُهُورُ الْفَرَجِ فَإِنَّهُ إِلَى اللَّهِ وَ كَذَبَ الْوَقَّاتُونَ
وَ أَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِيهَا إِلَى رُوَاةِ حَدِيثِنَا فَإِنَّهُمْ حُجَّتِي عَلَيْكُمْ وَ أَنَا حُجَّةُ اللَّهِ
وَ أَمَّا الْمُتَلَبِّسُونَ بِأَمْوَالِنَا فَمَنِ اسْتَحَلَّ مِنْهَا شَيْئاً فَأَكَلَ فَإِنَّمَا يَأْكُلُ النِّيرَانَ
وَ أَمَّا الْخُمُسُ فَقَدْ أُبِيحَ لِشِيعَتِنَا وَ جُعِلُوا مِنْهُ فِي حِلٍّ إِلَى وَقْتِ ظُهُورِ أَمْرِنَا لِتَطِيبَ وِلَادَتُهُمْ وَ لَا تَخْبُثَ
وَ أَمَّا عِلَّةُ مَا وَقَعَ مِنَ الْغَيْبَةِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ:
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ‏
إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ أَحَدٌ مِنْ آبَائِي إِلَّا وَ قَدْ وَقَعَتْ فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ لِطَاغِيَةِ زَمَانِهِ وَ إِنِّي أَخْرُجُ حِينَ أَخْرُجُ وَ لَا بَيْعَةَ لِأَحَدٍ مِنَ الطَّوَاغِيتِ فِي عُنُقِي
وَ أَمَّا وَجْهُ الِانْتِفَاعِ بِي فِي غَيْبَتِي فَكَالانْتِفَاعِ بِالشَّمْسِ إِذَا غَيَّبَهَا عَنِ الْأَبْصَارِ السَّحَابُ
وَ إِنِّي أَمَانٌ لِأَهْلِ الْأَرْضِ كَمَا أَنَّ النُّجُومَ أَمَانٌ لِأَهْلِ السَّمَاءِ.

دلنوشته

سوره فتح، آیه ۱۰،
همان خط نوری است که همه‌ی بیعت‌ها را از خاک، تا عرش، به یک حقیقت بازمی‌گرداند:

«إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ، يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ…»

در زمین،
دست‌هایی بر دست پیامبر نهاده شد،
اما در آسمان،
تمام آن بیعت‌ها به خدا متصل بود.

بیعتِ به ظاهر زمینی،
در حقیقت سفری به توحید است.
بیعت با رسول خدا، بیعت با خداست؛
و هر نکث آن، شکستن عهد الهی.

و مفضّل پرسید:
«یاسیدی، آیا پس از پیامبر، کسی می‌تواند بیعتی ورای سنّت قائم (عج) برپا کند؟»

امام صادق (ع) پاسخ داد:

❝یا مفضل، هر بیعتی پیش از ظهور قائم (عج)، کفر و نفاق و فریب است.
لعنت خدا بر بیعت‌کننده و آن‌که بیعت گرفته است.❞

زیرا بیعت حقیقی، هنوز رخ نداده.
بیعتِ نور، بیعتِ آخرالزمانی است.

روزی که قائم (عج) در کنار کعبه،
پشتش را به حرم می‌نهد،
دست خویش را برمی‌افرازد،
و آن دست، سفید است. بی‌هیچ عیب.
می‌فرماید:

«هذه ید الله، و عن الله، و بأمر الله.»

و تلاوت می‌کند:

«إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ، يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ…»

آنگاه جبرئیل، نخستین بیعت‌کننده خواهد بود.
پس از او، فرشتگان می‌رسند.
آنگاه نجبای جن. و نقباء.

صبح مکه را نور آکنده کرده است.
مردم می‌پرسند:
«این مرد کیست که کنار کعبه ایستاده؟ این نور از کجاست؟»

و ناگهان، صدای منادی از آفتاب برمی‌خیزد:

«ای اهل خلایق،
این مهدی آل محمد است!
نامش، نام جدّ اوست؛
منسوب به حسن بن علی، تا حسین بن علی؛
او را بیعت کنید تا هدایت یابید!»

آنگاه همه‌ی خلایق می‌شنوند،
و فرشتگان بر دست او بوسه می‌زنند،
و جن، و نقباء، می‌گویند:
«سمعنا و أطعنا».

پس اینک فهمیده می‌شود
چرا غیبت، راز بیعت است.

از امام حسن (ع) پرسیدند:
چرا با معاویه صلح کردی؟

فرمود:
«وای بر شما! نمی‌دانید چه کردم.
به خدا، آنچه کردم بهتر بود برای شیعیانم،
از هر طلوع و غروب.
زیرا هیچ‌یک از ما نیست
مگر آن‌که در گردنش بیعت طاغوتی بوده،
جز قائم،
که خدا ولادتش را پنهان کرده و او را غایب داشته،
تا هیچ بیعتی بر گردنش نباشد،
آنگاه خروج کند به امر الهی.»

امام حسن (ع) فرمود:
اگر مردم با من بیعت کرده بودند و یاری‌ام داده بودند،
آسمان بارانش را می‌داد و زمین برکتش را،
اما چون نکردند،
ما در مهلت الهی قرار گرفتیم،
همان‌گونه که موسی با قوم خود،‌
و هارون با قوم سامری.

راز غیبت،
راز آزادی قیام است.

چون بیعت‌ها زنجیرند،
و قائم باید بی‌زنجیر قیام کند.
چون بیعت‌ها سایه‌اند،
و نور، تنها در بی‌سایه بودن می‌درخشد.

امام زمان (عج) در توقیع مبارکش به اسحاق بن یعقوب نوشت:

❝اما ظهور فرج، به‌دست خداست؛ وقت‌گذاران دروغ گفتند.
اما در وقایع، به راویان حدیث ما رجوع کنید،
زیرا آنان حجت من بر شما هستند،
و من حجت خدایم بر آنان.❞

و درباره‌ی علت غیبت فرمود:

❝همه‌ی پدرانم، بیعت طاغوت زمان را بر گردن داشتند.
اما من چون برخیزم،
بیعت هیچ‌یک از طواغیت را بر گردن ندارم.❞

و نیز فرمود:

❝انتفاع از من در غیبتم،
همچون انتفاع از خورشید است
وقتی ابرها آن را از دید پنهان دارند.
من امانِ اهل زمینم،
چنان‌که ستارگان، امانِ اهل آسمان‌اند.❞

و این‌گونه، بیعت حقیقی معنا می‌گیرد:

*بیعت، تسلیمِ آگاهانۀ دل است، در برابر نور ولایت.*
نه امضای سیاسی، نه حلقه‌ی طاغوت.

«یَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ»
یعنی بیعتِ حقیقی،
وقتی است که دستِ انسان،
به سوی آسمان برافراشته می‌شود،
و خدا آن دست را می‌گیرد.

آنگاه دیگر،
«فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّمَا يَنْكُثُ عَلَى‏ نَفْسِهِ».

پس آنان که در تاریکی نفاق،
با نور دشمنی کردند،
جز بر خود نیفزودند.

و آنان که هنوز،
در انتظار بیعت بی‌بیعت‌اند،
به یقین می‌دانند:
نور ولایت،
دست خداست بر زمین.

و روزی که قائم دستش را بلند کند،
جهان، دوباره طعم نخستین بیعت را خواهد چشید.

بیعتی نه از خاک،
بلکه از نور.

[البیعة مع الله]:
« إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَضَّلَ نَبِيَّهُ مُحَمَّداً ص عَلَى جَمِيعِ خَلْقِهِ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الْمَلَائِكَةِ وَ جَعَلَ … مُبَايَعَتَهُ مُبَايَعَتَهُ »
عَنِ الْهَرَوِيِّ قَالَ:
قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ مُوسَى الرِّضَا ع يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا تَقُولُ فِي الْحَدِيثِ الَّذِي يَرْوِيهِ أَهْلُ الْحَدِيثِ أَنَّ الْمُؤْمِنِينَ يَزُورُونَ رَبَّهُمْ مِنْ مَنَازِلِهِمْ فِي الْجَنَّةِ
فَقَالَ ع يَا أَبَا الصَّلْتِ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَضَّلَ نَبِيَّهُ مُحَمَّداً ص عَلَى جَمِيعِ خَلْقِهِ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الْمَلَائِكَةِ وَ جَعَلَ طَاعَتَهُ طَاعَتَهُ وَ مُبَايَعَتَهُ مُبَايَعَتَهُ وَ زِيَارَتَهُ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ زِيَارَتَهُ فَقَالَ عَزَّ وَ جَلَّ: مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ‏ وَ قَالَ: إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ‏ وَ قَالَ النَّبِيُّ ص مَنْ زَارَنِي فِي حَيَاتِي أَوْ بَعْدَ مَوْتِي فَقَدْ زَارَ اللَّهَ وَ دَرَجَةُ النَّبِيِّ ص فِي الْجَنَّةِ أَرْفَعُ الدَّرَجَاتِ فَمَنْ زَارَهُ إِلَى دَرَجَتِهِ فِي الْجَنَّةِ مِنْ مَنْزِلِهِ فَقَدْ زَارَ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى قَالَ فَقُلْتُ لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ فَمَا مَعْنَى الْخَبَرِ الَّذِي رَوَوْهُ أَنَّ ثَوَابَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ النَّظَرُ إِلَى وَجْهِ اللَّهِ فَقَالَ ع يَا أَبَا الصَّلْتِ مَنْ وَصَفَ اللَّهَ بِوَجْهٍ كَالْوُجُوهِ فَقَدْ كَفَرَ وَ لَكِنَّ وَجْهَ اللَّهِ أَنْبِيَاؤُهُ وَ رُسُلُهُ وَ حُجَجُهُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ هُمُ الَّذِينَ بِهِمْ يُتَوَجَّهُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِلَى دِينِهِ وَ مَعْرِفَتِهِ وَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ وَ يَبْقى‏ وَجْهُ رَبِّكَ‏ وَ قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ: كُلُّ شَيْ‏ءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ‏ فَالنَّظَرُ إِلَى أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ حُجَجِهِ ع فِي دَرَجَاتِهِمْ ثَوَابٌ عَظِيمٌ لِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ قَدْ قَالَ النَّبِيُّ ص مَنْ أَبْغَضَ أَهْلَ بَيْتِي وَ عِتْرَتِي‏ لَمْ يَرَنِي وَ لَمْ أَرَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ قَالَ ص إِنَّ فِيكُمْ مَنْ لَا يَرَانِي بَعْدَ أَنْ يُفَارِقَنِي يَا أَبَا الصَّلْتِ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَا يُوصَفُ بِمَكَانٍ وَ لَا يُدْرَكُ بِالْأَبْصَارِ وَ الْأَوْهَامِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ أَ هُمَا الْيَوْمَ مَخْلُوقَتَانِ فَقَالَ نَعَمْ وَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَدْ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَ رَأَى النَّارَ لَمَّا عُرِجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ قَوْماً يَقُولُونَ إِنَّهُمَا الْيَوْمَ مُقَدَّرَتَانِ غَيْرُ مَخْلُوقَتَيْنِ فَقَالَ ع مَا أُولَئِكَ مِنَّا وَ لَا نَحْنُ مِنْهُمْ مَنْ أَنْكَرَ خَلْقَ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ فَقَدْ كَذَّبَ النَّبِيَّ ص وَ كَذَّبَنَا وَ لَيْسَ مِنْ وَلَايَتِنَا عَلَى شَيْ‏ءٍ وَ يُخَلَّدُ فِي نَارِ جَهَنَّمَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: هذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي يُكَذِّبُ بِهَا الْمُجْرِمُونَ يَطُوفُونَ بَيْنَها وَ بَيْنَ حَمِيمٍ آنٍ‏ وَ قَالَ النَّبِيُّ ص لَمَّا عُرِجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ أَخَذَ بِيَدِي جَبْرَئِيلُ فَأَدْخَلَنِي الْجَنَّةَ فَنَاوَلَنِي مِنْ رُطَبِهَا فَأَكَلْتُهُ فَتَحَوَّلَ ذَلِكَ نُطْفَةً فِي صُلْبِي فَلَمَّا هَبَطْتُ إِلَى الْأَرْضِ وَاقَعْتُ خَدِيجَةَ فَحَمَلَتْ بِفَاطِمَةَ فَفَاطِمَةُ حَوْرَاءُ إِنْسِيَّةٌ فَكُلَّمَا اشْتَقْتُ إِلَى رَائِحَةِ الْجَنَّةِ شَمِمْتُ رَائِحَةَ ابْنَتِي فَاطِمَةَ.

