دکتر محمد شعبانی راد

ای کاش‌های حسود! يا لَيْتَنِي! با نور، هیچ حقی از کسی ضایع نخواهد شد! لا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمالِكُمْ‏!

There will come a day when a jealous person says this, but by then, it’ll be too late:
«I wish I had never gotten close to a bad leader!»
The truth of the matter is that:
With light, no one’s rights will be violated!
“With enlightenment, justice prevails for all.”
“Where there is light, no one’s rights will be trampled.”
“In the presence of truth, no injustice will occur.”
“With knowledge and clarity, everyone’s rights will be protected.”

«لیت» در معنای ممدوح، یکی از هزار واژۀ مترادف «نور الولایة»،
و در معنای مذموم، یکی از هزار واژۀ مترادف «حسد» است.
در فرهنگ لغات عربی می‌نویسند:
«اللِّيتُ‏: صفحة العنق. و هما لِيتَان‏
«اللِّيت‏: صفحه گردن»
«لاتَ‏هُ عن كذا: او را از فلان چيز باز داشت و روى گردان كرد.»
«لاتَ‏ زَيْداً حَقَّهُ: حق زيد را كم داد.»
مفهوم: «ليت:‏ الصرف عن الاعتدال و الاستقامة الى‏ جانب النقص و المضيقة»

لَيْتَ [ليت] 
سخن آرزومندانه دوزخيان است كه با ديدن سرنوشت و عذاب اظهار پشيمانى و پريشانى نموده و آرزو مى‌كنند اى‌كاش راه پيامبر را مى‌پيمودم و با او مى‌بودم.

ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن با تفسیر لغوی و ادبی قرآن، جلد 3، صفحه 169

لَيْتَ [ليت] 
لَيْتَ‌: حرف تمنّى و طمع است.
به اسمش نصب و بخبرش رفع ميدهد.
گاهى در بارۀ غير مقدور آيد و گاهى در بارۀ مقدور.

قاموس قرآن، جلد 6، صفحه 222

لَيْتَ‌ بمعنى آرزو و انتظار است.

ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن با تفسیر لغوی و ادبی قرآن، جلد 3، صفحه 168

” لَيْتَ‌ ” كلمة تمن،
قال الجوهري و هي حرف تنصب الاسم و ترفع الخبر مثل كان و أخواتها، لأنها شابهت الأفعال بقوة ألفاظها و اتصال أكثر المضمرات بها و بمعانيها، تقول لَيْتَ‌ زيدا ذاهب.

مجمع البحرين، جلد 2، صفحه 220

لَيْتَ‌: طمع و تمنٍّ.

مفردات ألفاظ القرآن، جلد 1، صفحه 749

اگه با نور باشی، هیچوقت نمیگی «يا لَيْتَني»، چون با نور «لا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمالِكُمْ‏!»
یعنی با نور، هیچ حقی از کسی ضایع نخواهد شد! لا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمالِكُمْ‏!
لا يَلِتْكُمْ‏ مِنْ أَعْمالِكُمْ شَيْئاً
وَ ما أَلَتْناهُمْ‏ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْ‏ءٍ.
در این عکس زیبا و مفهمومی:
حسود میگه ای کاش هیچوقت صفحۀ گردنمو به سمت لیدر سوء کج نمیگردم و پشت به نورم نمینمودم: «يا وَيْلَتى‏ لَيْتَني‏ لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَليلاً»، حسود میگه: «يا لَيْتَنِي‏ اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبيلاً» ای کاش رو به سمت نورم میکردم و دومی نورم میشدم! + «اخذ»

+ «یه روزی حسود میگه ای وای بر من، که دیگه دیر شده! وَيْلٌ‏ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبينَ!»
+ «ای حسود، کار از کار گذشت و بازی تمام شد! وَ قُضِيَ‏ الْأَمْرُ!»
+ «وای به روزی که به اهل حسادت گفته میشه که وقتتون تموم شده و دیگه راه فراری نیست! وَ لاتَ حِينَ مَناصٍ!»
+ «سلخ»

👈ای کاش‌های حسود، زمانی که دیگه نفعی به حالش نداره:👉

يَا لَيْتَنِیٖ كُنْتُ تُرَابًا؛
ﺍی ﮐﺎﺵ خاک می‌بودم. (ﺳﻮﺭه نبأ‏، آیه ۴۰)

يَا لَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَيَاتِیٖ؛
ﺍی ﮐﺎﺵ برای آخرت خود چیزی پیش می‌فرستادم. (سوره فجر، آیه ۲۴)

يَا لَيْتَنِیٖ لَمْ أُوتَ كِتَابِيَهْ؛
ﺍی ﮐﺎﺵ نامه اعمالم برایم داده نمی‌شد. (ﺳﻮﺭه حاﻗﺔ، آیه ۲۵)

