با نور، دردِدل کن! مشکات؛ آستانِ نور و نجوا با خدا! اللَّهُ نُورُ … مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ!

#دلنوشته

ای مشکاتِ نورانی!

«اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فِيها مِصْباحٌ»

امشب دلم می‌خواهد با خودِ نور حرف بزنم؛
نه با سایه‌ها،
نه با آدم‌هایی که خودشان تشنه‌اند و از تشنگیِ من چیزی کم نمی‌کنند،
نه با ظرف‌های خالی‌ای که صدایم را می‌شنوند اما مرهمی ندارند.
امشب می‌خواهم راز دلم را ببرم پیشِ «مشکات»؛
پیشِ آن ظرفِ امنِ نور،
پیشِ آن سینه‌ی بی‌رخنه،
پیشِ آن معلمِ زیبای ملک و ملکوت
که خدا چراغ هدایتش را در او نهاده است.

مشکات یعنی دلی که سوراخ نیست.
یعنی ظرفی که از شک نمی‌چکد،
از حسادت نمی‌ریزد،
از بدگمانی نمی‌شکند.
مشکات یعنی آن حفره‌ی آرامِ دیوارِ جان
که اگر چراغی در آن روشن شود،
بادهای فتنه خاموشش نمی‌کنند.
یعنی قلبی که برای نگه‌داشتن نور ساخته شده،
نه برای هدر دادن آن.

چه واژه‌ی عجیبی است این «مشکات»؛
هم بوی قمقمه‌ی آب می‌دهد،
هم بوی چراغدانِ خلوت.
هم تشنگی را به یاد می‌آورد،
هم روشنایی را.
انگار خدا خواسته به ما بفهماند
که دلِ انسان هم باید هم‌زمان دو کار بکند:
هم تشنگیِ جان را سیراب کند،
هم تاریکیِ راه را روشن.

و من چه‌قدر دیر فهمیدم
که هر دلی، مشکات نیست.
بعضی دل‌ها پر از شکاف‌اند؛
شکافِ حسادت،
شکافِ اعتراض،
شکافِ بی‌اعتمادی،
شکافِ شکایت به غیر خدا.
چنین دلی اگر هزار بار هم از نور پر شود،
باز خالی می‌شود.
مثل مشکِ سوراخی که هر چه در آن آب بریزی،
پیش از رسیدن به لبِ تشنه، از دست رفته است.

ای مشکاتِ نورانی!
تو را این‌گونه می‌فهمم:
نامِ زیبای معلمی که در ملک و ملکوت، راه را نشان می‌دهد.
نه فقط معلمِ کلاسِ زمین،
بلکه آموزگارِ شب‌های آسمانیِ انسان.
آن‌که در تاریکیِ دنیا، فقط اطلاعات نمی‌دهد،
بلکه جهت می‌دهد.
فقط پاسخِ سؤال نمی‌دهد،
بلکه چشم را به سوی نور برمی‌گرداند.
فقط دست آدم را نمی‌گیرد،
بلکه دلش را از بیراهه‌ها جمع می‌کند.

تو شبیه همان چراغِ آرامی
که در دلِ یک خلوتِ تاریک می‌سوزد
و راهِ خانه را به مسافر نشان می‌دهد.
نه فریاد می‌زنی،
نه هیاهو می‌کنی،
نه خودت را تحمیل می‌کنی؛
فقط می‌درخشی.
و هر که تو را دوست داشته باشد،
هر که به نورت باور داشته باشد،
همان روشنیِ کم‌صدا
برای او به اندازه‌ی یک عمر راهنما می‌شود.

مشکات، فقط روشن نیست؛
امین هم هست.
رازدار است.
برای همین است که اهل نور، درد دلشان را پیش نور می‌برند.
«إِنَّما أَشْكُوا بَثِّي وَ حُزْنِي إِلَى اللَّهِ»
دل اگر به نور نرسد، درِ خانه‌ی مردم می‌رود؛
اما اگر راهِ مشکات را پیدا کند،
شِکوه‌اش را از خلق جمع می‌کند
و در آستانِ خدا و اولیای نورانی‌اش زمین می‌گذارد.
نه از سرِ بریدن از عالَم،
بلکه از سرِ فهمیدنِ سرچشمه.
آدمِ تشنه، شکایتِ تشنگی‌اش را باید به صاحبِ آب بگوید.