عَنِ الْهَرَوِيِّ قَالَ:
قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ مُوسَى الرِّضَا ع يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا تَقُولُ فِي الْحَدِيثِ الَّذِي يَرْوِيهِ أَهْلُ الْحَدِيثِ أَنَّ الْمُؤْمِنِينَ يَزُورُونَ رَبَّهُمْ مِنْ مَنَازِلِهِمْ فِي الْجَنَّةِ فَقَالَ ع يَا أَبَا الصَّلْتِ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَضَّلَ نَبِيَّهُ مُحَمَّداً ص عَلَى جَمِيعِ خَلْقِهِ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الْمَلَائِكَةِ وَ جَعَلَ طَاعَتَهُ طَاعَتَهُ وَ مُبَايَعَتَهُ مُبَايَعَتَهُ وَ زِيَارَتَهُ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ زِيَارَتَهُ فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ‏ وَ قَالَ: إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ‏ وَ قَالَ النَّبِيُّ ص مَنْ زَارَنِي فِي حَيَاتِي أَوْ بَعْدَ مَوْتِي فَقَدْ زَارَ اللَّهَ جَلَّ جَلَالُهُ وَ دَرَجَةُ النَّبِيِّ ص فِي الْجَنَّةِ أَرْفَعُ الدَّرَجَاتِ فَمَنْ زَارَهُ إِلَى دَرَجَتِهِ فِي الْجَنَّةِ مِنْ مَنْزِلِهِ فَقَدْ زَارَ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى قَالَ فَقُلْتُ لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ فَمَا مَعْنَى الْخَبَرِ الَّذِي رَوَوْهُ أَنَّ ثَوَابَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ النَّظَرُ إِلَى وَجْهِ اللَّهِ فَقَالَ ع يَا أَبَا الصَّلْتِ مَنْ وَصَفَ اللَّهَ بِوَجْهٍ كَالْوُجُوهِ فَقَدْ كَفَرَ وَ لَكِنَّ وَجْهَ اللَّهِ أَنْبِيَاؤُهُ وَ رُسُلُهُ وَ حُجَجُهُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ هُمُ الَّذِينَ بِهِمْ يُتَوَجَّهُ إِلَى اللَّهِ وَ إِلَى دِينِهِ وَ مَعْرِفَتِهِ وَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ وَ يَبْقى‏ وَجْهُ رَبِّكَ‏ وَ قَالَ عَزَّ وَ جَلَّ: كُلُّ شَيْ‏ءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ‏ فَالنَّظَرُ إِلَى أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ‏ وَ حُجَجِهِ ع فِي دَرَجَاتِهِمْ ثَوَابٌ عَظِيمٌ لِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ قَدْ قَالَ النَّبِيُّ ص مَنْ أَبْغَضَ أَهْلَ بَيْتِي وَ عِتْرَتِي لَمْ يَرَنِي وَ لَمْ أَرَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ قَالَ ص إِنَّ فِيكُمْ مَنْ لَا يَرَانِي بَعْدَ أَنْ يُفَارِقَنِي يَا أَبَا الصَّلْتِ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَا يُوصَفُ بِمَكَانٍ وَ لَا يُدْرَكُ بِالْأَبْصَارِ وَ الْأَوْهَامِ الْخَبَرَ.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ:
خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَقَالَ مَعَاشِرَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ أَوْحَى إِلَيَّ أَنِّي مَقْبُوضٌ وَ أَنَّ ابْنَ عَمِّي هُوَ أَخِي وَ وَصِيِّي وَ وَلِيُّ اللَّهِ وَ خَلِيفَتِي وَ الْمُبَلِّغُ عَنِّي وَ هُوَ إِمَامُ الْمُتَّقِينَ وَ قَائِدُ الْغُرِّ الْمُحَجَّلِينَ وَ يَعْسُوبُ الدِّينِ إِنِ اسْتَرْشَدْتُمُوهُ أَرْشَدَكُمْ وَ إِنْ تَبِعْتُمُوهُ نَجَوْتُمْ وَ إِنْ أَطَعْتُمُوهُ فَاللَّهَ أَطَعْتُمْ وَ إِنْ عَصَيْتُمُوهُ فَاللَّهَ عَصَيْتُمْ وَ إِنْ بَايَعْتُمُوهُ فَاللَّهَ بَايَعْتُمْ وَ إِنْ نَكَثْتُمْ بَيْعَتَهُ فَبَيْعَةَ اللَّهِ نَكَثْتُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْزَلَ عَلَيَّ الْقُرْآنَ وَ عَلِيٌّ سَفِيرُهُ فَمَنْ خَالَفَ الْقُرْآنَ ضَلَّ وَ مَنْ تَبِعَ غَيْرَ عَلِيٍّ ذَلَّ مَعَاشِرَ النَّاسِ أَلَا إِنَّ أَهْلَ بَيْتِي خَاصَّتِي وَ قَرَابَتِي وَ أَوْلَادِي وَ ذُرِّيَّتِي وَ لَحْمِي وَ دَمِي وَ وَدِيعَتِي وَ إِنَّكُمْ مَجْمُوعُونَ غَداً وَ مَسْئُولُونَ عَنِ الثَّقَلَيْنِ فَانْظُرُوا كَيْفَ تَخْلُفُونِّي فِيهِمْ فَمَنْ‏ آذَاهُمْ فَقَدْ آذَانِي وَ مَنْ ظَلَمَهُمْ فَقَدْ ظَلَمَنِي وَ مَنْ نَصَرَهُمْ فَقَدْ نَصَرَنِي وَ مَنْ أَعَزَّهُمْ فَقَدْ أَعَزَّنِي وَ مَنْ طَلَبَ الْهُدَى مِنْ غَيْرِهِمْ فَقَدْ كَذَّبَنِي فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ انْظُرُوا مَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ غَداً فَإِنِّي خَصْمٌ لِمَنْ كَانَ خَصْمَهُمْ وَ مَنْ كُنْتُ خَصْمَهُ فَالْوَيْلُ لَهُ‏.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ:
صَعِدَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمِنْبَرَ فَخَطَبَ وَ اجْتَمَعَ النَّاسُ إِلَيْهِ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَوْحَى إِلَيَّ أَنِّي مَقْبُوضٌ وَ أَنَّ ابْنَ عَمِّي عَلِيّاً مَقْتُولٌ وَ إِنِّي أَيُّهَا النَّاسُ أُخْبِرُكُمْ خَبَراً إِنْ عَمِلْتُمْ بِهِ سَلِمْتُمْ وَ إِنْ تَرَكْتُمُوهُ هَلَكْتُمْ إِنَّ ابْنَ عَمِّي عَلِيّاً هُوَ أَخِي وَ هُوَ وَزِيرِي وَ هُوَ خَلِيفَتِي وَ هُوَ الْمُبَلِّغُ عَنِّي وَ هُوَ إِمَامُ الْمُتَّقِينَ وَ قَائِدُ الْغُرِّ الْمُحَجَّلِينَ إِنِ اسْتَرْشَدْتُمُوهُ أَرْشَدَكُمْ وَ إِنْ تَبِعْتُمُوهُ نَجَوْتُمْ وَ إِنْ خَالَفْتُمُوهُ ضَلَلْتُمْ وَ إِنْ أَطَعْتُمُوهُ فَاللَّهَ أَطَعْتُمْ وَ إِنْ عَصَيْتُمُوهُ فَاللَّهَ عَصَيْتُمْ وَ إِنْ بَايَعْتُمُوهُ فَاللَّهَ بَايَعْتُمْ وَ إِنْ نَكَثْتُمْ بَيْعَتَهُ فَبَيْعَةَ اللَّهِ نَكَثْتُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْزَلَ عَلَيَّ الْقُرْآنَ وَ هُوَ الَّذِي مَنْ خَالَفَهُ ضَلَّ وَ مَنِ ابْتَغَى عِلْمَهُ عِنْدَ غَيْرِ عَلِيٍّ هَلَكَ أَيُّهَا النَّاسُ اسْمَعُوا قَوْلِي وَ اعْرِفُوا حَقَّ نَصِيحَتِي وَ لَا تَخْلُفُونِي فِي أَهْلِ بَيْتِي إِلَّا بِالَّذِي أُمِرْتُمْ بِهِ مِنْ حِفْظِهِمْ فَإِنَّهُمْ حَامَّتِي وَ قَرَابَتِي وَ إِخْوَتِي وَ أَوْلَادِي وَ إِنَّكُمْ مَجْمُوعُونَ وَ مُسَاءَلُونَ عَنِ الثَّقَلَيْنِ فَانْظُرُوا كَيْفَ تَخْلُفُونِّي فِيهِمَا إِنَّهُمْ أَهْلُ بَيْتِي فَمَنْ آذَاهُمْ آذَانِي وَ مَنْ ظَلَمَهُمْ ظَلَمَنِي وَ مَنْ أَذَلَّهُمْ أَذَلَّنِي وَ مَنْ أَعَزَّهُمْ أَعَزَّنِي وَ مَنْ أَكْرَمَهُمْ أَكْرَمَنِي وَ مَنْ نَصَرَهُمْ نَصَرَنِي وَ مَنْ خَذَلَهُمْ خَذَلَنِي وَ مَنْ طَلَبَ الْهُدَى فِي غَيْرِهِمْ فَقَدْ كَذَّبَنِي أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ انْظُرُوا مَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ إِذَا لَقِيتُمُوهُ فَإِنِّي خَصْمٌ لِمَنْ آذَاهُمْ وَ مَنْ كُنْتُ خَصْمَهُ خَصَمْتُهُ أَقُولُ قَوْلِي هَذَا وَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَ لَكُمْ‏.