يَا وَيْلَتَىٰ لَيْتَنِیٖ لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِيلًا؛
ﺍی ﮐﺎﺵ فلان انسان را به دوستی نمی‌گرفتم. ‏(ﺳﻮﺭه فرﻗﺎﻥ، آیه ۲۸)

يَا لَيْتَنَا أَطَعْنَا اللَّهَ وَأَطَعْنَا الرَّسُولَ؛
ﺍی ﮐﺎﺵ فرمانبرداری الله و رسولش صلی الله علیه و آله و سلم را می‌کردیم. ‏
(ﺳﻮﺭه أﺣﺰﺍﺏ، آیه ۶۶)

يَا لَيْتَنِی اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا؛
ﺍی ﮐﺎﺵ راه و روش رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم را تعقیب می‌کردم. ‏
(ﺳﻮﺭه فرﻗﺎﻥ، آیه ۲۷)

يَا لَيْتَنِیٖ كُنتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزًا عَظِيمً؛
ﺍی ﮐﺎﺵ من هم با آنها می‌بودم، حال کامیابی بزرگ حاصل می‌کردم. ‏
(ﺳﻮﺭه نساء، آیه ۷۳)

يَا لَيْتَنِیٖ لَمْ أُشْرِكْ بِرَبِّی أَحَدًا؛
ﺍی ﮐﺎﺵ با رب خود کسی را شریک نمی‌آوردم.
‏(ﺳﻮﺭه کهف، آیه ۴۲)

يَا لَيْتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِآيَاتِ رَبِّنَا وَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِين؛
ﺍی ﮐﺎﺵ راهی پیدا شود که دوباره به دنیا برگردیم و نشانی‌های رب خود را انکار نکنیم و از جمله مؤمنین شویم‏.
(ﺳﻮﺭه أﻧﻌﺎﻡ، آیه ۲۷).

مشتقات ریشه‌ «لیت» در آیات قرآن:

وَ لَئِنْ أَصابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يا لَيْتَني‏ كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظيماً (73)
وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقالُوا يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَ لا نُكَذِّبَ بِآياتِ رَبِّنا وَ نَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ (27)
وَ أُحيطَ بِثَمَرِهِ فَأَصْبَحَ يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ عَلى‏ ما أَنْفَقَ فيها وَ هِيَ خاوِيَةٌ عَلى‏ عُرُوشِها وَ يَقُولُ يا لَيْتَني‏ لَمْ أُشْرِكْ بِرَبِّي أَحَداً (42)
فَأَجاءَهَا الْمَخاضُ إِلى‏ جِذْعِ النَّخْلَةِ قالَتْ يا لَيْتَني‏ مِتُّ قَبْلَ هذا وَ كُنْتُ نَسْياً مَنْسِيًّا (23)
وَ يَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلى‏ يَدَيْهِ يَقُولُ يا لَيْتَنِي‏ اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبيلاً (27)
يا وَيْلَتى‏ لَيْتَني‏ لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَليلاً (28)
فَخَرَجَ عَلى‏ قَوْمِهِ في‏ زينَتِهِ قالَ الَّذينَ يُريدُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا يا لَيْتَ‏ لَنا مِثْلَ ما أُوتِيَ قارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظيمٍ (79)
يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ يَقُولُونَ يا لَيْتَنا أَطَعْنَا اللَّهَ وَ أَطَعْنَا الرَّسُولاَ (66)
قيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قالَ يا لَيْتَ‏ قَوْمي‏ يَعْلَمُونَ (26)
حَتَّى إِذا جاءَنا قالَ يا لَيْتَ‏ بَيْني‏ وَ بَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرينُ (38)
قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا وَ لَمَّا يَدْخُلِ الْإيمانُ في‏ قُلُوبِكُمْ وَ إِنْ تُطيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ لا يَلِتْكُمْ‏ مِنْ أَعْمالِكُمْ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ (14)
وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِشِمالِهِ فَيَقُولُ يا لَيْتَني‏ لَمْ أُوتَ كِتابِيَهْ (25)
يا لَيْتَها كانَتِ الْقاضِيَةَ (27)
إِنَّا أَنْذَرْناكُمْ عَذاباً قَريباً يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ ما قَدَّمَتْ يَداهُ وَ يَقُولُ الْكافِرُ يا لَيْتَني‏ كُنْتُ تُراباً (40)
يَقُولُ يا لَيْتَني‏ قَدَّمْتُ لِحَياتي‏ (24)

اشتراک گذاری مطالب در شبکه های اجتماعی