عَنِ الرِّضَا ع‏
عِلَّةُ الْحَجِّ الْوِفَادَةُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ طَلَبُ الزِّيَادَةِ وَ الْخُرُوجُ مِنْ كُلِّ مَا اقْتَرَفَ وَ لِيَكُونَ تَائِباً مِمَّا مَضَى مُسْتَأْنِفاً لِمَا يَسْتَقْبِلُ وَ مَا فِيهِ مِنِ اسْتِخْرَاجِ الْأَمْوَالِ وَ تَعَبِ الْأَبْدَانِ وَ حَظْرِهَا عَنِ الشَّهَوَاتِ وَ اللَّذَّاتِ وَ التَّقَرُّبُ فِي الْعِبَادَةِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ الْخُضُوعُ وَ الِاسْتِكَانَةُ وَ الذُّلُّ شَاخِصاً فِي الْحَرِّ وَ الْبَرْدِ وَ الْأَمْنِ وَ الْخَوْفِ ثَابِتاً فِي ذَلِكَ دَائِماً وَ مَا فِي ذَلِكَ لِجَمِيعِ الْخَلْقِ مِنَ الْمَنَافِعِ وَ الرَّغْبَةِ وَ الرَّهْبَةِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مِنْهُ تَرْكُ قَسَاوَةِ الْقَلْبِ وَ خَسَاسَةِ الْأَنْفُسِ وَ نِسْيَانِ الذِّكْرِ وَ انْقِطَاعِ الرَّجَاءِ وَ الْأَمَلِ وَ تَجْدِيدُ الْحُقُوقِ وَ حَظْرُ الْأَنْفُسِ عَنِ الْفَسَادِ وَ مَنْفَعَةُ مَنْ فِي الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ مَنْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ مِمَّنْ يَحُجُّ وَ مِمَّنْ لَا يَحُجُّ مِنْ تَاجِرٍ وَ جَالِبٍ وَ بَائِعٍ وَ مُشْتَرٍ وَ كَاتِبٍ وَ مِسْكِينٍ وَ قَضَاءُ حَوَائِجِ أَهْلِ الْأَطْرَافِ وَ الْمَوَاضِعِ الْمُمْكِنِ لَهُمُ الِاجْتِمَاعُ‏ فِيهَا كَذَلِكَ لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ وَ عِلَّةُ فَرْضِ الْحَجِّ مَرَّةً وَاحِدَةً لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَضَعَ الْفَرَائِضَ عَلَى أَدْنَى الْقَوْمِ قُوَّةً فَمِنْ تِلْكَ الْفَرَائِضِ الْحَجُّ الْمَفْرُوضُ وَاحِدٌ ثُمَّ رَغَّبَ أَهْلَ الْقُوَّةِ عَلَى قَدْرِ طَاقَتِهِمْ‏.

امام رضا(ع):

«علّت تشریع حج این است که بندگان به سوی خداوند عزّوجلّ وفادت کنند (به میهمانی او بروند)،
از او افزونی و رحمت طلب نمایند،
و از گناهانی که مرتکب شده‌اند بیرون آیند؛
تا از گذشته توبه کرده و زندگی تازه‌ای را برای آینده آغاز کنند.

و نیز برای آن است که انسان‌ها بخشی از اموال خود را در این راه صرف کنند، بدن‌هایشان رنج سفر را تحمل کند، و نفس خود را از خواهش‌ها و لذت‌ها بازدارند؛ و در عبادت به خداوند عزّوجلّ نزدیک شوند، با خشوع و فروتنی و حالت نیاز و ذلت در پیشگاه او بایستند؛ در گرما و سرما، در حال امنیت یا بیم، در این بندگی ثابت و پایدار باشند.

در حج برای همه‌ی مردم منافعی قرار داده شده است؛ تا دل‌ها با رغبت و بیم به سوی خداوند متوجه شود. از آثار آن نیز این است که قساوت دل‌ها از میان برود، پستی و فرومایگی نفس‌ها کنار رود، یاد خدا دوباره زنده شود، امیدها و آرزوها تجدید گردد، حقوق مردم تازه شود، و نفس‌ها از فساد بازداشته شوند.

همچنین در این اجتماع بزرگ، برای مردمانی که در شرق و غرب، در خشکی و دریا زندگی می‌کنند سودها و منفعت‌هایی پدید می‌آید؛ چه آنان که حج می‌گزارند و چه آنان که حج نمی‌گزارند: از بازرگان و واردکننده و فروشنده و خریدار گرفته تا نویسنده و نیازمند. و نیز نیازهای مردمان شهرها و سرزمین‌های دوردست برآورده می‌شود؛ زیرا در این مکان‌ها امکان گردهمایی آنان فراهم می‌گردد تا منافع خود را مشاهده کنند.

و علت آنکه حج تنها یک بار در عمر واجب شده این است که خداوند عزّوجلّ واجبات را بر اساس توانِ ضعیف‌ترین مردم قرار داده است. از همین رو حجِ واجب یک بار است؛ سپس کسانی که توان بیشتری دارند، به اندازه توان خود به انجام آن تشویق شده‌اند.»