… قَالَ الْمُفَضَّلُ يَا سَيِّدِي فَبِغَيْرِ سُنَّةِ الْقَائِمِ ع بَايَعُوا لَهُ قَبْلَ ظُهُورِهِ وَ قَبْلَ قِيَامِهِ فَقَالَ ع يَا مُفَضَّلُ كُلُّ بَيْعَةٍ قَبْلَ ظُهُورِ الْقَائِمِ ع فَبَيْعَتُهُ كُفْرٌ وَ نِفَاقٌ وَ خَدِيعَةٌ لَعَنَ اللَّهُ الْمُبَايِعَ لَهَا وَ الْمُبَايَعَ لَهُ بَلْ يَا مُفَضَّلُ يُسْنِدُ الْقَائِمُ ع ظَهْرَهُ إِلَى الْحَرَمِ وَ يَمُدُّ يَدَهُ فَتُرَى بَيْضَاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ وَ يَقُولُ هَذِهِ يَدُ اللَّهِ وَ عَنِ اللَّهِ وَ بِأَمْرِ اللَّهِ ثُمَّ يَتْلُو هَذِهِ الْآيَةَ إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى‏ نَفْسِهِ‏ الْآيَةَ فَيَكُونُ أَوَّلُ مَنْ يُقَبِّلُ يَدَهُ جَبْرَئِيلَ ع ثُمَّ يُبَايِعُهُ وَ تُبَايِعُهُ الْمَلَائِكَةُ وَ نُجَبَاءُ الْجِنِّ ثُمَّ النُّقَبَاءُ وَ يُصْبِحُ النَّاسُ بِمَكَّةَ فَيَقُولُونَ مَنْ هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بِجَانِبِ الْكَعْبَةِ وَ مَا هَذَا الْخَلْقُ الَّذِينَ مَعَهُ وَ مَا هَذِهِ الْآيَةُ الَّتِي رَأَيْنَاهَا اللَّيْلَةَ وَ لَمْ تُرَ مِثْلَهَا فَيَقُولُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ هَذَا الرَّجُلُ هُوَ صَاحِبُ الْعُنَيْزَاتِ فَيَقُولُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا هَلْ تَعْرِفُونَ أَحَداً مِمَّنْ مَعَهُ فَيَقُولُونَ لَا نَعْرِفُ أَحَداً مِنْهُمْ إِلَّا أَرْبَعَةً مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ وَ أَرْبَعَةً مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَ هُمْ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ وَ يَعُدُّونَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ وَ يَكُونُ هَذَا أَوَّلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ فَإِذَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَ أَضَاءَتْ صَاحَ صَائِحٌ بِالْخَلَائِقِ مِنْ عَيْنِ الشَّمْسِ بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ يُسْمِعُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِينَ يَا مَعْشَرَ الْخَلَائِقِ هَذَا مَهْدِيُّ آلِ مُحَمَّدٍ وَ يُسَمِّيهِ بِاسْمِ جَدِّهِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ يَكْنِيهِ وَ يَنْسُبُهُ إِلَى أَبِيهِ الْحَسَنِ الْحَادِيَ عَشَرَ إِلَى الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ ص بَايِعُوهُ تَهْتَدُوا وَ لَا تُخَالِفُوا أَمْرَهُ فَتَضِلُّوا فَأَوَّلُ مَنْ يُقَبِّلُ يَدَهُ الْمَلَائِكَةُ ثُمَّ الْجِنُّ ثُمَّ النُّقَبَاءُ وَ يَقُولُونَ سَمِعْنَا وَ أَطَعْنَا وَ لَا يَبْقَى ذُو أُذُنٍ مِنَ الْخَلَائِقِ إِلَّا سَمِعَ ذَلِكَ النِّدَاءَ وَ تُقْبِلُ الْخَلَائِقُ مِنَ الْبَدْوِ وَ الْحَضَرِ وَ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ يُحَدِّثُ بَعْضُهُمْ بَعْضاً وَ يَسْتَفْهِمُ بَعْضُهُمْ بَعْضاً مَا سَمِعُوا بِآذَانِهِمْ فَإِذَا دَنَتِ الشَّمْسُ لِلْغُرُوبِ صَرَخَ صَارِخٌ مِنْ مَغْرِبِهَا يَا مَعْشَرَ الْخَلَائِقِ قَدْ ظَهَرَ رَبُّكُمْ بِوَادِي الْيَابِسِ مِنْ أَرْضِ فِلَسْطِينَ وَ هُوَ عُثْمَانُ بْنُ عَنْبَسَةَ الْأُمَوِيُّ مِنْ وُلْد

عَنِ الْهَرَوِيِّ قَالَ:
قُلْتُ لِلرِّضَا ع يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا تَقُولُ فِي الْحَدِيثِ الَّذِي يَرْوِيهِ أَهْلُ الْحَدِيثِ أَنَّ الْمُؤْمِنِينَ يَزُورُونَ‏ رَبَّهُمْ مِنْ مَنَازِلِهِمْ فِي الْجَنَّةِ فَقَالَ ع يَا أَبَا الصَّلْتِ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَضَّلَ نَبِيَّهُ مُحَمَّداً ص عَلَى جَمِيعِ خَلْقِهِ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الْمَلَائِكَةِ وَ جَعَلَ طَاعَتَهُ طَاعَتَهُ وَ مُبَايَعَتَهُ مُبَايَعَتَهُ وَ زِيَارَتَهُ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ زِيَارَتَهُ فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ‏ وَ قَالَ: إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ‏ وَ قَالَ النَّبِيُّ ص مَنْ زَارَنِي فِي حَيَاتِي أَوْ بَعْدَ مَوْتِي فَقَدْ زَارَ اللَّهَ تَعَالَى وَ دَرَجَةُ النَّبِيِّ ص فِي الْجَنَّةِ أَرْفَعُ الدَّرَجَاتِ فَمَنْ زَارَهُ فِي دَرَجَتِهِ فِي الْجَنَّةِ مِنْ مَنْزِلِهِ فَقَدْ زَارَ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى‏.

دلنوشته

اینجا، راز بزرگ «بیعت» آشکار می‌شود.

بیعت، تنها قراردادی میان انسان‌ها نیست.
بیعت، اگر با حجت خدا باشد،
در حقیقت «بیعت با خدا» است.

امام رضا (ع) فرمودند:

خداوند متعال پیامبرش محمد (ص) را
بر همه مخلوقات برتری داد؛
بر پیامبران و بر فرشتگان.

و سپس چیزی شگفت را قرار داد:

طاعت او را طاعت خود،
بیعت با او را بیعت با خود،
و زیارت او را زیارت خود.

پس فرمود:

«مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ»

و فرمود:

«إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ».

در ظاهر،
دستی بر دست پیامبر قرار می‌گیرد؛
اما در باطن،
این دست، به دست خدا رسیده است.

و این همان جایی است
که مفهوم «وجه الله» معنا می‌یابد.

وقتی از امام رضا (ع) پرسیدند
معنای «نظر به وجه الله» چیست،
فرمودند:

هر کس خدا را به چهره‌ای مانند چهره‌های مخلوق وصف کند کافر شده است.

اما «وجه خدا»
پیامبران اویند،
رسولان اویند،
و حجت‌های او.

آنان راهی هستند
که انسان از طریق آنان
به سوی خدا روی می‌آورد.

پس وقتی قرآن می‌گوید:

«كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ»

یعنی هر چیزی فانی است
جز آن راهی که انسان را به خدا می‌رساند.

و آن راه،
انبیا و اوصیا هستند.

نگاه به آنان در قیامت،
پاداشی بزرگ برای مؤمنان است.

چرا که آنان «آینه‌های خدا» در عالم‌اند.

پس بیعت با آنان،
در حقیقت بیعت با خداست.

رسول خدا (ص) روزی بر منبر ایستاد
و حقیقتی را آشکار کرد که تاریخ، بعدها آن را فراموش کرد.

فرمود:

«ای مردم!
خداوند به من خبر داده که به‌زودی از دنیا می‌روم.

و پسرعمویم، علی،
برادر من، وصی من، ولیّ خدا،
و خلیفه من در میان شماست.

او امام متقین است
و پیشوای پیشانی‌سپیدان قیامت.

اگر از او راه بخواهید، شما را هدایت می‌کند.
اگر از او پیروی کنید، نجات می‌یابید.

اگر او را اطاعت کنید، خدا را اطاعت کرده‌اید.
و اگر نافرمانی کنید، خدا را نافرمانی کرده‌اید.

و اگر با او بیعت کنید،
با خدا بیعت کرده‌اید.

و اگر بیعتش را بشکنید،
بیعت خدا را شکسته‌اید.»

و این همان لحظه‌ای بود
که آیه در تاریخ معنا شد:

«إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ».

اما تاریخ،
بار دیگر همان راه بنی‌اسرائیل را رفت.

هارون را رها کردند
و گوساله را برگزیدند.

و امت نیز
علی را رها کرد
و قدرت را برگزید.

پس بیعت، دو چهره دارد.

یک بیعت،
بیعت با نور است.

بیعت با وجه خدا.
بیعت با حجت.

و بیعت دیگر،
بیعت با سایه‌هاست.

بیعت با طاغوت.
بیعت با قدرت.
بیعت با گوساله‌های زمان.

و از همین‌جاست
که سخن امام صادق (ع) معنای عمیق‌تری پیدا می‌کند:

«یا مفضل، هر بیعتی پیش از ظهور قائم،
کفر و نفاق و فریب است.»

چرا؟

چون بیعت حقیقی
هنوز در زمین تحقق کامل نیافته است.

بیعتی که در آن،
دست انسان
در دست حجت خدا قرار گیرد
و دست خدا
فوق آن دست‌ها باشد.

روزی خواهد آمد
که قائم آل محمد (عج)

در کنار کعبه خواهد ایستاد،
پشت به حرم می‌دهد،
و دست خویش را بالا می‌برد.

و می‌فرماید:

«هذه ید الله،
و عن الله،
و بأمر الله.»

این دست، دست خداست.
از سوی خداست.
و به فرمان خداست.

آنگاه همان آیه را تلاوت می‌کند:

«إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ
يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ».

در آن لحظه،
اولین کسی که دست او را می‌بوسد
جبرئیل است.

پس از او فرشتگان،
پس از آنان جن،
و سپس بندگان مؤمن.

و زمین،
پس از قرن‌ها بیعت شکسته،
سرانجام
طعم بیعت حقیقی را خواهد چشید.

بیعتی که نه با قدرت بسته می‌شود،
نه با ترس،
نه با سیاست.

بلکه با نور.

بیعتی که آغازش در آسمان است
و پایانش
در دل‌های بیدار انسان‌ها.

[سورة التوبة (۹): الآيات ۱۱۱ الى ۱۱۲]
«فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ‏ الَّذي بايَعْتُمْ‏ بِهِ»
اهل نور: «يا بُشْرى‏ هذا غُلامٌ»، اهل بشارت به نور! اهل بشارت به سبب یک‌دست شدن با نور!