چه تعبیر لطیفی است:
«السَّلَامُ عَلَى مَشَاكِي نُورِ اللَّهِ»
سلام بر مشکات‌های نور خدا.
سلام بر آن سینه‌های مطهر،
بر آن جان‌های بی‌رخنه،
بر آن خانه‌های روشن
که نورِ خدا در آن‌ها نه مهمان، که مقیم است.
اهل‌بیت علیهم‌السلام مشاکیِ نور خدایند؛
ظرف‌های لبریزِ ولایت،
چراغدان‌های برافروخته‌ی هدایت،
قمقمه‌های زمزمیِ جان‌های تشنه.

و اگر در بعضی روایات، «مشکات» به ساحتِ مقدسِ حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها تفسیر شده،
بی‌جهت نیست.
چون مشکات یعنی موضعِ حملِ نور،
جایگاهِ امانتِ چراغ،
محلِ ظهورِ مصباح.
فاطمه سلام‌الله‌علیها، مشکاتِ نور است؛
یعنی آن پاکیِ محضی که نورِ نبوت و ولایت را در امن‌ترین صورتِ ممکن در خود جای داده است.
از همین‌جاست که انسان می‌فهمد
نور را فقط نباید دید؛
باید در ظرفِ درست طلب کرد.

ای مشکاتِ نورانی!
دنیای ما شبِ بلندی‌ست.
شبِ خبرهای آشفته،
شبِ دل‌های خسته،
شبِ حسادت‌ها و مقایسه‌ها،
شبِ ترس از آینده،
شبِ گم‌کردنِ جهت.
در چنین شبی، خیلی‌ها دنبال نورهای تند و زودگذر می‌روند؛
نورهایی که چشم را خیره می‌کنند اما راه را نشان نمی‌دهند.
اما نورِ مشکات، نورِ دیگری‌ست:
آرام است، ماندگار است، مهربان است.
چشم را نمی‌زند،
دل را بیدار می‌کند.
و همین نور، برای کسی که دوستش دارد،
برای کسی که به آن ایمان دارد،
مسیرِ حرکتِ زندگی را روشن می‌کند.

چه بسیار فرق است
میان کسی که فقط روشنایی می‌خواهد
و کسی که راه می‌خواهد.
خیلی‌ها از نور، فقط گرمی و زیبایی‌اش را می‌خواهند؛
اما اهلِ دل از نور، جهت می‌خواهند.
می‌خواهند بدانند کجا بایستند،
به کدام سو بروند،
از چه کسی دل بکنند،
به چه کسی تکیه کنند،
کجا سکوت کنند،
کجا بگریند،
کجا صبر کنند،
و کجا لب‌هایشان را آرام تکان دهند
تا جواب از دلِ مشکات به جانشان برسد.

«إِنْ كَانَ لَكَ حَاجَةٌ فَحَرِّكْ شَفَتَيْكَ فَإِنَّ الْجَوَابَ يَأْتِيكَ»
چقدر این جمله بوی مشکات می‌دهد.
یعنی اگر دلت راهِ نور را بلد باشد،
برای شنیده شدن لازم نیست فریاد بزنی.
گاهی یک نجوا کافی‌ست.
گاهی یک لبِ لرزان،
یک دلِ شکسته،
یک نگاهِ خیس،
و یک «یا الله» آرام
کافی‌ست تا چراغی در درونت روشن شود
و جواب، نه از بیرونِ غوغا،
که از درونِ سکینه به تو برسد.

ای معلمِ مشکاتی!
ای نامِ زیبای نور در ملک و ملکوت!
اگر من تو را دوست داشته باشم،
اگر به تو باور داشته باشم،
اگر دلم را از سوراخ‌های حسادت و شک نگه دارم،
آن‌وقت تو برای من فقط یک اسم نیستی؛
می‌شوی راه.
می‌شوی قبله‌ی حرکت.
می‌شوی نشانه‌ای در دلِ شب.
مثل چراغی که از دور، مسافر را صدا نمی‌زند،
اما او را از گم شدن نجات می‌دهد.