اهل حسادت خیال میکنند، با تقدیرات خدا اگه بجنگند به آرامش میرسند! : «ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ‏ مِثْلُ الرِّبا»، خیال میکنند میتونند خدا رو به زانو در بیارند! خیال میکنند از خدا بزرگتر هستند! خیال میکنند نظر اونها از نظر خدا برتر و بالاتر و درست‌تر است! خیال میکنند تمنای اونها بهتر از تقدیر خداست! اینا رو واژه «ربو» به ما یاد میده!

+ «ربو»:
«ربا السويق: أي صب عليه الماء فانتفخ»،
حبوبات رو که خیس میکنند، چی میشه؟ باد میکنه! بزرگتر میشه!
این مفهوم از واژه «ربو» استنباط میشه!
«الربوة: الارض المرتفعه».
شیطان علت سجده نکردنشو اینجوری گفت: «انا خیر منه»!
برادران حسود یوسف هم سجده نکردند و گفتند: «نحن عصبة»!
خدای مهربان نور هدایت رو تو مشت آدم ع قرار داد و اونوقت دستور سجده به آدم رو برای همه صادر کرد (قبل از این کار، دستور سجده صادر نشده بود).
شیطان با وجود دیدن نور در مشت آدم ع، باز هم سجده نکرد و خودشو از آدم ع برتر دید!
راضی به این تقدیر – که خدا ازش خواسته بود – نشد!
این حسادت شیطان به آدم ع ریشه در نارضایتی او به تقدیرات خداوند دارد.
یعنی شیطان وظیفه داشت با نور، یک‌دست شود «بیع»، انگاری بیعت کند، و اینجوری از مزایای مسیر نورانی هدایت الهی برخوردار گردد، اما او بجای این کار، حسادتشو بکار گرفت و از این واقعه – که خواست خدا بود – خوشش نیومد و امر خدا رو اجرا ننمود. بجای برخورداری از معنای «بیع»، سراغ معنای «ربو» رفت «ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ‏ مِثْلُ الرِّبا»! خیال کرد آرامش با حسادت جور در میاد! هرگز! هیچوقت تاریکی نمیتونه نقش نور رو بازی کنه!

دلنوشته

قرآن، وقتی از «بیع» سخن می‌گوید، اهل نور را به بشارت فرا می‌خواند:

«فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذي بايَعْتُمْ بِهِ».

این همان شادی اهل نور است.
همان بشارتی که قرآن از آن یاد می‌کند.

«يا بُشْرى‏ هذا غُلامٌ».

بشارت یعنی دیدن نور.
یعنی یافتن چیزی که جان را زنده می‌کند.
یعنی استلام حجر،
یعنی بیعت قلبی با نور معلم ربانی در ملکوت.

اهل نور،
اهل بشارت‌اند؛
اهل شادی به سبب یک‌دست شدن با نور.

آنان وقتی با نور بیعت می‌کنند،
در حقیقت با سرچشمه حیات بیعت کرده‌اند.

اما در سوی دیگر،
اهل حسادت ایستاده‌اند.

آنان خیال می‌کنند اگر با تقدیرات خدا بجنگند
به آرامش خواهند رسید.

قرآن سخن آنان را چنین نقل می‌کند:

«ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبا».

می‌گویند:
بیع همان رباست!

گمان می‌کنند
می‌توانند خدا را به زانو درآورند.

گمان می‌کنند
از خدا بزرگ‌ترند.

گمان می‌کنند
نظر آنان از نظر خدا درست‌تر است.

گمان می‌کنند
آرزوی آنان بهتر از تقدیر خداست.

و اینجاست که واژه «ربو» راز خود را آشکار می‌کند.

در لغت گفته‌اند:

«ربا السويق: أي صب عليه الماء فانتفخ».

دانه‌ها را وقتی خیس می‌کنند،
چه می‌شود؟

باد می‌کنند.
بزرگ‌تر می‌شوند.

این همان معنای «ربو» است؛
بزرگ شدنِ بادکرده.

و نیز گفته‌اند:

«الرَّبْوَة: الأرض المرتفعة».

زمینی که خود را بالا کشیده است.

پس «ربا»
تنها یک معامله اقتصادی نیست؛
بلکه حالتی از روح است.

حالتی که انسان
خود را بزرگ‌تر از حقیقت می‌بیند.

همان حالتی که در دل شیطان بود.

وقتی فرمان سجده آمد،
او گفت:

«أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ».

من از او بهترم.

برادران حسود یوسف نیز همین گفتند:

«نَحْنُ عُصْبَة».

ما نیرومندتریم.

و در همان زمان،
خدای مهربان نور هدایت را در مشت آدم قرار داد.

آنگاه فرمان سجده صادر شد.

یعنی پیش از آن
دستور سجده داده نشده بود.

اما وقتی نور در دست آدم قرار گرفت
همه مأمور شدند
در برابر این نور سر فرود آورند.

شیطان نور را دید
اما سجده نکرد.

او تقدیر خدا را نپذیرفت.

مشکل شیطان
جهل نبود.

نارضایتی از تقدیر خدا بود.

او باید با نور یک‌دست می‌شد.
باید با نور «بیع» می‌کرد.
باید با نور بیعت می‌نمود.

اگر چنین می‌کرد
در مسیر هدایت شریک می‌شد.

اما او راه دیگری برگزید.

به جای «بیع»
سراغ «ربو» رفت.

یعنی به جای همسو شدن با نور
خود را برتر دید.

و این همان است که قرآن می‌گوید:

«ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبا».

گمان کردند
آرامش با حسادت به دست می‌آید.

اما هرگز.

تاریکی
هیچ‌گاه نمی‌تواند نقش نور را بازی کند.

اینجاست که تفاوت «بیع» و «ربا» روشن می‌شود.

اهل شک
گمان کردند

«الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبا».

تصور کردند
معلم ربانی نیز مانند یک لیدر گمراه‌کننده است.

اما حقیقت چیز دیگری است.

راز «بیعت»
در مفهوم «جفت شدن» نهفته است.

اهل یقین
با معلم ربانی خود جفت می‌شوند.

این پیوند را
«بیعت» می‌نامیم.

وقتی انسانِ اهل یقین
نشانه‌های علم را در معلم ربانی می‌بیند،
و آن علم را سرچشمه حیات خود می‌فهمد،

او به دور آن علم می‌گردد.

چنان‌که قرآن از آن با واژه‌هایی چون
«عکف» و «طوف» یاد می‌کند.

گرداگرد حقیقت می‌گردد
و با آن زندگی می‌کند.

در اینجا یک داد و ستد شکل می‌گیرد.

معلم ربانی
علم می‌دهد.

و شاگرد
عمل می‌آورد.

و از پیوند این دو
چیزی متولد می‌شود:

نور آرامش.

نورِ عمل صالح.

این همان لحظه‌ای است
که «بیعت»
به یک آفرینش تبدیل می‌شود.

نوعی نورآفرینی.

نوعی کارآفرینی.

اهل یقین
وقتی با معلم ربانی بیعت می‌کنند
در حقیقت وارد یک آفرینش مشترک می‌شوند.

علم از او می‌گیرند
و عمل در جهان جاری می‌کنند.

و محصول این پیوند
زندگی روشن است.

شاید به همین دلیل است
که تشبیه «کارآفرینی» برای بیعت
تشبیه زیبایی است.

کارآفرینان
چیزی را از درون خود می‌آفرینند.

چیزی نو.
چیزی زنده.

کاری می‌کنند که پیش از آن
وجود نداشته است.

و این نشانه آن است
که تنها نیستند.

انگار با «جفت علمی» خود
پیوند بسته‌اند.

با الهامی
با نوری
با حقیقتی.

و آنچه در جهان پدید می‌آورند
ثمره همین بیعت پنهان است.

پس بیعت
فقط فشردن یک دست نیست.

بیعت یعنی
انسان اهل یقین
در دل شرایط زندگی

دست معلم ربانی را بگیرد.

با اندیشه او بیندیشد،
با نور او حرکت کند،
و با علم او عمل صالح بیافریند.

و از همین‌جاست
که زمین پر می‌شود
از نور آرامش.

نُورٌ علی نُورٍ!

با نورِ خدای خود، یک‌دست شو! نور شو! «نور علی نور» شو!
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم:
«يَا أَيُّهَا اَلنَّاسُ قُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ تُفْلِحُوا».
حسود، نمیخواد با نور خدا یک‌دست بشه!
حسود، نمیخواد با خدا داد و ستد کنه!
حسود، از خدا راضی نیست! خدا هم از حسود راضی نیست!
«الْحَاسِدُ جَاحِدٌ لِأَنَّهُ لَمْ يَرْضَ بِقَضَاءِ اللَّهِ:
آدم حسود – در حقیقت – یک آدم لَجوج و ستیزه‌جو است،
زیرا او به قضا و مقدرات الهی تن نمی‌دهد.»
اگه راضی به تقدیرات خدا نباشی، حسادتت کار دستت میده.
«مَنْ رَضِىَ بِحالِهِ، لَمْ يَعْتَوِرْهُ الْحَسَدُ:
یعنی اگه نارضایتی نکنی و قلبت به تقدیراتت راضی باشه هیچوقت حسد نمیتونه وضعیت قلبتو از نور به تاریکی جابجا کنه!» پس «كُنْ رَاضِياً تَكُنْ مَرْضِيّاً» یعنی راضی به تقدیرات باش تا خدا هم ازت راضی باشه و بهت عوض بده!

دلنوشته

و اینجاست که راز بزرگ هدایت آشکار می‌شود:

«نُورٌ عَلى نُورٍ».

نور بر نور.

انسان وقتی با نور خدا یک‌دست می‌شود،
خودش نیز نورانی می‌شود.

گویی چراغی به چراغی دیگر نزدیک شده است
و هر دو روشن‌تر شده‌اند.

پس دعوت آسمان ساده است:

با نور خدای خود همراه شو.
با نور خدای خود یک‌دست شو.
نور شو.
«نورٌ علی نور» شو.

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم
همین حقیقت را با ساده‌ترین جمله بیان کرد:

«يَا أَيُّهَا النَّاسُ قُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ تُفْلِحُوا».

ای مردم!
بگویید: لا اله الا الله،
تا رستگار شوید.

این جمله کوتاه
در حقیقت دعوت به همان بیعت بزرگ است.

یعنی از همه قدرت‌های خیالی دست بردار
و با نور خدا داد و ستد کن.

اما حسود
این دعوت را نمی‌پذیرد.

حسود نمی‌خواهد با نور خدا یک‌دست شود.

حسود نمی‌خواهد با خدا معامله کند.

مشکل حسود
کمبود نعمت نیست؛
مشکل او نارضایتی از تقدیر خداست.

او از خدا راضی نیست.

و طبیعی است
که خدا نیز از چنین دلی راضی نباشد.

در روایت آمده است:

«الْحَاسِدُ جَاحِدٌ لِأَنَّهُ لَمْ يَرْضَ بِقَضَاءِ اللَّهِ».

حسود در حقیقت انکارکننده است،
زیرا به قضا و تقدیر خدا راضی نشده است.

حسادت
از یک دل آرام به وجود نمی‌آید.

حسادت
از دلِ معترض متولد می‌شود.

دلی که با تقدیر الهی
درگیر شده است.

دلی که می‌گوید:

چرا او؟
چرا من نه؟

و همین اعتراض پنهان
انسان را آرام‌آرام
از نور جدا می‌کند.

به همین دلیل گفته‌اند:

«مَنْ رَضِىَ بِحالِهِ، لَمْ يَعْتَوِرْهُ الْحَسَدُ».

کسی که به حال و تقدیر خود راضی باشد
حسادت به سراغش نمی‌آید.

رضایت
قلب را روشن نگه می‌دارد.

اما نارضایتی
در دل تاریکی می‌کارد.

وقتی انسان به تقدیر خدا راضی باشد
نور در دلش باقی می‌ماند.

اما وقتی با تقدیر خدا درگیر شود
دلش به میدان نزاع تبدیل می‌شود.

و از همین‌جاست
که آن جمله کوتاه و عمیق معنا پیدا می‌کند:

«كُنْ رَاضِياً تَكُنْ مَرْضِيّاً».

راضی باش
تا مورد رضایت قرار بگیری.

با تقدیر خدا آشتی کن
تا خدا نیز با تو مهربان‌تر شود.

وقتی دل انسان
با حکمت خدا آرام بگیرد،

آن‌گاه
درهای تازه‌ای از نور گشوده می‌شود.

چرا که خداوند
دل‌های راضی را دوست دارد.

دل‌هایی که
به جای جنگیدن با تقدیر،

با نور او
بیعت می‌کنند.

و همین دل‌ها هستند
که آرام‌آرام

از نور هدایت
به «نورٌ علی نور» می‌رسند.

[سورة البقرة (2): آية 254]
يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ‏ فيهِ وَ لا خُلَّةٌ وَ لا شَفاعَةٌ وَ الْكافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ (254)
اى كسانى كه ايمان آورده‏‌ايد، از آنچه به شما روزى داده‌‏ايم انفاق كنيد، پيش از آنكه روزى فرا رسد كه در آن نه داد و ستدى است و نه دوستى و نه شفاعتى. و كافران خود ستمكارانند.

[سورة إبراهيم (۱۴): الآيات ۳۱ الى ۳۴]
قُلْ لِعِبادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا يُقِيمُوا الصَّلاةَ وَ يُنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِيَةً مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فِيهِ وَ لا خِلالٌ (۳۱)
به آن بندگانم كه ايمان آورده‌‏اند بگو: «نماز را بر پا دارند و از آنچه به ايشان روزى داده‌‏ايم، پنهان و آشكارا انفاق كنند، پيش از آنكه روزى فرا رسد كه در آن نه داد و ستدى باشد و نه دوستيى.»

دلنوشته

اما این داد و ستدِ نور
تا همیشه در اختیار انسان نیست.

قرآن هشدار می‌دهد:

«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناكُمْ
مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ
لا بَيْعٌ فيهِ وَ لا خُلَّةٌ وَ لا شَفاعَةٌ
وَ الْكافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ».

ای کسانی که ایمان آورده‌اید،
از آنچه به شما روزی داده‌ایم انفاق کنید
پیش از آنکه روزی فرا برسد
که در آن
نه داد و ستدی است،
نه دوستی‌ای
و نه شفاعتی.

و کافران همان ستمکاران‌اند.

در آن روز
بازارها خاموش‌اند.

هیچ معامله‌ای انجام نمی‌شود.

نه کسی می‌تواند چیزی بخرد
و نه کسی می‌تواند چیزی بفروشد.

دوستی‌ها نیز
دیگر کاری از پیش نمی‌برند.

آن پیوندهایی که در دنیا
بر پایه منفعت و خواهش شکل گرفته بودند
در آنجا فرو می‌ریزند.

قرآن در جای دیگری
همین هشدار را دوباره تکرار می‌کند:

«قُلْ لِعِبادِيَ الَّذينَ آمَنُوا
يُقيمُوا الصَّلاةَ
وَ يُنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ
سِرًّا وَ عَلانِيَةً
مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ
لا بَيْعٌ فيهِ وَ لا خِلالٌ».

به بندگان مؤمن من بگو:

نماز را برپا دارند
و از آنچه به آنان روزی داده‌ایم
پنهان و آشکار انفاق کنند

پیش از آنکه روزی فرا رسد
که در آن
نه داد و ستدی وجود دارد
و نه دوستی‌ای.

پس امروز
روزِ بیع است.

امروز
بازار نور برپاست.

امروز
هنوز می‌توان چیزی داد
و چیزی گرفت.

می‌توان از رزق خدا
انفاق کرد.

می‌توان از علم
عمل آفرید.

می‌توان با نور
بیعت کرد.

اما روزی خواهد آمد
که این فرصت پایان می‌یابد.

در آن روز
دیگر معامله‌ای شکل نمی‌گیرد.

زیرا هر کس
با همان نوری که در دل خود ساخته است
به پیشگاه خدا می‌آید.

اگر دلش روشن باشد
راهش روشن است.

و اگر دلش تاریک باشد
هیچ چراغی در بیرون
نمی‌تواند برای او نور بیافریند.

پس دعوت قرآن
یک دعوت فوری است.

تا زمانی که بازار باز است
معامله کن.

تا زمانی که نور در دسترس است
با نور بیعت کن.

تا زمانی که فرصت باقی است
از آنچه خدا داده است
ببخش.

زیرا روزی خواهد آمد
که دیگر نه «بیعی» در کار است
و نه فرصتی
برای آغاز یک معامله تازه.

اهل نور، همشون یک باور واحد و مشترک دارند!
و اونم اینه که:
تنها ابزار نجات، درک نور و ظلمت قلب خودته!
فقط «سدّ ذوالقرنین» میتونه تو رو از شرّ قوم حسود یاجوج و ماجوج نجات بده!

اخذ نور، فرایند (1+1) است!
یافتن نیمه گمشده خود است!
فرایند جفت شدن با نور است!
فرایند یک‌دست شدن با نور است!
پشت نمودن به تمنّاهای خود، و همسویی با تقدیرات است!

دلنوشته

اهل نور
همه یک باور مشترک دارند.

باوری ساده
اما سرنوشت‌ساز.

آن‌ها می‌دانند
تنها ابزار نجات انسان
شناختن نور و ظلمتِ قلب خویش است.

نجات از بیرون آغاز نمی‌شود.

از درون آغاز می‌شود.

از لحظه‌ای که انسان
چراغ دل خود را نگاه می‌کند
و می‌فهمد درون او
چه اندازه نور است
و چه اندازه تاریکی.

اهل نور می‌دانند
بزرگ‌ترین میدان نبرد
در دل انسان برپاست.

آنجاست که نور و ظلمت
با یکدیگر روبه‌رو می‌شوند.

و تنها چیزی که می‌تواند
انسان را از هجوم تاریکی‌ها حفظ کند
همان سدی است
که قرآن از آن با نام
«سدّ ذوالقرنین» یاد می‌کند.

سدی در برابر یأجوج و مأجوج.

اما این سد
فقط یک دیوار در زمین نیست.

این سد
در دل انسان ساخته می‌شود.

سدی از آگاهی.

سدی از نور.

سدی که میان انسان
و هجوم حسادت‌ها
و طغیان تاریکی‌ها
فاصله می‌اندازد.

یأجوج و مأجوج
تنها اقوامی در تاریخ نیستند.

آن‌ها نماد هجوم بی‌پایان
خواسته‌های افسارگسیخته‌اند.

نماد سیل حسادت‌ها
و تمنّاهایی که می‌خواهند
دل انسان را بشکنند
و نور را خاموش کنند.

و تنها سدی که می‌تواند
در برابر این سیل بایستد
سدی از نور است.

اهل نور
راه ساختن این سد را می‌دانند.

آن‌ها می‌دانند
اخذ نور
یک فرایند است.

فرایندی شبیه
یک جمع ساده:

یک
به اضافه یک.

۱ + ۱

نور
وقتی زنده می‌شود
که جفت شود.

وقتی انسان
نیمه گمشده خود را پیدا کند.

وقتی دل انسان
با نورِ راهنما
پیوند بخورد.

این همان لحظه‌ای است
که بیعت شکل می‌گیرد.

لحظه‌ای که انسان
با نور جفت می‌شود.

با نور همسو می‌شود.

با نور
یک‌دست می‌شود.

در این لحظه
انسان دیگر تنها نیست.

دو نور
در کنار هم قرار می‌گیرند.

و نتیجه
همان است که قرآن گفت:

«نُورٌ عَلى نُور».

اما رسیدن به این نور
یک شرط دارد.

انسان باید
پشت به تمنّاهای سرکش خود کند.

باید از آن خواسته‌هایی که
او را از نور جدا می‌کنند
فاصله بگیرد.

و به جای آن
با تقدیرات خدا
همسو شود.

وقتی انسان
با حکمت خدا هم‌جهت شود
نور آرام‌آرام
در دل او جمع می‌شود.

و در همین لحظه است
که سدّ درونی شکل می‌گیرد.

سدی از نور
در برابر سیلاب تاریکی.

و آن‌گاه
دل انسان
در میان هجوم جهان

آرام می‌ایستد.

به هر حادثه‌ای که توی زندگی‌ات پیش میاد، به این دید نگاه نکن که به کارِت گره افتاده!
هر ناری در جوفش نوری پنهان است!
از این شرایط و فرصتها میتونی جون تازه‌ای بگیری!
نور تازه‌ای بگیری!
قلب فرسوده رو ریفرش کنی!
این عکس، خیلی زیبا و با مفهوم و پرنور است!

الصحيفة السجادية ص۵۲
(۷) وَ كَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ إِذَا عَرَضَتْ لَهُ مُهِمَّةٌ أَوْ نَزَلَتْ بِهِ، مُلِمَّةٌ وَ عِنْدَ الْكَرْبِ:
دعاى هفتم از دعاهاى امام سجاد عليه السّلام، هر گاه كار دشوار دل آزارى باو رو مي‌آورد …

(۱) يَا مَنْ تُحَلُّ بِهِ عُقَدُ الْمَكَارِهِ،
وَ يَا مَنْ يَفْثَأُ بِهِ حَدُّ الشَّدَائِدِ،
وَ يَا مَنْ يُلْتَمَسُ مِنْهُ الْمَخْرَجُ إِلَى رَوْحِ الْفَرَجِ.
[۱ اى آنكه گره‏‌هاى ناگواريها بوسيله او باز ميگردد،
و اى آنكه تندى سختيها باو شكسته مي‌شود،
و اى آنكه رهائى يافتن از گرفتاريها و رفتن بسوى آسايش فراخى، از او در خواست مي‌گردد-]

… (۵) وَ قَدْ نَزَلَ بِي يَا رَبِّ مَا قَدْ تَكَأَّدَنِي ثِقْلُهُ، وَ أَلَمَّ بِي مَا قَدْ بَهَظَنِي حَمْلُهُ.
[۵ و اى پروردگار بر من فرود آمده چيزى (بلاء و گرفتارى) كه سنگينى آن مرا دشوار است، و بمن رسيده چيزى كه زير بار رفتن آن مرا وامانده كرده-] …
+ مقاله «نورِ همراه، پایان تنهایی!»

نورِ گره‌گشا در مقابل تلاش اهل حسد برای گره انداختن در کارها!