من از دنیا خسته نمی‌شوم
اگر در دلِ این تاریکی، مشکات داشته باشم.
من از راه نمی‌ترسم
اگر در گوشه‌ی جانم مصباحی روشن باشد.
من از تشنگی نمی‌میرم
اگر بدانم قمقمه‌ی ولایت کجاست.
تمامِ مصیبت از آن‌جا شروع می‌شود
که آدم، نور را گم کند
و بعد دردِ دلش را پیشِ تاریکی ببرد.

حسد، یکی از دشمنانِ بزرگِ مشکات است.
چون حسد، سوراخی در دل باز می‌کند
که از آن، هم نور می‌ریزد،
هم آرامش.
حسود، نه از کمبودِ نور،
که از نپذیرفتنِ تقدیر می‌سوزد.
گویی به خدا می‌گوید:
آنچه به دیگری دادی، نباید می‌دادی.
و این، یعنی متهم کردنِ حکمتِ نور.
برای همین دلِ حسود، هیچ‌گاه مشکات نمی‌شود.
چون ظرفِ نور، باید راضی باشد؛
باید سالم باشد؛
باید در برابرِ قسمتِ خدا، ادب داشته باشد.

اهلِ نور از خدا راضی‌اند و از خود شاکی.
اهلِ تاریکی از خود راضی‌اند و از خدا شاکی.
اهلِ نور، شِکوه‌ی دل را به خدا می‌برند.
اهلِ غفلت، خدا را پیشِ خلق متهم می‌کنند.
و چه فاصله‌ی عظیمی است میان این دو.

ای مشکاتِ نورانی!
به من یاد بده چگونه دلم را ترمیم کنم.
چگونه سوراخ‌های پنهانِ جانم را بشناسم:
سوراخِ مقایسه،
سوراخِ رنجش،
سوراخِ ناامیدی،
سوراخِ بدگمانی،
سوراخِ دل‌سپردن به غیر اهلِ نور.
به من یاد بده که دل، با هر کسی دردِ دل نکند.
بعضی گوش‌ها، چاله‌اند.
آدم راز را در آن‌ها می‌ریزد و گم می‌کند.
اما نور، راز را می‌گیرد و به هدایت تبدیل می‌کند.

امشب دلم می‌خواهد روبه‌روی تو بنشیند
و هیچ نگوید،
فقط آرام بپرسد:
آیا هنوز می‌توانم مشکات شوم؟
آیا هنوز می‌توانم قلبم را آن‌قدر پاک کنم
که چراغی در آن قرار بگیرد؟
آیا هنوز می‌شود در این شلوغیِ جهان،
یک گوشه‌ی بی‌روزن برای نور ساخت؟
و از جایی در عمق جانم، جوابی بیاید:
اگر دلت را از شِکوه به مردم خالی کنی
و از شِکوه به خدا پر،
اگر از حسد دور شوی
و به رضایت نزدیک،
اگر اهلِ نور را دوست بداری
و به نورشان اعتماد کنی،
آری؛
هنوز هم می‌شود.

خدایا!
دلِ ما را مشکات کن.
نه هر دلی،
بلکه دلی که نور را نگه دارد.
نه هر سینه‌ای،
بلکه سینه‌ای که مصباحِ هدایت در آن خاموش نشود.
ما را از دوستدارانِ راستینِ مشکات‌های نور خودت قرار بده.
چنان کن که در شبِ تارِ دنیا،
با محبتِ آنان، راه را پیدا کنیم؛
با باورِ به آنان، نلغزیم؛
با یادِ آنان، تشنگی‌مان فرو بنشیند؛
و با توسل به آنان، دل‌مان چراغدار بماند.

ای مشکاتِ نورانی!
اگر روزی دلم گم شد،
اگر راه‌ها در نظرم یکی شد،
اگر شب طولانی شد
و من از خودم خسته شدم،
فقط کافی‌ست از دور، اندکی بتابی.
من همان مسافرم
که با یک چراغِ واقعی،
باز هم راهِ خانه را پیدا می‌کند.