[سورة الفلق (۱۱۳): الآيات ۱ الى ۵]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‏
به نام خداوند رحمتگر مهربان‏
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ (۱)
بگو: «پناه مى‌‏برم به پروردگار سپيده دم،
مِنْ شَرِّ ما خَلَقَ (۲)
از شرّ آنچه آفريده،
وَ مِنْ شَرِّ غاسِقٍ إِذا وَقَبَ (۳)
و از شرّ تاريكى چون فراگيرد،
وَ مِنْ شَرِّ النَّفَّاثاتِ فِي الْعُقَدِ (۴)
و از شرّ دمندگان افسون در گره‏‌ها،
وَ مِنْ شَرِّ حاسِدٍ إِذا حَسَدَ (۵)
و از شرّ [هر] حسود، آنگاه كه حَسَد ورزد.»

دلنوشته

پس به هر حادثه‌ای که در زندگی‌ات رخ می‌دهد
با این نگاه نگاه نکن
که کارَت گره خورده است.

گاهی آنچه گره می‌بینیم
در حقیقت
آغازِ گشایش است.

در دل بسیاری از آتش‌ها
نوری پنهان است.

هر «نار»
در ژرفای خود
«نور»ی پنهان دارد.

بسیاری از سختی‌ها
همان لحظه‌هایی هستند
که خدا می‌خواهد
انسان را دوباره بیدار کند.

دلِ خسته را تازه کند.

روحِ فرسوده را
جانی دوباره ببخشد.

گاه یک حادثه
در ظاهر
انسان را می‌شکند.

اما در باطن
قلب را از نو می‌سازد.

انسان می‌تواند
از همین فرصت‌ها
نَفَس تازه‌ای بگیرد.

نور تازه‌ای بگیرد.

و دلِ فرسوده خود را
دوباره زنده کند.

امام سجاد علیه‌السلام
در یکی از دعاهای عمیق صحیفه سجادیه
در لحظه‌هایی که کار دشوار و اندوهی سنگین
بر انسان فرود می‌آید
چنین با خدا سخن می‌گوید:

«يَا مَنْ تُحَلُّ بِهِ عُقَدُ الْمَكَارِهِ
وَ يَا مَنْ يَفْثَأُ بِهِ حَدُّ الشَّدَائِدِ
وَ يَا مَنْ يُلْتَمَسُ مِنْهُ الْمَخْرَجُ إِلَى رَوْحِ الْفَرَجِ»

ای آنکه گره‌های ناگواری‌ها
به دست او گشوده می‌شود.

ای آنکه تیزی و سختیِ شداید
با او شکسته می‌شود.

ای آنکه راه خروج از گرفتاری‌ها
و رسیدن به نسیمِ گشایش
از او طلب می‌شود.

و سپس با حالِ انسانی که زیر بار دشواری‌ها خم شده است
چنین می‌گوید:

«وَقَدْ نَزَلَ بِي يَا رَبِّ
مَا قَدْ تَكَأَّدَنِي ثِقْلُهُ
وَأَلَمَّ بِي
مَا قَدْ بَهَظَنِي حَمْلُهُ»

پروردگارا
بر من چیزی فرود آمده
که سنگینی آن مرا به سختی انداخته است.

و به من رسیده است چیزی
که تحمل بارش
مرا ناتوان کرده است.

اما همین دعا
به انسان یادآوری می‌کند
که در پشت هر سختی
دستی هست که گره‌ها را باز می‌کند.

خدایی هست
که کار او
گره‌گشایی است.

نورِ او
نورِ گره‌گشاست.

در برابر این نور
جریانی هم وجود دارد.

جریانی که کارش
گره انداختن است.

قرآن از آن پرده برمی‌دارد:

«وَ مِنْ شَرِّ النَّفَّاثاتِ فِي الْعُقَدِ»

از شرّ کسانی که در گره‌ها می‌دمند.

از شرّ آنان که می‌خواهند
کارها را پیچیده کنند.

دل‌ها را تاریک کنند.

و راه‌ها را ببندند.

و سپس قرآن
ریشه این تاریکی را معرفی می‌کند:

«وَ مِنْ شَرِّ حاسِدٍ إِذَا حَسَدَ»

از شرّ حسود
آنگاه که حسد می‌ورزد.

حسد
همان نیرویی است
که می‌خواهد گره بسازد.

می‌خواهد نور را خاموش کند.

می‌خواهد راه‌ها را ببندد.

اما در برابر آن
نوری وجود دارد
که کارش
باز کردن گره‌هاست.

نورِ خدا.

نوری که اگر در دل انسان جاری شود
گره‌ها یکی‌یکی باز می‌شوند.

راه‌ها روشن می‌شوند.

و انسان می‌فهمد
آنچه گمان می‌کرد
پایان راه است

در حقیقت
آغاز یک روشنایی تازه بوده است.

همان نوری
که وقتی در کنار دل انسان قرار می‌گیرد
دیگر تنهایی باقی نمی‌ماند.

نوری که همراه شود
گره‌ها را باز می‌کند.

و دل انسان را
از تاریکی‌ها عبور می‌دهد.

اهل شک مطمئن نیست که آیا اگه روش معلم ربانی رو اجرا کنه، چیزی گیرش میاد یا نه!
لذا فعلا دست نگه میداره ببینه چی میشه:
[+ «غلّ»: انگاری دستاشو پشت گردنش با غل و زنجیر بستن که نمیتونه به ولایت دست بده و با نور معلم بیعت کنه]
چیزی که میشه اینه: اینقدر آیات تنظیم شده‌ای عرضه میشن تا بالاخره دست این دو دوزه باز و منافق دوچهره رو برای خودش و همه رو کنن! بار کج و بار سوراخ به مقصد نمی‌رسد!
اهل شک فرصتهای طلایی آیاتی و رسلی رو از دست میدن و به هدر میدن!
+ «شکّ»
…
اهل یقین وقتی با قلبش نور زیبای علوم آل محمد ع رو با یاد معلم ربانی درک میکنه، برای اون حاضره هر چی داره بده و میدونه تمام داشته‌هاش هیچ ارزشی نداره در مقابل تنها کالای با ارزشی که خدا به بندگان خاص خودش عنایت میکنه! پس این داد و ستد برای اهل یقین خیلی پرسود است «تجارت مربحة»
مهم اینه قلب ببینه چی رو داره با چی مبادله می کنه!
اینجاست که وقتی چشمش به نور یوسف ع روشن میشه « یا بشری هذا غلام » اونم زمانی که اصلا فکرشو هم نمی کرد در این بیابان بی آب و علف چیزی پیدا کنه «لقط»، حالا برای این زوج نورانی حاضره هر مبلغی رو پرداخت کنه گرچه میدونه اصلا ارزش او و داشته‌هایش قابل مقایسه با این کالای سرراهی «لقط» نیست.

دلنوشته

اما همه دل‌ها
به یک شکل با نور روبه‌رو نمی‌شوند.

اهل شک
مطمئن نیستند.

نمی‌دانند اگر راهِ معلم ربانی را دنبال کنند
آیا چیزی به دست خواهند آورد
یا نه.

پس دست نگه می‌دارند.

صبر می‌کنند.

می‌خواهند اول ببینند
چه می‌شود.

گویی دست‌هایشان بسته است.

انگار غلّی بر گردنشان افتاده است.

همان‌گونه که قرآن تصویر می‌کند:
دست‌ها به گردن بسته شده
و توان حرکت ندارند.

با چنین دستی
نمی‌توان دستِ بیعت داد.

نمی‌توان دست در دست نور گذاشت.

نمی‌توان به سوی ولایت قدم برداشت.

و همین تردید
انسان را در جای خود نگه می‌دارد.

اما سنت الهی چنین است
که آیات
یکی پس از دیگری
پدیدار می‌شوند.

نشانه‌ها می‌آیند.

رسولان می‌آیند.

پیام‌ها عرضه می‌شوند.

تا سرانجام
پرده از چهره تردید برداشته شود.

و آن دوچهرگی
برای خود انسان
و برای دیگران
آشکار گردد.

زیرا بار کج
هرگز به مقصد نمی‌رسد.

و بارِ سوراخ
هر چه در آن بریزی
در راه خواهد ریخت.

اهل شک
در همین تردیدها
فرصت‌های طلایی را از دست می‌دهند.

آیات می‌آیند
و می‌روند.

پیام‌ها عرضه می‌شوند
و عبور می‌کنند.

و آنان
در میان «شاید»ها
عمر خود را از دست می‌دهند.

اما اهل یقین
قصه‌ای دیگر دارند.

وقتی دلشان
نورِ زیبای علوم آل محمد علیهم‌السلام را
با یاد معلم ربانی لمس می‌کند
چیزی در درونشان روشن می‌شود.

نوری
که دیگر نمی‌توان آن را نادیده گرفت.

در آن لحظه
اهل یقین
حسابگری دنیایی نمی‌کنند.

حاضرند
هر چه دارند بدهند.

زیرا می‌دانند
تمام داشته‌هایشان
هیچ ارزشی ندارد
در برابر آن کالایی
که خدا
فقط به بندگان خاص خود عطا می‌کند.

برای آنان
این معامله
یک تجارت عظیم است.

همان تجارتی
که قرآن آن را
«تِجارَةً مُرْبِحَة» می‌نامد.

راز این سود
در یک چیز است:

قلب
ببیند.

بفهمد
چه چیزی را
با چه چیزی مبادله می‌کند.

وقتی قلب ببیند
دیگر تردیدی باقی نمی‌ماند.

آن لحظه
شبیه همان لحظه‌ای است
که کاروانیان در بیابان
چشمشان به یوسف افتاد.

و فریاد زدند:

«يَا بُشْرَى هَذَا غُلَامٌ»

مژده!

این یک پسر است.

آن‌ها اصلاً انتظار چنین گنجی را نداشتند.

در بیابانی خشک
در جایی که حتی امید آب نبود
چیزی یافته بودند
که گویی تنها
یک یافته سرِ راهی است.

«لُقَط».

اما حقیقت
چیز دیگری بود.

آنچه یافته بودند
گوهری بود
که ارزشش
با هیچ قیمتی سنجیده نمی‌شد.

و درست در همین لحظه است
که دلِ بینا می‌فهمد:

آنچه به دست آورده
بی‌نهایت ارزشمندتر است
از هر چیزی
که در دست داشته است.

و این همان لحظه‌ای است
که معامله نور
آغاز می‌شود.

[بیع – ربا]:
اهل شک خیال کردند معلم ربانی «الْبَيْعُ‏» مثل لیدر سوء «الرِّبا» است!
«ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ‏ مِثْلُ الرِّبا»
+ «ربو»
+ مفهوم «جفت»:
اهل یقین با معلم ربانی خود بیعت می‌کند! به این جفت شدن، بیعت می‌گوییم!
به این جفت شدن اهل یقین با معلم ربانی، بیعت می‌گوییم!
پس مفهوم بیعت یعنی اینکه اهل یقین با توجه به قابلیت علمی که از آثار علمی معلم ربانی با قلبش می‌بیند و می‌فهمد و این علوم را منبع حیات خویش می‌داند «حیّ»، لذا به دور این علوم و این معلم ربانی می‌چرخد «عکف – طوف»، و با این معلم ربانی داد و ستد می‌کند یعنی علم از او می گیرد و عمل به او می دهد و ماحصل این اجتماع علم و عمل، تولید نور آرامش عمل صالح است که این فرآیند جفت شدن و بیعت اهل یقین و معلم ربانی، نور آفزینی – «کار آفرین» – می‌کند و آفرینندگان نور آرامش اهل خلود خواهند بود ان شاء الله تعالی.
پس بیعت مفهوم بسیار زیبایی دارد که همان جمله زیبای تکراری همیشه است یعنی اهل یقین با استعمال اندیشه معلم ربانی انگار دست او را در دل شرایط می‌فشارد و می‌گیرد و بیعت می‌کند و حاصل این بیعت، اعمال صالح است و اینکه به واژه «کار آفرینی» تشبیه شد و مثال زده شد بسیار زیباست چون واقعا کارآفرینان کسانی هستند که یه جوری خلاقیت درونی دارند! چیزی را ابتداء به ساکن و بدون اینکه از کسی الگوبرداری و تقلید نموده باشند تولید و ایجاد می کنند و این نوآوری و پدیده بودن کارشان موید این است که تنها نیستند بلکه با لنگه و جفت علمی خود بیعت نموده و این محصول زیبا حاصل این بیعت است.

[« فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ‏ الَّذي بايَعْتُمْ‏ بِهِ »] :
بیع نام زیبای معلم ربانی است و به اهل یقینی که با این «بیع» ، «بیعت» نمودند ، با بشارت و آرامش و نور قلب خود می فهمند که آن فوز عظیم همین معلم ربانی است.
« إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى‏ مِنَ الْمُؤْمِنينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ في‏ سَبيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجيلِ وَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أَوْفى‏ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ‏ الَّذي بايَعْتُمْ‏ بِهِ وَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ (111) »

[شروط بیعت با معلم ربانی] :
« يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعْنَكَ … فَبايِعْهُنَّ … » – « … با تو بيعت كنند … با آنان بيعت كن … »

يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعْنَكَ عَلى‏ أَنْ لا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئاً وَ لا يَسْرِقْنَ وَ لا يَزْنِينَ وَ لا يَقْتُلْنَ أَوْلادَهُنَّ وَ لا يَأْتِينَ بِبُهْتانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَ أَرْجُلِهِنَّ وَ لا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ فَبايِعْهُنَّ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (12)

دلنوشته

و هنگامی که این معامله شکل می‌گیرد
قرآن با لحنی سرشار از مژده می‌گوید:

«فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذي بايَعْتُمْ بِهِ»

پس بشارت باد بر شما
به این بیعی که با آن بیعت کردید.

اینجا
«بیع»
فقط یک واژه اقتصادی نیست.

نام یک حقیقت است.

نام یک راه است.

و برای اهل یقین
نامِ آن معلم ربانی است
که خدا او را محل این معامله قرار داده است.

وقتی دلِ انسان
با این «بیع»
بیعت می‌کند

چیزی در درون او
آرام می‌گیرد.

نوری در قلبش می‌نشیند.

و همان نور
به او می‌فهماند
که آنچه یافته است
یک دستاورد کوچک نیست.

این همان وعده‌ای است
که خدا از آغاز در کتاب‌های خود نوشته بود:

«إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى‏ مِنَ الْمُؤْمِنينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ
بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ
يُقاتِلُونَ في‏ سَبيلِ اللَّهِ
فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ
وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا
فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجيلِ وَ الْقُرْآنِ
وَ مَنْ أَوْفى‏ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ
فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذي بايَعْتُمْ بِهِ
وَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ»

خدا از مؤمنان
جان‌ها و مال‌هایشان را خریده است.

در برابر آن
بهشت را قرار داده است.

این وعده
وعده‌ای است که خدا
در تورات
و انجیل
و قرآن
بر خود حق کرده است.

و چه کسی
وفادارتر از خدا به عهد خویش است؟

پس بشارت باد
بر این بیعی
که با آن بیعت کردید.

و این
همان رستگاری بزرگ است.

اما این بیعت
بی‌قانون نیست.

این معامله
شرط دارد.

دل
باید آماده شود.

انسان
باید خود را برای این پیوند
پاک کند.

قرآن
لحظه این بیعت را چنین تصویر می‌کند:

«يا أَيُّهَا النَّبِيُّ
إِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعْنَكَ
عَلى‏ أَنْ لا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئاً
وَ لا يَسْرِقْنَ
وَ لا يَزْنِينَ
وَ لا يَقْتُلْنَ أَوْلادَهُنَّ
وَ لا يَأْتِينَ بِبُهْتانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَ أَرْجُلِهِنَّ
وَ لا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ
فَبايِعْهُنَّ
وَ اسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ»

بیعت
با یک پاکسازی آغاز می‌شود.

با بریدن از شرک.

با دست برداشتن از ظلم.

با کنار گذاشتن دروغ.

با ترک نافرمانی.

و آنگاه
وقتی دل آماده شد
معلم ربانی
دست بیعت می‌دهد.

و پس از آن
برای آنان
طلب آمرزش می‌کند.

زیرا در این راه
رحمت خدا
همراه کسانی است
که صادقانه
وارد این معامله نور شده‌اند.

اینجاست که «بیع»
دیگر یک کلمه نیست.

یک پیوند است.

یک عهد است.

و راهی است
که انسان را
از تاریکی معامله‌های دنیا
به نورِ معامله با خدا می‌رساند.

[بیعت – ولایتعهدی امام رضا ع]:
البيعة مع الرضا ع‏

دلنوشته

گاهی در تاریخ
بیعت‌هایی رخ داده است
که ظاهرشان نور است
اما در باطن
دامی از سیاست و نیرنگ.

یکی از تلخ‌ترینِ این صحنه‌ها
بیعتی بود
که مأمون عباسی
برای ولایتعهدی امام رضا علیه‌السلام برپا کرد.

مأمون می‌دانست
نامِ علی بن موسی الرضا
نامی نیست که بتوان آن را پنهان کرد.

محبوبیت او
در دل مردم
چنان ریشه داشت
که حتی دشمنان
به فضیلت او اعتراف می‌کردند.

پس راهی دیگر برگزید.

او نتوانست نور را خاموش کند
پس خواست
آن را در کاخ خود محبوس کند.

نامه‌ها نوشت.

پیام‌ها فرستاد.

و آنقدر اصرار کرد
تا امام را از مدینه
به خراسان کشاند.

اما امام می‌دانست
پشت این دعوت
چه چیزی پنهان است.

ماه‌ها
از پذیرش آن سر باز زد.

تا آنجا که روشن شد
این دعوت
در حقیقت
اجباری پنهان است.

وقتی مأمون خلافت را پیشنهاد کرد
امام نپذیرفت.

و هنگامی که ولایتعهدی را عرضه کرد
باز هم نپذیرفت.

آن قدر اصرار شد
تا سرانجام
امام تنها با شرطی سنگین پذیرفت:

نه فرمانی بدهم
نه حکمی صادر کنم
نه چیزی از نظام آنان را تغییر دهم.

گویی می‌خواست روشن کند
که این بیعت
بیعتی حقیقی نیست.

تنها نامی است
که بر او تحمیل شده است.

روزی که مجلس بیعت برپا شد
مأمون تخت‌ها چید.

سپاهیان را فراخواند.

قاضیان
فرماندهان
و بزرگان حکومت را گرد آورد.

پول‌ها بخشید.

و مردم را به بیعت فراخواند.

اما در میان آن هیاهو
صحنه‌ای رخ داد
که حقیقت را آشکار کرد.

مردم دست بر دست امام می‌زدند
اما امام نگاهی کرد
و فرمود:

بیشتر آنان
با «فسخ بیعت» بیعت کردند
نه با «عقد بیعت».

زیرا بیعتی که از روی اجبار
یا سیاست باشد
در حقیقت
بیعتی شکسته است.

تنها جوانی از انصار
بیعت را درست انجام داد.

و همین سخن کوتاه
چنان در میان مردم پیچید
که بسیاری فهمیدند

آنکه حقیقت بیعت را می‌شناسد
امام است
نه خلیفه.

و همین فهم
بذر ترس را
در دل مأمون کاشت.

او گمان می‌کرد
با آوردن امام به دربار
نور او را کنترل خواهد کرد.

اما هرجا امام می‌ایستاد
نور حقیقت
دل‌ها را بیدار می‌کرد.

حتی روزی که مأمون از او خواست
برای نماز عید بیرون آید
تا حکومتش مشروع جلوه کند

امام گفت:

اگر بیایم
چنان می‌آیم
که رسول خدا می‌آمد.

و وقتی از خانه بیرون آمد
پابرهنه
با تکبیرهای بلند
چنان حالتی در شهر پدید آمد

که مرو
از گریه و فریاد مردم
به لرزه افتاد.

سپاهیان
از اسب‌هایشان پایین آمدند.

مردم کفش‌ها از پا کندند.

و شهر
در موجی از اشک
و تکبیر
غرق شد.

وقتی خبر به مأمون رسید
گفتند:

اگر رضا به مصلی برسد
دل‌های مردم
به سوی او خواهد رفت.

و سلطنت تو
پایان خواهد یافت.

پس فوراً پیام فرستادند
که بازگردد.

و امام بازگشت.

آن روز
برای مأمون روشن شد

که نور امامت
با تاج و تخت
خاموش نمی‌شود.

و همان روز
بذر تصمیمی دیگر
در دل او کاشته شد.

تصمیمی
که سرانجام
به زهر
و شهادت امام رضا علیه‌السلام انجامید.

آری
این هم یکی از صحنه‌های تاریخ بیعت است.

بیعتی
که در ظاهر
برای ولایتعهدی بود

اما در باطن
نقشه‌ای بود
برای مهار نور.

و تاریخ نشان داد

نور خدا
نه با سیاست خاموش می‌شود
نه با نیرنگ.

«وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ
وَ لَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ».

بیعت با نور
فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ

دو منبر در تاریخ: غدیر یا سقیفه
سرگذشت بیعت انسان با نور یا با ابلیس

بیع با خدا
راز بیعت انسان با حجت الهی از غدیر تا ظهور
«إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ…»

یَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ
تاریخ پنهان بیعت با نور

بیعت با نور یا بیعت با ابلیس؟
روایت قرآنیِ بزرگ‌ترین انتخاب تاریخ

نور بر نور
سرّ بیعت با اولیای خدا

از غدیر تا ظهور
تاریخ بیعت با نور

با نور بیعت کن
پیش از آن‌که روزی برسد که «لا بَيْعٌ فِيهِ»

تاریخِ بیعت با نور
از غدیر تا ظهورِ «يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ»

دو بیعت در تاریخ
از منبر غدیر تا قیام قائم

بیع با خدا
سرگذشت بیعت انسان با حجت‌های الهی

از غدیر تا ظهور
سرگذشت بیعت با نور و شکستن آن

نور بر نور
راز بیعت با اولیای خدا در تاریخ

غدیر یا سقیفه؟
بزرگ‌ترین انتخاب تاریخ

فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ
تاریخ بیعت با نور از غدیر تا ظهور

با نور، یک‌دست شو!
تاریخ بیعت با نور از غدیر تا ظهور «يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ»

بیع → «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ…»
بیعت → «إِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللَّهَ»
هشدار پایان فرصت → «مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لَا بَيْعٌ فِيهِ»

—

إِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللَّهَ
تاریخ بیعت با نور از غدیر تا ظهور

إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
راز «بیع» انسان با نور

مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لَا بَيْعٌ فِيهِ
تاریخ بیعت انسان با نور و ظلمت

فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ
بیعت با نور از غدیر تا ظهور

يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ
سرّ بیعت انسان با خدا

بیع با خدا، بیعت با نور
روایت قرآن از بزرگ‌ترین انتخاب تاریخ

بیع با خدا، بیعت با نور
از غدیر تا ظهور «يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ»

نور در برابر ربا
راز «بیع» و «بیعت» در تاریخ انسان

بیع با نور یا ربا با ظلمت؟
تاریخ بیعت انسان در قرآن

بیع با خدا، بیعت با نور
در برابر نظام ربا

از ربا تا بیع
مسیر بیعت انسان با نور

دو معامله در تاریخ
بیع با نور یا ربا با ظلمت

نور، بیع و بیعت
در برابر تمدن ربا

بیع با نور یا ربا با ظلمت؟
تاریخ بیعت انسان از غدیر تا ظهور

دو معامله در تاریخ
بیع با نور یا ربا با ظلمت

بیع با خدا، بیعت با نور
در برابر نظام ربا

دو اقتصاد در تاریخ انسان
اقتصاد نور (بیع و بیعت) در برابر اقتصاد ربا

این مقاله، فقط تاریخی نیست، بلکه «تحلیل تمدنی قرآن درباره اقتصاد و ولایت» ارائه می‌دهد.

با نور، یک‌دست شو! بشارت باد بر شما به معامله‌ای که انجام دادید!

تاریخ انسان، هنگامی که از منظر قرآن نگریسته شود، داستان پیمان‌ها، وفاداری‌ها و انتخاب‌هاست. در قلب این تاریخ، معامله‌ای ژرف قرار دارد که وحی از آن سخن می‌گوید:
«تجارت» میان انسان و خدا.
قرآن اعلام می‌کند:
«همانا خداوند از مؤمنان جان‌ها و مال‌هایشان را خریده است در برابر آن‌که بهشت برای آنان باشد» (توبه: ۱۱۱).
این خرید الهی تنها یک تعبیر نمادین نیست؛ بلکه چارچوب معنوی و اخلاقی زندگی انسان را ترسیم می‌کند. در این نگاه، زندگی به بازاری تبدیل می‌شود که در آن انسان میان دو مسیر معامله می‌کند:
یا پیمان با نور الهی، یا تسلیم در برابر نیروهایی که آن نور را می‌پوشانند.

قرآن بیعت با پیامبر را در حقیقت بیعت با خدا می‌داند:
«بی‌گمان کسانی که با تو بیعت می‌کنند، در حقیقت با خدا بیعت می‌کنند؛ دست خدا بالای دست‌های آنان است» (فتح: ۱۰).
از این منظر، «بیعت» نمود بیرونی همان «بیع» درونی با خداست.
در این پیمان، مؤمن زندگی خویش را به هدایت الهی می‌سپارد و در مقابل، خداوند آینده‌ای آمیخته با حقیقت، عدالت و پاداش جاودان وعده می‌دهد.

در طول تاریخ، لحظاتی پدید آمده است که انسان‌ها در برابر چنین انتخابی قرار گرفته‌اند.
یکی از برجسته‌ترین این لحظات در روایت اسلامی، واقعه غدیر خم است.
بر اساس نقل‌های تاریخی و دینی، پیامبر اسلام در حضور جمعیتی بزرگ، علی بن ابی‌طالب را به عنوان صاحب ولایت و ادامه‌دهنده مسیر هدایت معرفی کرد. برای بسیاری از مؤمنان، این رویداد به معنای تداوم نور هدایت بود؛ دعوتی برای همسو شدن با نوری که رسالت پیامبر را در تاریخ ادامه می‌دهد.

اما تاریخ همچنین شکنندگی تعهدهای انسانی را نشان می‌دهد. بیعت‌ها بسته می‌شوند، اما اکثرا شکسته می‌شوند. سرگذشت جامعه مسلمانان پس از رحلت پیامبر، نمونه‌ای از همین تنش میان وفاداری و انحراف است؛ میان حفظ پیمان نخستین و واقعیت‌های سیاسی که پس از آن شکل گرفت. تقابل میان غدیر و تحولات بعدی، از نگاه بسیاری از پژوهشگران و مؤمنان، بازتاب کشمکشی عمیق‌تر است: کشمکش میان وفاداری به هدایت الهی و کشش قدرت‌های دنیوی.

این تنش تنها به دوره نخست اسلام محدود نماند. رویدادهای بعدی—از جمله ماجرای ولایتعهدی تحمیلی امام علی بن موسی الرضا در دوران خلافت عباسی—نشان می‌دهد که زبان «بیعت» گاه می‌تواند معانی بسیار متفاوتی پیدا کند. گاهی بیعت نشانه ایمان و وفاداری صادقانه است، و گاهی به ابزاری سیاسی تبدیل می‌شود. شکل ظاهری بیعت ممکن است یکسان باشد، اما حقیقت درونی آن تغییر کند.

قرآن بارها یادآور می‌شود که فرصت‌های این جهان پایدار نیست. روزی فرا خواهد رسید که بازار انتخاب‌ها بسته می‌شود: «روزی که در آن نه دادوستدی است، نه دوستی و نه شفاعتی» (بقره: ۲۵۴). این تصویر بسیار گویاست. جهان کنونی بازاری است که در آن روح انسان سرنوشت خود را رقم می‌زند. هر تصمیم—اخلاقی، معنوی یا اجتماعی—بخشی از معامله‌ای است که انسان انجام می‌دهد.

از این منظر، بیعت با هدایت الهی تنها به یک لحظه تاریخی محدود نمی‌شود. بلکه به یک موضع دائمی اخلاقی تبدیل می‌گردد. هر نسل باید از خود بپرسد: با چه کسی هم‌پیمان خواهیم شد؟ با نوری که عدالت، حقیقت و رحمت را می‌طلبد، یا با نیروهایی که ایمان را به ابزار قدرت و اصول را به سود و منفعت تبدیل می‌کنند؟

در بسیاری از سنت‌های اسلامی، تاریخ هنوز پایان نیافته است. امید به برپایی نهایی عدالت—که اغلب با ظهور مهدی موعود پیوند داده می‌شود—نماد بازگشت کامل این پیمان میان انسان و هدایت الهی است. در آن چشم‌انداز، بیعت دیگر پراکنده یا تحریف‌شده نیست؛ بلکه به معنای اصیل خود بازمی‌گردد: وفاداری به حقیقت و نوری که آن را نمایان می‌کند.

از این رو، دعوت قرآنی «فاستبشروا ببیعکم» تنها یک آیه نیست؛ بلکه یادآوری یک مسئولیت است. ایمان تنها باور قلبی نیست، بلکه تعهدی آگاهانه است. دعوتی است برای آن‌که «با نور، یک‌دست شویم» و وارد پیمانی شویم که هم زندگی فردی و هم مسیر تاریخ را شکل می‌دهد.

هر عصر در برابر دوراهی انتخاب‌های خود قرار دارد. بازار این جهان هنوز گشوده است، اما برای همیشه نخواهد ماند. پرسشی که در سراسر تاریخ طنین‌انداز است همچنان پابرجاست:
ما چه معامله‌ای خواهیم کرد، و در کنار چه کسی خواهیم ایستاد؟

غدیر یا سقیفه؟
بزرگ‌ترین انتخاب تاریخ

+ «ندد»

دلنوشته

غدیر یا سقیفه؟
بزرگ‌ترین انتخاب تاریخ

گاهی تاریخ در یک لحظه خلاصه می‌شود؛
لحظه‌ای که در آن، راه‌ها از هم جدا می‌شوند.
نه فقط برای یک قوم، نه فقط برای یک نسل…
بلکه برای تمام انسان‌هایی که پس از آن خواهند آمد.

غدیر، لحظه‌ای بود که آسمان سخن گفت.
لحظه‌ای که دست‌ها بالا رفتند و حقیقتی آشکار شد؛
نوری معرفی شد تا مسیر امت را روشن نگه دارد.

اما هنوز غبار آن اجتماع فرو ننشسته بود
که تاریخ به یک دوراهی رسید.

غدیر…
یا سقیفه؟

انتخابی که فقط یک تصمیم سیاسی نبود؛
یک جهت‌گیری قلبی بود،
یک بیعت بود،
یک معامله در بازار ایمان.

از همان روز، تاریخ به دو روایت تقسیم شد:
روایت کسانی که نور را شناختند و با آن بیعت کردند،
و روایت کسانی که نور را دیدند اما
چشم بر آن بستند.

هر انسانی در طول زندگی‌اش بارها به همان نقطه می‌رسد؛
به همان دوراهی قدیمی.

شناختن «منتخب خدا»
و ایستادن در کنار او،
یا چشم بستن بر آن نور
و انتخاب چیزی که با خواسته‌ها، قدرت‌ها و تمناهای ما سازگارتر است.

گاهی انسان به جای آنکه دستش را در دست نور بگذارد،
دستش را در دست سایه‌ها می‌گذارد.

و آن‌گاه تاریخ تکرار می‌شود.

قرآن این لحظه را چنین توصیف می‌کند:
کسانی هستند که در برابر خدا، همانندهایی برمی‌گزینند؛
آن‌ها را چنان دوست می‌دارند که باید خدا را دوست می‌داشتند.

اما اهل ایمان…
عشقشان به خدا شدیدتر است.

اینجاست که سرنوشت‌ها شکل می‌گیرد.
نه فقط در میدان‌های بزرگ تاریخ،
بلکه در قلب هر انسان.

زیرا در نهایت، زندگی هر انسان
بازتاب همان انتخاب نخستین است.

غدیر
یا سقیفه؟

نور
یا سایه؟

بیعت با منتخب خدا
یا دل سپردن به بَدَلی که شبیه حقیقت ساخته شده است.

و شاید روزی برسد
که پرده‌ها کنار برود
و همه ببینند که قدرت،
همه‌اش از آنِ خدا بوده است.

آن روز، تنها کسانی آرام خواهند بود
که در آن دوراهی بزرگ
دستشان را در دست نور گذاشته‌اند.

اشتراک گذاری مطالب در شبکه های اجتماعی

با نور، یک‌دست شو! فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ‏ الَّذي بايَعْتُمْ‏ بِهِ!

غدیر یا سقیفه؟بزرگ‌ترین انتخاب تاریخ

نُورٌ علی نُورٍ!

نورِ گره‌گشا در مقابل تلاش اهل حسد برای گره انداختن در کارها!

غدیر یا سقیفه؟بزرگ‌ترین انتخاب تاریخ

غدیر یا سقیفه؟
بزرگ‌ترین انتخاب تاریخ

غدیر یا سقیفه؟
بزرگ‌ترین انتخاب تاریخ